Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/6300 K.2024/6566

Taraflar arasındaki aidiyet tespiti ve Tarım Bağ-Kur sigortalılık tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; kesinti listesinde ... ismine yapılan kesintilerin davacıya ait olduğunu beyanla aidiyet tespiti ve 01.06.1994 - 1998 tarihleri arasındaki tarım bağ-kur sigortalılığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının 14.05.2019 tarihli dilekçe ve ekindeki Ör-Koop Firması tarafından yapılan kesintilere istinaden kayıt ve tescilinin yapılması için talepte bulunduğunu, davacının Tarım Bağ-Kur tescilinin 01.04.2004 tarihinde başlatıldığını, Ör-Koop Firmasının 1995/08 dönemine ait kesinti listesinin Kuruma intikal ettiğini, söz konusu döneme ait listede sigortalı kimlik bilgileri arasında uyumsuzluk olduğundan ilgili döneme ait işlem yapılamadığını, bahse konu sigortalının kesinti listesinde kimlik bilgileri arasında uyumsuzluk olduğundan (firma listesinde ... baba adı ... doğum tarihi 15.01.1945 olarak yazdığından) 1995/08 dönemine işlem yapılamadığını beyanla davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü ile davacının 01.09.1995 – 31.12.1995 tarihleri arasında 2926 sayılı Kanun kapsamında Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, davanın ispat edilemediğini, Kurumun dava açılmasına sebebiyet vermediğini ve bu nedenle Kurum aleyhine yargılama gideri ile vekalet ücretine hükmedilemeyeceğini beyanla kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava dosyasındaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere, vakıa ve hukuki değerlendirme ile yukarıda belirtilen gerekçe kapsamında ve özellikle; nüfus müdürlüğünden gelen yazı cevabı kapsamında davaya konu kesintinin davacıya ait olduğunun ve söz konusu kesintinin Kurum kayıtlarına aktarıldığının anlaşılmış olması nedeni ile ilk derece Mahkemesince delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmediği anlaşılmakla istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili; istinaf sebeplerini tekrarla temyiz talebinde bulunmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, kesinti listesinde ... ismine yapılan kesintilerin davacıya ait olduğunu beyanla aidiyet tespiti ve 01.06.1994 - 1998 tarihleri arasındaki tarım bağ-kur sigortalılığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

2. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun Geçici 7 nci maddesi delaletiyle mülga 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 2, 3, 6, 9 ve 10 uncu maddeleri ile 5510 sayılı Kanunu'nun 4/1-b maddesinin 4 numaralı alt bendi hükümleridir.

2926 sayılı Kanun'un 2 nci maddesinde, Kanunla veya Kanunların verdiği yetkiye dayanılarak kurulan sosyal güvenlik kuruluşları kapsamı dışında kalan ve herhangi bir işverene hizmet akdiyle bağlı olmaksızın, 3 üncü maddenin (b) bendinde tanımlanan tarımsal faaliyette bulunanların Tarım Bağ-Kur sigortalısı sayılacakları belirtilmiştir.

Anılan Kanunun 3 üncü maddesinin (b) bendinde.

"Tarımsal faaliyette bulunanlar: kendi mülkünde, ortaklık veya kiralamak suretiyle başkalarının mülkünde, kamuya mahsus mahallerde ekim dikim, bakım, üretim, yetiştirme ve ıslah yollarıyla veya doğrudan doğruya tabiattan istifade etmek suretiyle bitki, orman, hayvan ve su ürünlerinin üretimini, avlanmasını, avcılar ve yetiştiriciler tarafından muhafazasını, taşınmasını sağlayanlar veya bu ürünlerden sair bir şekilde faydalanmak suretiyle kendi adına ve hesabına faaliyette bulunanlar" olarak tanımlanmış, 5 inci maddesinde, sigortalı olmanın zorunlu olduğu,

sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçilemeyeceği ve kaçınılamayacağı, 6 ncı maddesinde ise, diğer sosyal güvenlik kuruluşları kapsamına tabi bir işte çalışanların, çalışmaya başladıkları tarihten bir gün önce, sigortalılıklarının sona ereceği hüküm altına alınmıştır. Ayrıca aynı Kanunun 9 uncu maddesi Kuruma re'sen tescil yükümlülüğü yüklemiştir.

Anılan Kanunun 10 uncu maddesine göre ise, kayıt ve tescil işlemlerinde valilik, kaymakamlık, özel idare, belediye, muhtarlık ve nüfus idareleri kayıtları ile, diğer kamu kurum ve kuruluşlarının, Kanunla kurulu meslek kuruluşlarının, tarım satış kooperatifleri ve birliklerinin T. Şeker Fabrikaları Anonim Şirketi ve tarım kesimine yönelik faaliyette bulunan milli bankaların kayıtlarının esas alınacağı bildirilmiştir.

Tarım Bağ-Kur sigortalılığının yasal dayanağını oluşturan 2926 sayılı Kanunda, bildirimsiz kalan sigortalılar için 506 sayılı Kanunu'nun 79 ve 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesinde öngörülen "hizmet tespiti" davasına koşut bir düzenlemeye yer verilmemiştir. Anılan düzenlemede, kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülüklerinin kayıt ve tescil edildikleri tarihi takiben başlayacağının hükme bağlanmış olması karşısında, kayıt ve tescil, yada tescil yerine geçen iradi prim ödemesi veya prim tevkifatı öncesine isabet eden tarımsal faaliyet ve buna dayalı "Tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespiti" söz konusu olamayacaktır.

Öte yandan, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının 2926 sayılı Kanun'un uygulanmasına ilişkin 26.03.1994 günlü 4 no.lu tebliğine göre ürün bedellerinden % 1 oranında tevkifat yapmakla yükümlü gerçek ve tüzel kişilerin bu tevkifatı yaparak Kurum hesabına intikal ettirmek zorunda oldukları, kesinti yaptığı halde Kurum hesabına yatırmayan gerçek veya tüzel kişilerin, Kuruma karşı sorumlu oldukları,

bu kesintilerin yasal faiziyle birlikte kendilerinden tahsil olunacağı TCK.'nun 526 ncı maddesi gereğince cezalandırılmaları için suç duyurusunda bulunulacağı bildirildiğinden davacının sattığı ürün bedelinden kesinti yapıldığının tespiti sigortalılığın kabulü için yeterli olup, kesintiyi yapan davalı Kuruma karşı sorumlu olacağından kesinti yapıldıktan sonra Kurum hesabına yatırılmamış olması dahi sonuca etkili değildir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.02.2017 tarih 2015/10- 1283 E. 2017/242 K. sayılı kararına göre de tevkifat kesintisinin Kuruma intikal etmemesi Tarım Bağ-Kur sigortalılık hakkı kazanmasına engel değildir.

3. Değerlendirme Dava, aidiyet tespiti ile tarım sigortalılığının tespiti davasıdır. Davacı, küçük çaplı çiftçilik ve hayvancılık ile geçimini sağladığını, 1994 yılından bu yana süt satışı yaptığını, ancak kesintilerin ... ismine yapıldığını beyanla aidiyet tespiti ile 01.06.1994 ila 1998 yılları arasında tarım bağ-kur sigortalılığının tespitini talep etmektedir.

Mahkemece, yapılan araştırmalar neticesinde Aydın ilinde baba adı ... olan ... isimli, 15.01.1945 doğumlu bir kişinin hiç bir zaman yaşamadığının belirlendiği, bu sebeple 1995 yılı ağustos ayına ilişkin müstahsil makbuzunun davacı adına düzenlendiğinin ve kesilen tevkifatın davacıya ait olduğunun tespit edildiği anlaşılmakla davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Davacının aidiyet istediği kişinin kimlik bilgiler ile davacının bilgileri arasında benzerlik bulunmamaktadır. Davacı ..., ...ve ... oğlu, 18.02.1966 Nazilli doğumludur. Aidiyeti talep edilen kişinin ismi ....l oğlu, 15.01.1945 Nazilli doğumludur. Bu kişinin kendisi olduğuna yönelik araştırmada özellikle tarımsal faaliyet açısından, davacının süt üretimi ile ilgili talep edilen dönemde, herhangi bir faaliyeti olmadığı açıktır.

Dosyada hayvan hareketleri raporunda, davacının büyükbaş hayvanlarının olduğu, fakat hiçbirinin doğum yıllarının 2000 yılından önce olmadığı, davacı adına süt satımına ilişkin müstahsil makbuzlarının 2004 yılından itibaren düzenlenmeye başladığı hususları dikkate alındığında davacının ne şekilde ... olarak kabul edilip aidiyete karar verildiği açıkça ortaya konulmamıştır.

Mahkemece, tanıklardan aidiyet hususu sorulmalı, gerekli araştırmalar yapılarak varılan sonuca göre karar verilmesi gerekirken eksik araştırma ve hatalı değerlendirmeyle verilen karar bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle, 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,