Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/6358 K.2024/8581

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ve dahili davalı ... Mobilya Dekorasyon İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ve dahili davalı ... Mobilya Dekorasyon İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 2002 yılından (2007 yılı 10. ayından 2008 yılı 10. ayı hariç) dava tarihine kadar davalıya ait inşaat iş yerlerinde kesintisiz çalıştığını ,ama çalışmasının kuruma eksik bildirildiğini belirterek eksik gösterilen hizmetlerinin tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının şirketteki çalışmasının Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilen kadar olduğunu, kendi imzasını taşıyan puantaj kayıtlarından bu durumun anlaşılacağını, şirketin inşaat alanında faaliyet gösterdiğini, davacının sıvacı olduğunu, iş oldukça çağrılıp çalıştırıldığını, farklı iş yerlerinde çalışmaları olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde ; hak düşürücü sürenin geçtiğini, davacının farklı işverenler yanında çalıştığını, giriş çıkış yaparak birden çok dava dışı işveren yanında çalışmasının bulunmasının çalışmaların kesintisiz ve sürekli olmadığına delil olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Kurum kayıtlarına göre davalı ... İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'nin 18.03.2008 tarihinde yasa kapsamına alındığı, davacının 2002 ve 2003 yıllarında sigortalı hizmetinin bulunmadığı, 10.03.2004 tarihinde ... İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd.

Şti. işyerinde işe girişinin bildirildiği, imzalı işe giriş bildirgesi ile 07.07.2004 - 31.12.2004, 06.01.2006 - 01.06.2006, 20.05.2009 - 01.08.2009, 02.09.2009 - 31.10.2010, 27.11.2010 - 30.04.2011, 09.12.2011 - 21.06.2012, 26.09.2012 - 11.07.2013, 12.07.2013 - 2014/4. ay dahil ... İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd.

Şti. adına tescilli işyerlerinde kısmi süreli çalıştığı, ay içerisinde eksik gün bildirim nedeninin kod: 7 puantaj ile gösterildiği, imzalı işe giriş bildirgesi ile 17.01.2005 - 10.04.2005, 08.01.2007 - 12.03.2007 tarihleri arasında ... Mobilya Dekorasyon İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. adına işlem gören işyerlerinde çalıştığı, 02.10.2007 - 23.01.2009 tarihleri arasında ... Pvc Alüminyum Cam Turz. San. ve Tic. Ltd.

Şti. işyerinde çalıştığının görüldüğü, 10.03.2004 - 20.03.2004 tarihleri arasında 11 gün olup tespiti gereken sürenin bulunmadığı, 07.07.2004 - 31.12.2004 tarihleri arasında 173 gün olup, 135 gün 1038497 sicil numaralı işyerinde çalışma gösterildiği, 38 gün eksik bildirim olduğu, bu döneme ilişkin puantaj kaydı sunulmamış olup bu dönem işe girişi kuruma bildirildiğinden eksik bildirilen 38 günün sigortalı sayılması gerektiği, 17.01.2005 - 10.04.2005 tarihleri arasında 83 gün olduğu halde kuruma 44 gün ...

Mobilya Dekorasyon İnşaat San. ve Tic. Ltd.

Şti. adına tescilli işyerinde çalıştığı bildirilmiş, 39 gün eksik bildirim olduğu, bu dönem işe girişin kuruma bildirildiğinden hak düşürücü süre söz konusu olmayıp puantaj kaydı sunulmadığından eksik bildirilen 39 günün sigortalı sayılması gerektiği, 11.04.2005 - 15.11.2005 dönemi davalı şirkette çalışma iddiasının davacının 16.11.2005 - 05.12.2005 tarihleri arasında 20 gün dava dışı İbrahim Demir adına kayıtlı işveren yanında çalıştığından bu süreler yönünden davanın en geç 31.12.2010 tarihinde açılması gerektiği, hak düşürücü sürenin geçmiş olduğu,

06.01.2006 tarihinde işe girşi bildirgesi düzenlendiğinden bu tarihten önce 06.12.2005 - 05.01.2006 tarihleri arası çalışmasının kanıtlanamadığı, 06.01.2006 - 01.06.2006 tarihleri arasınd6a 144 gün olup 121 gün davalı şirket adına tescilli işyerinde çalışma bildirildiği, bu dönem yönünden puantaj sunulmadığından eksik bildirilen 23 günün sigortalı sayılması gerektiği, 08.01.2007 tarihli işe giriş bildirgesi düzenlenmiş olduğundan bu tarihten önce 02.06.2006 - 07.01.2007 tarihleri arası çalışmasını kanıtlayamadığı, tanık anlatımlarından bazen işe altı ay ara verildiği belirtilmekle bu dönem sigortalı gösterilmeyen çalışmanın bulunmadığı,

ancak 08.01.2007 - 12.03.2007 tarihleri arasında 64 gün olup 52 gün ... Mobilya Dekorasyon İnşaat San. ve Tic. Ltd.

Şti. işyerinde hizmeti bildirildiğinden eksik bildirilen 12 gün sürenin sigortalı sayılması gerektiği, imzalı işe giriş bildirgesi ile 20.05.2009 tarihinde davalı şirket adına işlem gören işyerinde işe girdiği, 20.05.2009 - 01.08.2009 tarihleri arasında 19 gün, 02.09.2009 - 31.10.2010 döneminde 293 gün çalışma gösterilmiş ise de bu dönemde eksik çalışma ile ilgili puantaj bulunmadığı,

tanık beyanları, arada başka bir işe girişi veya imzalı işe giriş bildirgesi olmaması göz önünde bulundurularak 20.05.2009 - 31.10.2010 tarihleri arasında 520 gün kesintisiz çalıştığı ve bu dönem kuruma eksik bildirilen 208 günün sigortalı sayılması gerektiği, 20.05.2009 - 31.10.2010 dönemi ile çakışır şekilde davalı şirket adına işlem gören iş yerinde 26.07.2010 - 31.10.2010 tarihleri arasında 62 gün hizmetinin bildirildiği,

27.11.2010 - 30.04.2011 tarihleri arasında 154 gün hizmeti bildirilmiş ise de 01.11.2010 - 30.04.2011 tarihleri arasında 180 gün kesintisiz çalıştığı, eksik bildirilen 26 gün sürenin sigortalı sayılması gerektiği, 20.05.2011 - 13/06/2011 tarihleri arasında 25 gün dava dışı Oktay Çat adına kayıtlı işyerinde çalıştığından bu dönem tespiti gereken sürenin bulunmadığı, yine 2011/07. dönemi ile 21.11.2011 tarihleri arasında 85 gün dava dışı ...

Askar Yılmaz adına kaytılı işyerinde çalıştığından bu dönem tespiti gereken sürenin bulunmadığı, imzalı işe giriş bildirgesi ile 09.12.2011 tarihinde davalı şirket adına tescilli işyerinde 21.06.2012 tarihine kadar 192 gün olup 119 gün çalışma bildirildiğinden bu dönemde eksik çalışma ile ilgili puantaj bulunmaması ve tanık beyanlarına göre çalışma kesintisiz olmakla eksik bildirilen 73 günün sigortalı sayılması gerektiği, 19.06.2012 - 20.07.2012 tarihleri arasında 32 gün davalı dışı Serdar Aslan adına kayıtlı işyerinde çalıştığından bu dönem tespiti gereken çalışmasının bulunmadığı,

09.08.2012 - 01.12.2012 tarihleri arasında 114 gün dava dışı İshak Yılmaz adına kayıtlı işveren yanında çalıştığından bu dönem tespiti gereken sürenin bulunmadığı, imzalı işe giriş bildirgesi ile 26.09.2012 tarihinde davalı şirkete ait işyerinde çalışmaya başladığı, 11.07.2013 tarihinde çıkışının verildiği ve davalı şirket adına kayıtlı işyerinde diğer işyerinde işe girişinin bildirildiği, 2014/4. ay dahil kuruma bildirildiği, 06.05.2014 tarihinde işverene ihtarname göndererek işten ayrıldığı,

26.09.2012 - 01.12.2012 tarihleri arasında dava dışı İshak Yılmaz işyerinde tam süreli gösterildiğinden davalı şirkete ait işyerinde 02.12.2012 - 06.05.2014 tarihleri arasında 514 gün kesintisiz tam süreli çalıştığı ve eksik bildirilen 106 günün sigortalı sayılması gerektiği, davalı ... İnşaat Taah. Ticaret ve San. Ltd. Şti.'nin ... Mobilya Dekorasyon İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti.'ni devraldığı ve unvanının 25.12.2012 tarihinde ... İnşaat Taah. Mob. Gıda Turz. Canlı Hayv.

San. ve Tic. Ltd. Şti. olarak değiştirdiği gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne ,davacının 07.07.2004 - 31.12.2004, 06.01.2006 - 01.06.2006, 06.01.2006 - 01.06.2006, 20.05.2009 - 01.08.2009, 02.09.2009 - 31.10.2010, 27.11.2010 - 30.04.2011, 09.12.2011 - 21.06.2012, 26.09.2012 - 11.07.2013, 12.07.2013 - 2014/4. ay dahil tarihleri arasında davalı ... İnşaat Taah. Tic. Ve San. Ltd. Şti. İşyerinde, 17.01.2005 - 10.04/2005, 08.01.2007 - 12.03.2007 tarihleri arasında davalı ...

Mobilya Dekorasyon İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. İşyerinde asgari ücretle kesintisiz olarak çalıştığının tespitine, diğer hizmetleri ile birleştirilmesine, sigortalı gösterilen kısımların dışlanmasına, fazlaya ilişkin taleplerin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ve dahili davalı ... Mobilya Dekorasyon İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Kurum vekili; Kurum kayıtlarında davacının davalı işveren nezdinde iddia edilen sürelerde çalışmasının bulunmadığını, yazılı delil niteliğindeki Kurum kayıtlarının aksinin aynı değerde yazılı delillerle ispatı gerekirken soyut tanık beyanları ile davanın kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğunu, dinlenen tanıkların dava konusu dönemin tamamında çalışan ve kayıtlara geçmiş tanıklar olmadığını, davanın hak düşürücü süre nedeniyle de reddinin gerektiğini belirtmiştir.

Davalı şirketler vekili; davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddinin gerektiğini, dosyada dava dışı birden fazla işveren bulunduğunu, dava dışı işverenlerin hiçbirinin davaya dahil edilmemiş olduğunu, dosyaya sunulan puantaj kayıtlarında davacı işçinin imzasının bulunduğunu, bilirkişi raporlarında bütün ayların tam gün çalışmış gibi hesap yapılmış olduğunu, işçinin hiçbir eksik günü bulunmadığını, puantaj kayıtlarındaki kadar çalıştığını, 24.04.2018 tarihli celsede davacı aslin dava dilekçesiyle uyuşmayan beyanlarını kabul etmediklerini, davacı tarafın iddianın genişletilmesi yasağına aykırı beyanlarda bulunmuş olduğunu,

İlk Derece Mahkemesince dava dosyasına yaptıkları itirazlarının hiçbirinin dikkate alınmadığını ve eksik yapılan yargılama sonucunda hatalı bir karar verilmiş olduğunu belirtmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sırasında toplanan delillere, dava ve cevap dilekçelerine, davacıya ait SGK hizmet cetveli, işe giriş - ayrılış bildirgeleri kapsamına, 02.10.2017 gün ve 2017/1106 Esas, 2017/1876 Karar sayılı iade kararı içeriğine, yargılama sırasında dinlenen bordro tanıkları ve taraf tanıklarının beyanlarına ve tüm dosya kapsamına göre davalı şirketler ve davalı Kurumun istinaf sebeplerinin yerinde bulunmadığı gerekçesiyle davalıların istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ve dahili davalı ... Mobilya Dekorasyon İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalılar ... İnşaat ve ... vekili; davacı işçinin kendisinin 2007 yılında kendi isteğiyle işten ayrıldığını ve sonra başka bir iş yerinde işe başladığını beyan ettiğini, hak düşürücü sürenin geçtiğini, dava dışı birden fazla işveren bulunup, dava dışı işverenlerin hiçbirinin davaya dahil edilmediğini, işçinin dava dışı işverenlerdeki çalışmalarının,diğer işverenlerin Kuruma bildirdikleri hizmetler kadar olduğunun bir varsayımla kabul edildiğini ,geri kalan bütün günler için davalı şirketlerde çalıştığı varsayımıyla karar verildiğini, davacı işçinin görevinin sıvacı olduğunu, inşaatlarda sıvacıların işinin aralıksız ve sürekli olmadığını, dosyaya sunulan puantaj kayıtlarında davacı işçinin imzası bulunduğunu belirterek temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'un 79 uncu maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme

Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7 nci maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

Eldeki davada, mahkemece davacının dava dışı iş yerinden bildirilen çalışmaları ve hak düşürücü süreye uğradığı kabul edilen süreler dışında, davalı iş yerlerinden Kuruma bildirilen işe giriş ve çıkış tarihleri arasında tam süreli olarak çalıştığı kabul edilerek karar verilmiştir.

Dosyada bulunan 2010 Ocak-2014 Nisan dönemini kapsayan imzalı puantaj kayıtlarının Kuruma yapılan bildirimlerle uyumlu olduğu, davacının puantaj kayıtlarına ilişkin beyanının alınmadığı anlaşılmaktadır.

Yapılacak iş; davalı Kurumdan eksik bildirilen günlere ilişkin tüm prim bildirgelerinin ekleriyle birlikte gönderilmesi istenerek ve davalı işyerinden puantaj kayıtları ve ücret tediye bordroları celp edilerek, davacıdan imzaların kendisine ait olup olmadığı konusunda beyanı sorularak,

bu belgelerden sigortalının imzasını içerenler yönünden imzanın kendisine aidiyeti sigortalı tarafından kabul edilenler ile inkar edilip de aidiyeti ehil bilirkişi incelemesiyle saptananlardan, yine sigortalıca hata-hile-ikrah durumu iddia ve ispat edilemeyenler bakımından, imzalı yazılı belgelerin aksini eşdeğerde delillerle kanıtlaması için davacıya süre verilmeli; imzalı ücret bordrosu/puantaj kaydı olmayan veya olup da itiraz edilen imzaların davacıya ait olmadığı anlaşılan dönemlerde;

davalı işyerinin dava konusu döneme ait dönem bordrolarında ihtilaflı dönemin tamamında kayıtlı ve tarafsız tanıklar saptanarak bunların bilgilerine başvurulmalı, bordrolarda adı geçen kişilerin adreslerinin tespit edilememesi veya beyanları ile yetinilmediği takdirde, işyerine komşu işyerlerini tespit edip bu işyerlerinin uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı çalışanları,

yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını alınmalı ve gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde ortaya koyduktan sonra sonucuna göre karar verilmelidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde temyiz eden ilgililere iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,