Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/6072 K.2024/6493

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen Kurum işleminin iptali istemli davada verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili firmanın Sultangazi SGK'da merkez dosyası bulunduğunu, Kocaeli SGK'nın 08.10.2019 tarihinde sözleşmesi imzalanan klima kombi kazan vs. bakım onarım destek hizmet alım işinin müvekkiline ihale edildiğini, arıza, bakım işlerinin müvekkili firmanın merkez dosyasında çalışan personeller ile yapıldığını, bahse konu ihale için herhangi bir işyeri tescil işlemi yapılmadığını, İzmit SGK'nın resen işyeri tescil dosyası açmasının hatalı olduğunu beyanla davalı idareye bağlı İzmit SGK tarafından 21.10.2020 tarihli 12681021 sayılı yazısı ile müvekkili firma hakkında uygulanan resen işyeri tescil dosyası açılmasına dair idari işlemin iptali yönünde karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurum işleminin yerinde olduğu belirtilerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 15.03.2022 tarihli ve 2021/87 Esas, 2022/114 Karar sayılı kararıyla konusuz kalan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 10.06.2022 tarihli ve 2022/1145 E., 2022/1223 K. sayılı kararıyla davalı Kurum tarafından davacıya 16.10.2019 tarihli yazı ile "işyeri ile ilgili işyeri tescil işleminin yapılarak işyeri bildirgesinin bugüne kadar Kuruma intikal etmediği, bu itibarla işyeri tescilinin yapılması gerektiği, aksi halde re'sen işyeri tescil işlemi yapılacağı" bildirildiği, davacı tarafça işyeri tescil işlemleri yapılmadığı, bunun üzerine 21.10.2020 tarihinde Kurum tarafından re'sen işyeri tescili yapıldığı, tescil hususunun 14.11.2020 tarihinde davacıya bildirildiği,

davacı tarafça 18.12.2020 tarihli dilekçeyle yapılan işlemin hatalı olduğu gerekçesiyle başvuruda bulunulduğu, Kurum tarafından 7036 sayılı Kanun'un 4/1 maddesi kapsamında 60 gün içerisinde cevap verilmediği, davacı tarafça Kurum işleminin iptali amacıyla 09.04.2021 tarihinde dava açıldığı, dava açılmasından sonra Kurum tarafından yersiz olarak yapılan tescilin tescil tarihi itibariyle kaldırılmasına karar verildiği, Mahkemece davanın konusu kalmaması nedeniyle konusuz kalan dava hakkında bir karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilerek kurum aleyhine vekalet ücreti ve yargılama giderine hükmedildiği,

Kurumun dava açılmasına sebebiyet verdiği, bu halde Kurum aleyhine vekalet ücreti ve yargılama giderine karar verilmesinde bir hata bulunmadığı, istinaf başvurusunun haklı olmadığı kurum vekilinin istinaf isteminin esastan reddine karar vermiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairenin, 05.10.2022 gün ve 2022/9431 esas 2022/11817 Karar sayılı ilamı ile dosya kapsamı incelendiğinde, 08.10.2019 tarihi itibariyle re’sen tescil edilen işyeri dosyasına ilişkin Kurum işleminin iptali istemli açılan işbu davada, söz konusu işyerinin 24.09.2021 tarihinden itibaren kanun kapsamından çıkarılması nedeniyle, Mahkemece konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair karar verildiği anlaşılmış ise de; söz konusu hüküm eksik araştırma ve incelemeye dayalıdır.

Bazı hallerde dava devam ederken, dava açılmasından sonra meydana gelen bir nedenle dava konusu ortadan kalkabilir.Davanın konusuz kalması halinde, artık dava hakkında yargılama yapılmasına ve hüküm verilmesine gerek kalmaz. Başka bir deyişle, her iki tarafın da davanın esası hakkında karar verilmesinde hukuki yararı kalmamış demektir. Bu halde, mahkemece, davanın konusunun kalmaması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilir.

Belirtilen açıklamalar ışığında somut olaya dönüldüğünde, söz konusu işyerinin 08.10.2019 tarihi itibariyle tescil edildiği, her ne kadar denetmen raporunda, tescil tarihi itibariyle kapsamdan çıkarılması gerektiği belirtilmiş ise de, davalı Kurum tarafından söz konusu işyerinin 24.09.2021 tarihi itibariyle kapsamdan çıkarılması karşısında, talebe göre davanın konusuz kalmadığı belirgin olduğundan, usulüne uygun şekilde araştırma yapılıp sonucuna göre karar verilmesi gerekmektedir." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesince, Yargıtay ilamı doğrultusunda dava konusu dönemi kapsar şekilde SGK'dan bordrolar istenilmiş ve bordrolardan Mahkemece resen seçilen 2 tanık dinlenilmiş olup, dinlenen tanıklar beyanlarında merkezlerinin İstanbul'da bulunduğunu ve arıza olduğunda çağrı usulü çalıştıklarını beyan ettikleri, bu durumda kurum tarafından yapılan işlem ve idari para cezasının usulüne uygun olmadığı, Yargıtay bozma ilamına uyularak yapılan yargılama kapsamında davanın açıldığı tarih itibari ile davacının davayı açmakta haklı olduğu anlaşıldığından davanın kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; eksik inceleme sonucu hüküm kurulduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davalı Kurumun 21.10.2020 tarihli 12681021 sayılı yazısı ile davacı adına uygulanan işyeri tescil dosyası açılmasına dair idari işleminin iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un ilgili maddeleridir.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davalı SGK vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı Kurum vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,