Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/5637 K.2025/95

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 1985 yılında yapılmaya başlanan Emniyet Müdürlüğü yeni bina isimli inşaatta iki kardeşi ile birlikte marangoz ustası olarak sigortalı çalıştığını, işe giriş bildirgesi verildikten sonra herhangi bir işlem yapılmadığını, işverenden prim tahsili yapılmamış olmasının davacıdan kaynaklanan bir husus olmadığını, Kurumun kendi kusurunun davacıya mal edilemeyeceğini, davacının yaşlılık aylığı talepli başvurusunun Kurumca, ilk işe giriş tarihinin 01.10.1989 olduğu' gerekçesi ile reddedildiğini ileri sürerek,

davacının sigorta başlangıç tarihinin 1985 yılı olduğunun tespitini istemiş, 23.11.2018 tarihli dilekçesinde ise dava dilekçesine ekli olarak sunmuş oldukları SGK Başkanlığı Sigorta Primleri Genel Müdürlüğünden alınan 12.06.2015 tarihli yazıda davacının işe giriş tarihinin 03.07.1984 olduğunun sabit olduğunu, bu sebeple her ne kadar dava dilekçesinde davacının 1985 yılına ait çalışmalarının tespiti istenmiş ise de 03.07.1984 tarihinde çalıştığının tespiti hususunda talepleri gibi karar verilmesini istemiş ve dilekçesine ilişkin olarak 21.03.2019 tarihli ıslah harcı makbuzunu ibraz etmiştir.

II.CEVAP

1.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının tespiti istenen dönemde çalıştığını iddia ettiği Emniyet Genel Müdürlüğünün de davalı olarak gösterilmesi gerektiğini belirterek davanın zamanaşımı ve husumet nedeniyle reddine karar verilmesini istemiştir.

2.Dahili davalı mirasçısı ... beyan dilekçesinde; babası ...'nın 2003 yılında vefat ettiğini, bu nedenle savunma haklarının ellerinden alındığını, iddia edilen tarihten 30 yıl gibi bir süre geçtiğini, bu sürede hiçbir evrak ve kayıt kalmadığını, iddia edilen primin ödenmemiş olması halinde bile zamanaşımı süresinin dolduğunu, ayrıca iddia edilen prim döneminde yürürlükte olan 743 sayılı Medeni Kanun'un 477 md.'sinde mirasçıların miras bırakanın vefatından evvelki son beş seneki borçlarından mesuldürler, hükmü gereği iddia edilen prim ödemesinin üzerinden 30 yılı geçkin süre geçtiğini belirterek, davanın reddini istemiştir.

3.Dahili davalının diğer mirasçılarına usulüne uygun tebligatlar yapılmasına rağmen davaya cevap vermedikleri gibi yargılamaya da katılmamışlardır.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; dosya kapsamındaki delillerle davanın ispatlandığını belirterek, kararın temyizen bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, sigorta başlangıç tarihinin tespitine ilişkindir.

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'un 2 nci, 6 ncı, 9 uncu, 79 uncu, 108 inci maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanunlar ile Yargıtayın yerleşik içtihatları gereğidir.

3.İnceleme konusu eldeki davada, davacı, sigortalılık başlangıç tarihinin 03.07.1984 olduğunun tespitini istemiş, Mahkemece yapılan yargılama ile hükümde yazılı gerekçelerle davanın reddine karar verilmiş ise de, bu sonuca eksik inceleme ve araştırmayla gidilmiştir.

4.Dosya kapsamına göre ihtilaf konusu dönemde, ... unvanlı 17035 sicil sayılı Endüstri Meslek Lisesi 2. Yeni Bina İnşaatı-Erzurum adresli ve ... unvanlı 18545 sicil sayılı Emniyet Müdürlüğü Yeni Bina İnşaat Erzurum adresli 2 ayrı işyerinin olduğu, bu itibarla davacıya öncelikle, sigorta başlangıç tespitini istediği işverenin kim olduğu, hangi inşaatta hangi işveren nezdinde çalıştığı açıklattırılmalı, giderek kimlerle birlikte çalıştığı yönünden beyanı alınmalı, bu kişilerin tespiti ile bilgi ve görgülerine başvurulmalı, her iki işyerinden bildirilen dönem bordro tanıkları yeniden dinlenerek,

işverenler arasındaki irtibat ortaya konulmalı, kayden bir işyerinde çalışması görülürken, diğer işyerinde ne şekilde çalıştırıldıkları hususu tanıklara açıklattırılmalı, bu meyanda özellikle tanık ... tekrar dinlenilmeli, işverenlerin muhasebe kayıtlarının aynı kişi tarafından tutulup tutulmadığı araştırılmalı, ayrıca dosyaya sunulu davacıya ait sigortalı sicil kartı dökümünde davacının işe giriş tarihinin 03.07.1984 olduğu görülmekle, bu husus Kurumdan sorulmalı, yine aynı belgede davacıya verilen sigorta sicil numarasının davacının devam eden diğer hizmetlerinde de kullanıldığı gözetilmeli,

davanın nitelikçe kamu düzenini ilgilendirdiği nazara alınıp araştırma genişletilerek, böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle, davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.

VI. KARAR