Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/6867 K.2024/8303

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali, davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl davanın kısmen kabul kısmen reddine dair karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; 2011 ile 2019 tarihleri arasında prim ödemeleri yaptığını belirterek; gelir vergisinden muaf kadın sigortalılar kapsamında değerlendirilmesini, aksine Kurum işleminin iptalini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davacının, 13.12.2010 tarihinde ilk defa 4/a kapsamında sigortalı çalışmaya başladığını, 28.11.2011 tarihinde 4/b kapsamında isteğe bağlı sigortalı olduğunu, davacının imzaladığı taahhütnamede 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendinde belirtilen ve aşağıda maddesinde tanımlı işin imalı ve/veya satışını, ev tipi dikiş, nakış, mutfak robotu, ütü ve benzeri makine ve aletler haricinde muharrik (harekete geçiren) kuvvet kullanmadan,

dışarıda işçi çalıştırmadan ve hizmet akdiyle her hangi bir işverene tabi olmaksızın sürekli ve kazanç getirici nitelikte olarak, ikamet ettiği evde (ayrı bir işyeri açmaksızın) yaptığını, Bu itibarla 5510 sayılı Kanun'un 16 ncı maddesinde vergiden muaf işlem yapan kadın isteğe bağlı sigortalılar için öngörülen prim ödeme gün sayısında faydalanmak istediğini, bununla birlikte, Kurumun denetim ve inceleme hakkı saklı kalmak şartıyla Kurum denetim elemanlarınca yapılacak tespitler ile vergi dairelerinden temin edilecek bilgi ve belgeler neticesinde,

yukarıdaki beyanının aksinin tespiti halinde hakkında 5510 sayılı Kanun'un geçici 16 ncı maddesinde öngörülen prim ödeme gün sayısı hükmünün uygulandığı tarihten itibaren yararlanma hakkını kaybedeceğini bildiğini beyan ve taahhüt ederek imzaladığını, Kurum tarafından yapılan işlemlerin usul ve yasaya uygun olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabul kısmen reddine,[TCKN] TC Kimlik nolu, 1479 6707491526 Bağ-Kur sicil nolu davacı ...’ın, 5510 sayılı kanunu Geçici 16 ncı maddesi kapsamında 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunun 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendine göre ev kadınlığı Bağ-Kur sigortalılığı kapsamında 2012/6 ila 2019/4.ay primleri ödenmiş sigortalılık süresini iptal edilmesi işleminin iptali ile davacının bu dönemde 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunun 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendine göre ev kadınlığı Bağ-Kur sigortalı olduğunun tespitine, dair karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde, davalı Kurum vekili istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Kurum vekili; İlk Derece Mahkeme kararının kaldırılarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının, 5510 sayılı Kanunun Geçici 16/son maddesi kapsamında 02.06.2012 ile 2019/4 dönemi arasında isteğe bağlı sigortalı iken Kurum tarafından geçmişe dönük muafiyet belgesi verilmediğinden bahisle davacının sigortalılığının bu kapsamdan çıkarılarak davacıya borç tahakkuk ettirildiği,

ancak Kurum kayıtlarına intikal eden 12.06.2019 belgede esnaf muafiyet kayıtlarının devam ettiği anlaşılan davacıdan 7 yıllık bir süre boyunca prim tahsilatı yapan ve davacıdan 7 yıllık süreç boyunca muafiyet belgesi istemeyen Kurumun daha sonradan muafiyet belgesi vermediğinden bahisle geçmişe dönük işlem tesis ederek davacıdan fazladan prim tahsil etmesi yukarıda açıklandığı üzere idarenin iyi yönetim ilkesine uygun hareket etme yükümlülüğüne aykırılık teşkil ettiği gerekçesi ile davalı Kurum vekilinin istinaf isteminin 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde, davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili istinaf gerekçeleri ile İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının ödediği primlerin gelir vergisinden muaf kadın sigortalılığı kapsamında değerlendirilmesi noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk

Davanın, yasal dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun Geçici 16 ncı maddesidir.

5510 sayılı Kanun'un Geçici 16 ncı maddesinin son fıkrasında; ''(Ek fıkra 15.05.2008 - 5763/25 md.) 31.12.1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendinde belirtilen işler, hizmet akdiyle herhangi bir işverene tâbi olmaksızın sürekli ve kazanç getirici nitelikte yaptıkları Maliye Bakanlığının görüşü alınarak Kurumca belirlenen usul ve esaslara göre tespit edilen kadın isteğe bağlı sigortalılar; bu maddenin yürürlüğe girdiği yıl için 82 nci maddeye göre belirlenen prime esas günlük kazanç alt sınırının onbeş katı üzerinden başlanılarak,

takip eden her yıl için bir puan arttırılmak suretiyle otuz katını geçmmek üzere malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile genel sağlık sigortası primi öder.'' düzenlemesine,

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun ''Vergiden muaf'' başlıklı 9 uncu maddesinin birinci fıkrasında ise; '' (Değişik: 24/12/1980-2361/4 md.) (Değişik birinci cümle: 22/7/1998-4369/26 md.) Ticaret ve sanat erbabından aşağıda yazılı şekil ve suretle çalışanlar gelir vergisinden muaftır. ...

6. (Değişik: 28.03.2007-5615/1 md.) Evlerde kullanılan dikiş, nakış, mutfak robotu, ütü ve benzeri maline ve aletler hariç olmak üzere, muharrik kuvvet kullanmamak ve dışarıdan işçi almamak şartıyla; oturdukları evlerde imal ettikleri havlu, örtü, çarşaf, çorap, halı, kilim, dokuma mamulleri, kırpıntı deriden üretilen mamuller, örgü, dantel, her nevi nakış işleri ve turistik eşya, hasır, sepet, süpürge, paspas, fırça, yapma çiçek, pul, payet, boncuk işleme, tığ örgü işleri, ip ve urganları, tarhana, erişte, mantı gibi ürünleri iş yeri açmaksızın veya yıl içinde gerçekleştirilen satış tutarı,

ilgili yıl için geçerli olan asgari ücretin yıllık brüt tutarından fazla olmamak üzere, internet ve benzeri elektronik ortamlar üzerinden satanlar.

Bu ürünlerin, pazar takibi suretiyle satılması ile ticari, zirai veya mesleki faaliyetleri dolayısıyla gelir ve kurumlar vergisi mükellefi olanların düzenledikleri hariç olmak üzere; düzenlenen kermes, festival, panayır ile kamu kurum ve kuruluşlarınca geçici olarak belirlenen yerlerde satılması muaflıktan faydalanmaya engel değildir. '' şeklinde düzenleme mevcuttur.

3. Değerlendirme

Yukarıda belirtilen mevzuat çerçevesinde incelenen dava dosyasında; İzmir Vergi Dairesinin 30.10.2019 tarihli yazısında 2012 yılında düzenlenen esnaf muafiyet belgesine rastlanılmadığı, 12.06.2019 tarihinde esnaf muafiyet belgesi bulunduğunun bildirildiği, bu kapsamda tescil tarihi itibari ile davacının vergiden muafiyetine ilişkin olarak vergi kaydının bulunmadığı açık olup Kurum tarafından 01.06.2012 tarihinde bu husus dikkate alınmaksızın tescil edilmesi davacıya muafiyet hakkı tanımayacaktır. Kurumca ödenen primlerin isteğe bağlı sigortalılık kapsamında kabul edilmesi yerinde olup, davanın reddi kararı verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi yerinde görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan nedenlerle, 1.Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,