Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/6909 K.2024/7602

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, davalı işveren nezdinde 01.03.2015-24.06.2015 tarihleri arasında geçen 122 günlük sigortalılık süresinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili; davacının serbest çalışan bir hamal olduğunu, davacı ile müvekkili arasında işçi işveren ilişkisinin bulunmadığını, davacının toplamda 5 - 6 kez 2 saati aşmayan hammaliye çalışmasının olduğunu, Edremit 1. ASCM'nin 2016/403 Esas sayılı dosyasındaki yargılamaya ilişkin bariz hatalar bulunduğunu ve bu yargılamadaki mevcut raporların dikkate alınmaması gerektiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.

2.Fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili; Kurum kayıtlarında davalı ...‘a ait iş yeri kaydına rastlanmadığını, davacının 2015 Mart dönemi ile 24.06.2016 tarihleri arasında hizmetinin bulunmadığını, resmi ve yazılı belge niteliğinde olan Kurum kayıtlarının aksinin aynı nitelikte yazılı delillerle kanıtlanabileceğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, ... Sicil nolu davacının ... sicil nolu iş yerinde 01.03.2015-24.06.2015 tarihleri arasında asgari ücretle sigortalı niteliğinde toplam 114 gün kesintisiz çalışmasının bulunduğunun tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davalı ... vekili, davacının, müvekkiline ait işyerinde çalışmadığını, çeşitli işyerlerinde hammaliye hizmeti veren bir kişi olduğunu belirttikleri cevap dilekçelerini doğrular nitelikteki tanık beyanları değerlendirilirken hataya düşüldüğünü, davacının iddialarını ispatlar nitelikte yazılı delil sunmadığı gibi, tanık olarak da eşini ve bacanağını gösterdiğini, ispatlanamayan davanın kabulü yönünde verilen kararın hukuka aykırı olduğunu beyanla, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2.Fer'i müdahil Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle.

Kurum kayıtlarında davalı ...‘a ait işyeri kaydına rastlanmadığını, davacının 2015 Mart dönemi ile 24.06.2016 tarihleri arasında hizmetinin bulunmadığını, dava konusu işyeri dosyasında davacı adına düzenlenen herhangi bir müfettiş ve denetleme raporunun bulunmadığını, resmi ve yazılı belge niteliğinde olan Kurum kayıtlarının aksinin aynı nitelikte yazılı delillerle kanıtlanabileceğini, eylemli çalışmanın hizmet tespitine ilişkin davalarda geçerli yöntem ve kanıtlarla kanıtlanamadığını ve davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yetersiz tanık anlatımlarına dayanılarak kabulüne karar verilmiş olmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu,

çalışmanın fasılalı olması sebebiyle her yeni çalışma yeni bir başlangıç olduğundan önceki çalışmalar yönünden hak düşürücü sürenin yeniden başladığı hususunun da göz önünde bulundurulması gerektiğini, dava açılmasına sebebiyet vermeyen Kurumun yargılama giderleri ile vekalet ücretinden sorumlu tutulmaması gerektiğini beyanla İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Fer'i müdahil Kurum vekili istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrarla kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; cevap ve istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrarla kararı bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7 nci maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

2. Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli,

aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli,

bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

3. Değerlendirme Somut olayda davacının davalıya ait iş yerinde 01.03.2015 tarihinde iş kazası geçirdiği 24.06.2015 tarihine kadar geçen sürede aralıksız çalışmalarının tespitini talep ettiği eldeki davada, Mahkemece dosya kapsamında dinlenen tanık beyanlarına itibarla davanın kabulüne karar verilmişse de Mahkeme hükmünnün eksik incelemeye dayalı olduğu anlaşılmaktadır.

Dosya kapsamındaki kayıtların incelenmesinde; davacının talebine konu dönemde herhangi bir sigortalılık kaydının olmadığı, davalı ...'a ait iş yerinin, dış cephe kaplama mahiyetinde 02.01.2013 tarihinde kanun kapsamına alındığı, davacının 24.06.2015 tarihinde meydana gelen kaza sebebiyle, hastane kaydının mevcut olduğu, raporda iş yerinde çalışırken düşme sonrası meydana gelen delici alet yaralanması tanısıyla tedavi altına alındığı, bu kapsamda davacının 24.06.2015 tarihinde Edremit'te bulunan inşaatta dış cephe kaplama işinde çalıştığı ilk gün kaza geçirdiğinin hastane kayıtları ile sabit olmasına karşın, Mahkemece davacının 24.06.2015 tarihi öncesine ilişkin çalışmaları ile ilgili olarak yeterli ve gerekli araştırma yapılmadan sonuca gidildiği anlaşılmaktadır.

Dosya kapsamında dinlenen tanık beyanlarında ağırlıklı olarak davacının malzeme indirme bindirme işi yaptığı, sürekli ve devamlı bir çalışmasının olmadığının belirtilmesine rağmen, Mahkemece davacının talebine konu dönemin tamamında sürekli olarak çalıştığının kabulüne yönelik değerlendirme hatalı bulunmuştur.

Davacının 24.06.2015 tarihi öncesinde, davalıya ait iş yerinde fiili ve gerçek bir çalışması olup olmadığı yönünde, kanaat edinmeye yeter sayıda bordro tanığı tespit edilerek ifadelerine başvurulmalı, davacının çalışma iddiası hakkında ayrıntılı beyanları alınmalı, beyanlar arasında çelişki oluşması halinde giderilmeli, bordro tanığının tespit edilememesi halinde komşu iş yeri tanıkları belirlenerek dinlenmeli, toplanan deliller takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

3. Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,