Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/6725 K.2024/8065

Taraflar arasındaki tespit ve alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özet olarak; müvekkilinin sigorta sicil numarasıyla 4/a sigortasından emekli olup 01.02.2023 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı almakta olduğunu, müvekkilinin hizmet sürelerinin ve 4/a sigortasından emeklilik ve 01.02.2023 tarihinden itibaren yaşlılık aylığına hak kazandığını, babasından almakta olduğu 4/b yetim maşının durdurulduğunu, müvekkilinin babası ve davalı Kurumun ... sicil numaralı 4/b sigortalısı 12.04.2019 tarihinde vefat eden ... vatandaşlık numaralı ...'dan dolayı ölüm tarihini izleyen aybaşı olan 01.04.2019 tarihinden kendi 4/a sigortasından emeklilik talebinde bulunduğunu,

25.01.2023 tarihine kadar müvekkilinin 4/b yetim aylığı aldığını, davalı Kurumca müvekkiline 4/a sigortasından emekli talebinde bulunduğu 25.01.2023 tarihinde de babasından aldığı 4/b yetim aylığı ödemesinin durdurulduğunu, 01.02.2023 tarihinden itibaren de ödenmediğini, müvekkilinin kendi 4/a sigortasından emekli maaşı almaktayken babası ...'dan da 4/b yetim maaşı bağlanmasını 5521 sayılı Kanun'un 7 nci maddesi gereğince 16.03.2023 tarihli dilekçe ile tekrar istediğini, davalı Kurumun müvekkilinin 5521 sayılı Kanun'un 7 nci maddesi gereği yaptığı başvuruya yasanın öngördüğü 60 günlük süre geçmesine rağmen hiç bir cevap vermediğini,

5510 sayılı Kanun'un 54 üncü maddesinde ve başta 5510 sayılı Kanun'un sair maddelerinde farklı sigorta kolları olan 4/a ve 4/b sigortalarından dul ve yetim maaşlarının aynı anda alınması hükme bağlanmıştır.

Ayrıca vekil edenimizin 4/a dan emekli olması, babasından aldığı 4/b yetim maaşının durdurulmasını gerektirmediği ibaresinin yasa da açık olduğunu, zaten bu yasa hükmü gereğince de müvekkilinin kesilen yetim maaşı 01.05.2019-01.02.2023 tarihleri arası ödendiğini, yine her iki maaşının aynı anda ödenmesine 2018/38 sayılı Genelgesinde de aksi bir hüküm bulunmadığını, hatta 5510 sayılı Kanun'un 54-a/2 nci maddesinde açıkça emekli sigortalıya eşinden de dul maaşı bağlanacağını açıkça hükme bağlamadığını, davalı Kurumca uygulanan 2018/38 sayılı Genelgede de müvekkilinin aleyhine bir düzenleme mevcut olmadığını,

davalı Kurumun iş bu davaya konu işlemi başta 5510 sayılı Kanun'un 54 üncü maddesinde davalı Kurumun uygulamada kullandığı 2028/38 Sayılı Genelgesine olmak üzere 5510 sayılı Kanun'a, Yargıtay'ın Kökleşmiş İçtihatlarına,

tüm Sosyal Güvenlik Mevzuatlarına ve Anayasa'nın başta "eşitlik ilkesi " olmak üzere Anayasa'ya ve Medeni Kanun'un 2 nci maddesinde ifade edilen "iyiniyet" kuralına aykırı olduğunu belirterek davalı Kurumun işleminin iptali ile müvekkilinin 4/a sigortasından emekli olup 01.02.2023 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı aldığı ve emekli maaşı ile birlikte babası ve davalı Kurumun ... sicil numaralı 4/b sigortalısı 12.04.2019 tarihinde vefat eden ...'dan almakta olduğu yetim maaşının da durdurulduğu tarih olan 25.01.2023 tarihini izleyen aybaşı olan 01.02.2023 tarihinden itibaren ödenmesi gerektiğinin tespiti ile müvekkiline babası ...'un 4/b

sigortasından tekrar bağlanıp ödenmeyen yetim maaşlarının hak ediş tarihlerinden itibaren yasal faizleriyle birlikte ödenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özet olarak; davacı ...'a 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun ölüm aylığının hak sahiplerine paylaştırılması ile ilgili olan 34 üncü maddesi gereğince Kurumun ... 4/1-b sicil numaralı sigortalısı ...'tan ölüm aylığı bağlandığını, yine aynı Kanunun hak sahiplerinin aylıklarının başlangıcı, kesilmesi ve yeniden bağlanmasıyla ilgili olan 35 inci maddesi uyarınca işlem yapılarak ... 4/1-b sicil numaralı sigortalısı ...' tan almış olduğu ölüm aylığı durdurulduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "... Dava davacının kesilen yetim aylığı maaşının tekrar bağlanması ile ödenmeyen maaşlarının hak ediş tarihlerinden itibaren yasal faizleri ile birlikte ödenmesi gerektiğinin tespitine ilişkindir.

Kurumun 4/1-b sigortalısı ...'un 12.04.2019 tarihinde vefatından sonra hak sahibi kızı davacıya 26.04.2023 tarihli ölüm aylığı talebi nedeniyle 01.05.2019 tarihinden itibaren aylık bağlandığı ve davacının 01.02.2023 tarihinde 4/1-a emeklisi olduğu tarihe kadar ölüm aylığı ödendiği anlaşılmıştır.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun ölüm aylığının hak sahiplerine paylaştırılması ile ilgili olan 34 üncü maddesi " b) Bu Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (e) bentleri hariç bu Kanun kapsamında veya yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında çalışmayan veya kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamış çocuklardan;

1) 18 yaşını, lise ve dengi öğrenim görmesi halinde 20 yaşını, yüksek öğrenim yapması halinde 25 yaşını doldurmayanların veya 2) Kurum Sağlık Kurulu kararı ile çalışma gücünü en az % 60 oranında yitirip malûl olduğu anlaşılanların veya

3) Yaşları ne olursa olsun evli olmayan, evli olmakla beraber sonradan boşanan veya dul kalan kızlarının, her birine %25'i,

c) (b) bendinde belirtilen çocuklardan sigortalının ölümü ile anasız ve babasız kalan veya sonradan bu duruma düşenlerle, ana ve babaları arasında evlilik bağı bulunmayan veya sigortalının ölümü tarihinde evlilik bağı bulunmakla beraber ana veya babaları sonradan evlenenler ile kendisinden başka aylık alan hak sahibi bulunmayanların her birine %50'si bağlanır.",

Yine aynı Kanunun hak sahiplerinin aylıklarının başlangıcı, kesilmesi ve yeniden bağlanmasıyla ilgili olan 35 inci maddesi " Ölüm sigortasından sigortalının hak sahiplerine bağlanacak aylıklar

a) Sigortalının ölüm tarihini,

b) Hak sahibi olma niteliğinin ölüm tarihinden sonra kazanılması halinde, bu niteliğin kazanıldığı tarihi, takip eden ay başından itibaren başlatılır. Hak sahiplerine bağlanan aylıklar 34 üncü maddede belirtilen şartların ortadan kalktığı tarihi takip eden ödeme dönemi başından itibaren kesilir." hükmü uyarınca 01.02.2023 tarihinde kendi sigortalılığında 4/1-a emeklisi olan davacının yetim aylığının kesilmesine ilişkin Kurum işleminin iptalini gerektirir bir durum bulunmadığından davanın reddine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle İlk Derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasına, davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında "... Dava davacıya babası dolayısıyla da aylık bağlanması gerektiğinin tespiti ve aykırı Kurum işlemlerinin iptali davasıdır. İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiş, karar davacı vekilince istinaf edilmiştir.

Davacının kendi çalışmalarından dolayı 4/a sigortalılığı kapsamında aylık aldığı ihtilafsızdır. 4/b sigortalısı babası ise 2019 yılında vefat etmiştir. Vefat tarihindeki mevzuat hükümlerine göre kendi çalışması dolayısıyla aylık aldığından babası dolayısıyla ölüm aylığına hak kazanamaz.

Bu itibarla ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleri ile dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, istinaf dilekçesinde öne sürdüğü gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava davacıya babası dolayısıyla da aylık bağlanması gerektiğinin tespiti ve aykırı Kurum işlemlerinin iptali davasıdır.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370, 371 inci; 5510 sayılı Kanun'un ilgili maddeleri.

3. Değerlendirme 1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmakla davacı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,