Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/5961 K.2024/9452

Taraflar arasındaki fiili hizmet süresi zammı tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin, davalı işverene ait gübre fabrikasında geçen 4/1-a kapsamındaki çalışmalarının, 01.10.2008 tarihinden itibaren fiili hizmet süresi zammı kapsamında bildirildiğini, diğer davalı Kurumun 31.07.2019 tarihli işlemle 01.10.2008 tarihinden itibaren yapılan bildirimlerin hatalı olduğunu, bunların iptali için iptal bordrosu düzenlenerek ek bildirge ve bordro ile normal bildirim yapılması talebinde bulunduğunu, oysa davacının asit üretilen ve asidin kullanılması ile gübre yapılan iş yerinde, asidin zararlı etkisine maruz kalarak çalıştığını, davalı Kurum işleminin haksız ve hukuka aykırı olduğunu belirterek,

işlemin iptalini, davacının bildirimlerinin 01.10.2008 tarihinden itibaren 5510 sayılı Kanun'un 40 ıncı maddesine göre fiili hizmet süresi zammı kapsamında olması gerektiğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı işveren vekili, davacı bildirimlerinin fiili hizmet süresi zammı kapsamında yapıldığını, davalı Kurumun iş yerinde yapılan denetimler sonucunda, fabrikanın bazı bölümlerinde çalışan işçilerin asit üretimi ile ilgisinin bulunmadığının tespiti edildiğini, bu kişilerin 40 ıncı madde kapsamındaki tüm bildirimlerinin iptal edilerek normal bildirge verilmesini talep ettiğini, davaya sebebiyet verilmediğini, kendileri yönünden davanın reddine karar verilerek, yargılama gideri vekalet ücretinin davacıya yükletilmesi gerektiğini savunmuştur.

Davalı Kurum vekili, davalı işverene ait gübre fabrikasında asit üretiminin bulunmadığı birimlerden yapılan bildirimlerin denetlenmesi açısından, yönetmelik gereği, iş müfettişlerinden maruziyet olup olmadığı hususunda inceleme istendiğini, düzenlenen raporda asit üretimi yapılmayan bölümlerde çalışanların bildirimlerinin yerinde olmadığının belirtildiğini, Kurum denetmenleri tarafından hazırlanan rapor sonucunda, yanlış bildirimlerin iptali ile doğru bildirimlerin yapılması için işlem yapıldığını, işlemlerin usul ve yasaya uygun olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B.İstinaf Sebepleri Davalı Kurum vekili, kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, istinaf gerekçelerini tekrarla temyiz başvurusunda bulunmuştur.

C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, fiili hizmet süresi zammı istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk 1-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

2-5510 sayılı Kanun'un "Fiilî hizmet süresi zammı" başlıklı 40 ıncı maddesi;

"Aşağıda belirtilen işyerlerinde ve işlerde 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamında çalışan sigortalıların prim ödeme gün sayılarına, bu işyerlerinde ve işlerde geçen çalışma sürelerinin her 360 günü için karşılarında gösterilen gün sayıları, fiilî hizmet süresi zammı olarak eklenir. 360 günden eksik sürelere ait fiilî hizmet süresi zammı, 360 gün için eklenen fiilî hizmet süresi ile orantılı olarak belirlenir.

Çalışmanın fiili hizmet süresi zammı kapsamında değerlendirilebilmesi için, tablonun (13) ve (14) numaralı sıralarında belirtilen sigortalılar hariç sigortalının kapsamdaki işyerleri ile birlikte belirtilen işlerde fiilen çalışması ve söz konusu işlerin risklerine maruz kalması şarttır.

(Ek cümle: 10.09.2014-6552/42 md.) Tablonun (10) numaralı sırasında belirtilen sigortalıların, fiili hizmet süresi zammından yararlandırılacakları dönem içinde kalan; yıllık ücretli izin, sıhhi izin, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri ile eğitim, kurs, iş öncesi ve sonrası hazırlık sürelerinde fiilen çalışma ve söz konusu işlerin risklerine maruz kalma şartı aranmaz.

Aşağıdaki bentlerden birden fazlasına dahil olanlar için, en yüksek olan bentten fiilî hizmet süresi zammı uygulanır." düzenlemesi ile tablodaki "9" numaralı bendinde, fiili hizmet süresi zammı verilmesi için gerekli olan ilk koşulun asit üretimi yapan fabrika ve atölyelerde çalışmak, ikinci koşul olarak da, asit için hammaddelerin hazırlanması, asidin yapılma safhalarındaki işlerde veya baca gazlarından asit elde edilmesi işlerinden birinde çalışma şartının gerçekleşmesi halinde, her 360 günlük fiili çalışmasına "90" gün fiili hizmet süresi zammı verilmesi gerektiğini düzenlemiştir.

3.Değerlendirme

İnceleme konusu davada, davacının davalı işverene ait iş yerinde geçen çalışmalarının 01.10.2008 tarihinden itibaren fiili hizmet süresi zammı kapsamında bildirildiği, iş müfettişleri ve davalı Kurum tarafından yapılan inceleme sonucu, davalı işveren tarafından çalıştırılan işçilerden bir kısmının fiili hizmet süresi zammı kapsamında bildirilmesinin hatalı olduğunun tespit edildiği, iptal ve ek bordrolarla bildirimlerin normal bildirge kapsamında verilmesinin talep edildiği, davacının bildirimlerinin de iptali ve davalı Kuruma yapılan itirazının reddi üzerine eldeki davanın açıldığı, Mahkemece yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verildiği ancak kararın eksik araştırma ve incelemeye dayandığı anlaşılmaktadır.

Davacının, davalı işverene ait işyerindeki çalışmalarının fiili hizmet süresi zammından yararlanmayı gerektirir koşullarda geçip geçmediğinin tespiti amacıyla, bilirkişi kurulunun katılımıyla yapılan keşifte, işyerine ilişkin gözlemler keşif tutanağına tam olarak yansıtılmadığı gibi; hükme dayanak alınan bilirkişi raporu da, tanık anlatımları, konuya ilişkin mevzuatın irdelenmesi ve işyeri ortamında bulunan sağlığa zararlı maddelere ilişkin soyut bilgilere yer veren içerikle düzenlenmiş olup;

dava konusu olayda, yukarıda sayılan iki koşulun varlığını ortaya koyabilmek açısından, işyerinin kapsamı, çalışma düzeni ve koşulları ile bölümleri ve bu bölümlerin taşıdıkları özellikler, hangi bölümlerdeki çalışmalarda anılan yasada sayılan fiziksel dış etkenlere maruz kalındığı ve buna bağlı olarak fiili hizmet süresi zammından yararlanmayı gerektirir işlerden olup olmadığı yönleri ile davacının çalışma koşulları yönünden bireyselleştirilmiş somut irdeleme içermemektedir.

Mahkemece, öncelikle davacının işyeri özlük dosyasında yer alan bilgiler dosyaya katıldıktan sonra 01.10.2008 tarihinden dava tarihine kadar iş yerinde hangi bölümlerde hangi işi yaptığı belirlenerek, gerekirse yeniden keşif incelemesi ile iş yerinin hangi bölümlerinde dava konusu fiili hizmet süresi zammı koşullarının bulunup bulunmadığı hususunda konusunda uzman bilirkişi heyetinden, objektif kriterlere göre değerlendirme yapılarak hazırlanan ve davacının maddede geçen işlerde, zararlı etkiye maruz kalarak çalışıp çalışmadığını belirten bireyselleştirilmiş raporun dosya içine alınması,

Fiili hizmet süresi zammı, maddede geçen işlerde fiilen çalışılan her 360 gün için 90 gün olarak hesaplanıp verilebileceği gözetilerek bu dönem içinde kalan; yıllık ücretli izin, sıhhi izin, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri ile koşulların oluşmadığı bölümde geçen çalışmaların belirlenip çıkarılması ile varılacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik araştırma ve inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.

VI.KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,