Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/6878 K.2024/9418

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın feri müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı feri müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı asıl dava dilekçesinde; 506 sayılı Kanun kapsamına giriş tarihinin 01.02.1990 çıkış tarihinin 25.04.1998 tarihi olduğunu, 1992/01-02-03. 1993/01-02-03. 1994/01. dönem prim ödeme gün sayısının, sigorta primleri ödendiği halde, hizmet döküm ve tescil belgesinde görülmediği, emekli olduğunu, hizmetinin görülmediğinden dolayı eksik maaş aldığını belirterek, hizmetinin düzeltilerek maaşına yansıtılmasını talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı şirket tarafından davaya cevap verilmemiştir.

2. Feri müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde; davada davalı tarafın Kurum olmayıp davacının çalıştığını iddia ettiği işveren olduğunu, ayrıca hak düşürücü süre yönünden itirazları olduğunu, davacının çalışmalarını destekler bir kayda rastlanılmadığını, 2 10 10.14309599 sicil numaralı davacının hizmet döküm cetvelinde çalıştığını iddia edilen sürelere ilişkin davacı adına herhangi bir bildirim yapılmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının davasının kabulüne; 1992-1994 tarihleri arasında ... Tur. İşl. San. Tic. A.Ş nezdinde geçen 840 günün eksik değerlendirildiğinin tespiti ile söz konusu günlerin 2000 yılı öncesi olması nedeniyle çalışmaların kurumca 2. tahsis işleminde dikkate alınması gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde feri müdahil Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Feri müdahil vekili istinaf dilekçesinde; geriye dönük aylığın yeniden hesaplanmasının mümkün olmadığını, talebin hizmet tespitine dönüştürüldüğünü, davacının çalışmalarının Kurum'a bildirilmediğini, bu nedenle bildirilmeyen çalışmaların aylık bağlamada değerlendirmeye alınmasının mümkün olmadığını, bilirkişi raporunda tasarrufu teşvik primleri uyarınca davacının çalıştığının kabul edildiğini, tasarrufu teşvik primlerinin 1990, 1991, 1993 ve 1994 yıllarına ait olduğunu, 1994 yılının ve 1993/10.-11.-12. ayların mevcut olmadığını, davacının çalışmaları bakımından Kurum kayıtlarının esas olduğunu, ilk derece mahkemesi tarafından eksik inceleme ile karar verildiğini ve yetersiz bilirkişi raporuna itibar edildiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İzmir 12. İş Mahkemesi'nce verilen 22.12.2022 tarih, 2017/119 Esas ve 2022/355 Karar sayılı ilâmına yönelik fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde feri müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Feri müdahil Kurum vekili; istinaf dilekçesi ile benzer nedenlerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının 1992/01-02-03., 1993/01-02-03. ve 1994/01. dönemlerinde davalı işyerinde geçen çalışmalarına ilişkin hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

2-Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7 inci maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

3-Bu tür davalarda mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli,

aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli,

bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

3.Değerlendirme 1- Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre feri müdahil Kurum vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir

2- İnceleme konusu eldeki davada, davacının davalı işveren nezdinde 01.02.1990 - 25.04.1998 tarihleri arasında Kuruma bildirilmeyen 1992/01-02-03., 1993/01-02-03. ve 1994/01. dönemlerinde çalışma iddiası hakkında mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş ise de; davacı adına 3417 sayılı Çalışanların Tasarrufa Teşvik Edilmesi ve Bu Tasarrufların Değerlendirilmesine Dair Kanun kapsamında kesinti yapılmayan 1993 yılı 10., 11., 12. ayları ile 1994 yılı 1., 2., 3. aylarında geçen hizmetleri yönünden davalı şirkete ait otel işyerinde çalışma iddiasına yönelik araştırma yeterli olmayıp, verilen hükmün eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirmeye dayalı olduğu anlaşılmaktadır.

3- Davacının çalıştığı iddia edilen davalı şirkete ait işyerinin otel olması sebebiyle; işyerinin çalışmaları kolluk kuvvetleri ve idari birimler denetimi altında yapıldığı gözetilerek; Mahkemece ilgili emniyet birimi, ilgili belediye ve turizm il müdürlüklerinden davacının yazışma ve belgelerde isminin geçip geçmediğinin araştırılması suretiyle 1993 yılı 10., 11., 12. ayları ile 1994 yılı 1., 2., 3. aylarında da davalı şirkete ait otel işyerinde çalışıp çalışmadığı hususunda bütün deliller toplandıktan ve birlikte değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre bir karar verilmelidir.

4- Kabule göre de; her ne kadar davacı tarafça dava dilekçesi ile hizmetinin düzeltilerek maaşına yansıtılması yönünde talepte bulunulmuş ise de, davacı vekilinin 31.12.2019 tarihli dilekçesiyle taleplerinin hizmet tespiti olduğu belirtilerek işverenin davaya dahil edildiği, davacı talebinin hizmet tespit olarak açıklanıp yargılamanın buna göre devam ettiğinin anlaşılması karşısında İlk Derece Mahkemesince sadece hizmet tespiti yönünden karar verilmesi gerekirken, tespit edilen günlerin 2000 yılı öncesi olması nedeniyle çalışmaların Kurumca 2. tahsis işleminde dikkate alınması gerektiğinin tespitine yönelik hüküm kurulması da hatalı olmuştur.

VI.KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,