Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/5688 K.2025/3992

Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinin oğlu ve kardeşi olan ... ...’nin, davalı ...’in maliki ve diğer davalıların oğlu olan Mustafa tarafından kullanılan araçta yolcu iken, sürücünün tam kusurlu olarak kaza yapması sonucu vefat ettiğini belirterek maddi ve manevi tazminat talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın zamanaşımı nedeniyle reddini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 28.04.2010 tarihli ve 2008/59 Esas -2010/87 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulü ile dahili davalı ... yönünden dava dilekçesinin husumet yokluğu nedeniyle reddine, davacı ... için 50.000,00 TL, davacı ... için 80.000,00 TL maddi tazminatın kaza tarihi 23.11.2001'den itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan müteselsilen tahsili ile davacılara verilmesine, fazla haklarının saklı tutulmasına, davacı ... için 2000,00 TL, davacı ... için 2000,00 TL, davacılar ..., ..., ... ve ... için ayrı ayrı 500,00’er TL manevi tazminatın kaza tarihi 23.11.2001’den itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan müteselsilen tahsili ile davacılara verilmesine, fazla istemlerin reddine, karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Mahkemenin 28.04.2010 tarihli ve2008/59 Esas -2010/87 Karar sayılı kararının davalılardan ..., ... ve ... vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin 13.06.2011 tarih ve 2011/4929 E- 2011/5430 K. ile "...Somut olayda iş kazası olduğu iddia olunan olayın Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmediği anlaşılmaktadır.

Kurumca hak sahibine gelir bağlanabilmesi için öncelikle zararlandırıcı olayın iş kazası niteliğince olup olmadığının tespiti ön sorundur. İş kazasının tespiti ile ilgili ihtilaf Sosyal Güvenlik Kurumunun hak alanının doğrudan ilgilendirmekte olup tazminat davasında Kurum taraf değildir.

Yapılacak iş; davacılara iş kazasını Sosyal Güvenlik Kurumuna ihbarda bulunmak, olayın Kurumca iş kazası olarak kabul edilmemesi halinde Sosyal Güvenlik Kurumuna ve hak alanını etkileyeceğinden işveren aleyhine “iş kazasının tespiti” davası açması için önel vermek, tespit davasını bu dava için bekletici sorun yaparak çıkacak sonuca göre, olayın Kurumca iş kazası olduğunun kabul edilmesi halinde ise davacılara Kuruma müracaat ederek iş kazası sigorta kolundan ölüm geliri bağlanması için önel vermek ve çıkacak sonuca göre bir karar vermektir... " gerekçeleriyle bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu olaya ilişkin kusur oranının tespiti hususunda dosyanın talimat mahkemesine gönderildiği, bilirkişiler tarafından hazırlanan 04.05.2006 tarihli bilirkişi heyet raporunda davalı ...'nın 8/8 (sekizde sekiz) oranında kusurlu, davacılar murisi ...'in kusursuz olduğunun tespit edildiği, Hopa Asliye Ceza Mahkemesinin 2001/251 Esas sayılı dosyasında aldırılan bilirkişi raporunda araç sürücüsü...'nın 8/8 (sekizde sekiz) oranında kusurlu, davacılar murisi ...'in kusursuz olduğu hususunun tespit edildiği,

Mahkemece aldırılan 08.08.2009 tarihli inşaat yüksek mühendisi ..., makina mühendisi İlkin Çiftçi, makina mühendisi ...tarafından düzenlenen müşterek raporda...'nın %50, ...'nın %50 oranında kusurlu olduğu hususlarının tespit edildiği, Mahkemece aldırılan son bilirkişi raporu ile Ceza Mahkemesinde ve dosya içeriğinde yer alan bilirkişi raporu ile çelişkili olduğu anlaşılmakla çelişkinin giderilmesi için dosya iş güvenliği alanında uzman 3 kişilik bilirkişi heyetine tevdiine karar verildiği, 06.11.2023 tarihli bilirkişi heyet raporunda "...'in ölümü ile sonuçlanan kazanın trafik kazası olduğu,

506 sayılı SSK madde 11- A'ya göre iş kazası olmadığı, sürücü ...'nın raporun 4.2.1 kısmında açıklanan nedenlerle meydana gelen trafik kazasında asli ve tam kusurlu olduğu, (%100, yüzde yüz) olduğu, davalı ...

Şirketinin meydana gelen trafik kazasında ...plakalı aracın zorunlu trafik sigorta poliçesinden sorumlu olduğu, davalı ...'nın raporun 4.2.2 kısmında açıklanan nedenlerle meydana gelen trafik kazasında kusurunun bulunmadığı, başkaca kimsenin kusuru bulunmadığı" hususlarının tespit edildiği, Mahkemece aldırılan son bilirkişi raporunun denetime elverişli olduğu, çelişkinin bulunmadığı, davalı tarafça kusur oranına itiraz edilmediği gibi yeniden rapor aldırılması talebinde bulunulmadığı, ...'nın tam kusurlu olduğu,

...'nın ise araç maliki olması nedeniyle kusursuz sorumluluğu bulunduğu anlaşılmakla, dosya kapsamında düzenlenen 06.11.2023 tarihli bilirkişi raporu uyarınca araç sürücü...'nın %100 (yüzde yüz) oranında kusurlu, müteveffanın kusursuz olduğu kanaatine varılarak yargılamaya devam edilmiştir.

Mahkememizce aldırılan destekten yoksun kalma tazminatının hesaplanmasına ilişkin raporda, müteveffanın vefat ettiği tarih dikkate alınarak PMF tablosuna göre muhtemel yaşam süresine göre destekten yoksun kalma tazminatının hesaplandığı, bu tazminat miktarından sigorta şirketinden ve SGK'dan ödeme yapılmadığı hususları bildirildiğinden düşme yapılmayarak destek tazminat alacağının hesaplandığı, taraflarca yeniden rapor aldırılması talebinde bulunulmadığı, bilirkişi raporunun hüküm kurmaya elverişli olduğu gerekçesiyle;

-Davacının maddi tazminat talebi yönünden; davanın kısmen kabulü ile

A-Dahili davalı ... Sigorta A.Ş. yönünden;

1-Dahili davalı ... Sigorta A.Ş. aleyhine usulüne uygun olarak açılmış bir dava bulunmayan ve taraf sıfatı kazanmayan ... Sigorta A.Ş. yönünden karar verilmesine yer olmadığına,

B-Davalılar ... mirasçıları, ... mirasçıları ve ... yönünden;

1-Davacı ... yönünden davanın kabulü ile; 261.287,46 TL maddi tazminatın olay tarihi olan 23.11.2001 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'e verilmesine,

2-Davacı ... yönünden davanın kabulü ile 54.898,30 TL maddi tazminatın olay tarihi olan 23.11.2001 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'e verilmesine,

-Davacının manevi tazminat talebi yönünden; davanın kısmen kabulü ile

A-Dahili davalı ... Sigorta A.Ş. yönünden;

1-Dahili Davalı ... Sigorta A.Ş. aleyhine usulüne uygun olarak açılmış bir dava bulunmayan ve taraf sıfatı kazanmayan ... Sigorta A.Ş. yönünden karar verilmesine yer olmadığına,

B-Davalılar ... mirasçıları, ... mirasçıları ve ... yönünden;

1-Davacı ... yönünden davanın kabulü ile 6.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihi olan 23.11.2001 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'e verilmesine,

2-Davacı ... yönünden davanın kabulü ile 6.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihi olan 23.11.2001 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'e verilmesine,

3-Davacı ... yönünden davanın kabulü ile 2.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihi olan 23.11.2001 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'e verilmesine,

4-Davacı ... yönünden davanın kabulü ile 2.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihi olan 23.11.2001 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'e verilmesine,

5-Davacı ... yönünden davanın kabulü ile 2.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihi olan 23.11.2001 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'e verilmesine,

6-Davacı ... yönünden davanın kabulü ile 2.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihi olan 23.11.2001 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'na verilmesine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle;

a. Sigorta şirketi hakkında karar verilmesine yer olmadığı kararının verilmesinin hatalı olduğunu, kabule göre ise hükmedilen vekalet ücretinin hatalı hesaplandığını,

b. Hükümde hem maddi tazminat yönünden hem de manevi tazminat yönünden "Karar tarihi itibarıyla alınması gereken 427,60 TL harcın (iki adet) davacılardan müştereken ve müteselsilen alınarak Hazineye irat kaydına" belirtildiği, Mahkemece "Dahili davalı ... Sigorta A.Ş. aleyhine usulüne uygun olarak açılmış bir dava bulunmayan" tespiti yapıldığı halde, dava açıldığında ödenmesi gereken başvurma harcının hüküm altına alınmasının yasal dayanağının olmadığını,

c.Manevi tazminat yönünden talebinin 20.000,00 TL olduğunu ve tamamının hüküm altına alındığını, ancak kararda;" davacının manevi tazminat talebi yönünden; davanın kısmen kabulü ile" ifadesi kullanıldığını, bu tespit ile kararın çeliştiğini,

d.Hayatta olmayan davacı ... lehine hüküm kurulduğunu,

e. SGK'nın davada taraf olmasına rağmen kararda taraf olarak yer almadığını, Mahkemenini ara kararı ile davanın ihbar edildiği taraf olan SGK'nın kararda adının geçmemesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, iş kazasında vefat eden sigortalının yakınlarının tazminat istemine ilişkindir.

1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelerle bozmaya uyulmakla taraflar yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı dikkate alınarak, temyiz edenin sıfatına temyiz kapsam ve nedenleriyle kanun açık hükmüne aykırı görülen sebepler re'sen dikkate alınarak, davacılar vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Davanın, davalılar ... ve ...'ya karşı açıldığı, yargılamanın devamında ... Sigorta A.Ş.’nin davaya dahil edilerek yargılamaya devam olunduğu anlaşılmıştır.

3.Gerek karar gerekse işlem tarihinde geçerli olan 6100 sayılı HMK'da dahili dava diye adlandırılan bir müessese bulunmamaktadır. Açılmış bir davada üçüncü bir kişinin davalı olarak gösterilmesi istenirse harcı ödenerek o kimse hakkında usul hükümlerine uygun bir dava açılması gerekir. Dahili dava dilekçesinin birleştirme istemini de içeren yeni bir dava niteliğinde olduğunu düşünmek pek tabi mümkündür. Ancak bu durumda da bu niteliği ile de birleştirilen yeni davanın da harca tabi olduğu, diğer bir deyişle dahili dava dilekçesi ile birlikte yeni dava açılırken yapıldığı gibi başvurma ve peşin harcın yatırılması gerektiği ortadadır. Bunun yanında bir davada o davanın esası bakımından hüküm ancak davanın sujeleri yani davacı ile davalıları için verilebilir.

4.Bu açıklamalar doğrultusunda yapılan yargılama neticesinde davalı ... hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi yerinde olmuş ise de bu şirket lehine vekalet ücreti takdiri hatalı olmuştur.

5.Öte yandan az yukarıda bahsedilen dahili davalı hakkında aleyhine usulüne uygun olarak açılmış bir dava bulunmadığı, bu nedenle davacı tarafından başvurma harcı yatırılmadığı ancak hükümde hatalı şekilde "karar tarihi itibariyle alınması gereken 427,60 TL harcın davacılardan müştereken ve müteselsilen alınarak Hazineye irat kaydına" şeklinde belirtildiği anlaşılmıştır.

6.Davacıların manevi tazminat taleplerinin tamamına hükmedildiğinin anlaşılması karşısında hükümde manevi tazminat taleplerinin kısmen kabulüne karar verildiğinin yazılması hatalı olmuştur.

7.Diğer taraftan davacı ...'in yargılama sırasında 02.12.2016 tarihinde vefat ettiği ve mirasçılarının davacı olarak dava dosyasında temsil edildiği değerlendirilerek, hükmedilen tazminatların mirasçılarına miras payları oranında aidiyetine karar verilmesi gerekirken hatalı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm tesisi hatalı olmuştur.

8. Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin, yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

9. O halde, davacılar vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları gözetilerek hüküm bozulmalıdır. Ne var ki; bu aykırılıkların giderilmesi, yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, hüküm bozulmamalı, 6100 sayılı Kanunun Geçici 3. maddesi dikkate alınarak 1086 sayılı Kanunun 438. maddesi gereğince düzelterek onanmalıdır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1.Davacılar vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Temyiz olunan, Hopa Asliye Hukuk Mahkemesinin (İş Mahkemesi sıfatıyla) 24.01.2024 tarih ve 2011/254 E- 2024/32 K sayılı ilamının :

a) )Hükmün maddi tazminat alacağının belirlendiği A fıkrasında yer alan 2 ve 4 no.lu bendinde yer alan;

"2-Karar tarihi itibariyle alınması gereken 427,60 TL harcın davacılardan müştereken ve müteselsilen alınarak Hazineye irat kaydına,

4-Dahili davalı ... Sigorta A.Ş. kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan ... göre belirlenen 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacılardan müştereken ve müteselsilen alınarak dahili davalı ... Sigorta A.Ş.'ye verilmesine," ibarelerinin tamamen silinmesine,

b)Hükmün manevi tazminat alacağının belirlendiği başlık kısımda yer alan;

"davacının manevi tazminat talebi yönünden; davanın kısmen kabulü ile" ibaresinin silinerek yerine "davacının manevi tazminat talebi yönünden; davanın kabulü ile" sözcüklerinin yazılmasına,

c)Hükmün manevi tazminat alacağının belirlendiği A fıkrasında yer alan 2 ve 3 no.lu bendinde yer alan;

"2-Karar tarihi itibariyle alınması gereken 427,60-TL harcın davacılardan müştereken ve müteselsilen alınarak Hazineye irat kaydına,

"3-Dahili davalı ... Sigorta A.Ş. kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan ... göre belirlenen 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacılardan müştereken ve müteselsilen alınarak dahili davalı ... Sigorta A.Ş.'ye verilmesine," ibarelerinin tamamen silinmesine,

d)Hükmün manevi tazminat alacağının belirlendiği B fıkrasında yer alan 4 no.lu bendinin silinerek yerine;

"4-Davacı ... yönünden davanın kabulü ile 2.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihi olan 23.11.2001 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak, iş bu davacının vefat etmiş olması nedeniyle mirasçılarına veraset ilamındaki miras payları oranında ödenmesine," ibarelerinin yazılması suretiyle Mahkeme kararının DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgililere iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,