Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/7012 K.2024/7205

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ödeme emirlerinin iptali davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesi ile 17.10.2014 tarihinde müvekkilinin SGK'ya gittiğinde hakkında devam eden 2001/1505, 2299, 3031, 3765, 121505, 123031, 123765, 142299, 143131, 143765, 2002/916, 1094, 120916, 121094, 140916, 141094, 2003/10693, 10684, 10686, 11540, 11541, 11543, 12548, 2004/216, 10076, 10425, 10426, 10428, 10718, 12947, 120216, 140216, 2013/43167 nolu derdest icra takip dosyalarının bulunduğunu öğrendiğini, takip konusu borçların 2003 yılı ve önceki yıllara ait olduğunu, ait oldukları dönem itibari ile 6183 sayılı Kanun'un 102 vd. maddeleri gereğince 5 yıllık zamanaşımına tabi olduğunu, zamanaşımı nedeniyle icra takiplerinin ve ödeme emirlerinin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili, Kurum il müdürlüğünün 2161001010086210 009 02-79 sicil sayılı dosyasında işlem gören ... aleyhine prim ve muhtelif borçları ödemediği için hakkında icra takibinin başlatıldığını, bahsi geçen takip dosyalarına ilişkin dönem borçları işverenin 28.04.2011 tarihli talebi üzerine 5458, 5510 ve 6111 sayılı Kanun'lara göre yapılandırıldığını, yapılandırma talebinin borcu kabul anlamına gelip, zamanaşımını kestiğini, borçların zamanaşımına uğramadığını, davanın 6183 sayılı Kanun'un 58 inci maddesi gereğince ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 günlük hak düşürücü süre içerisinde açılıp açılmadığının Mahkemece resen araştırılması gerektiğini, davanın redddine karar verilmesini, 6183 sayılı 58/5 maddesi gereğince %10 haksız çıkma tazminatına hükm edilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 24.06.2015 tarih ve 2014/325 Esas 2015/190 Karar sayılı kararıyla; davanın kabulü ile zamanaşımı nedeniyle 2001/1505, 2001/2299, 2001/3031, 2001/3765, 2001/121505, 2001/123031, 2001/123765, 2001/142299, 2001/143031, 2001/143765, 2002/916, 2002/1094, 2002/120916, 2002/121094, 2002/140916, 2002/141094, 2003/10683, 2003/10684, 2003/10686, 2003/11540, 2003/11541, 2003/11543, 2003/12548, 2004/216, 2004/10076, 2004/10425, 2004/10426, 2004/10428, 2004/10718, 2004/12947, 2004/120216, 2004/140216, 2013/43167 no.lu icra takiplerinin ve ödeme emirlerinin iptaline karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. 1.Bozma Kararı

1.İlk Derece Mahkemesi kararına karşı davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Kapatılan 21. Hukuk Dairesinin 01.12.2015 tarihli ve 2015/16131 E. - 2015/21428 K. sayılı ilamında, "... davacının dava dilekçesini açıklatmak, hangi ödeme emirlerine itiraz ettiğini takip numaralarıyla belirlemek, sonrasında dava edilen tüm ödeme emirlerini asıl veya aslı gibi suretlerini ön ve arka yüzleri de okunacak şekilde dayanak belgeleriyle birlikte Kurumdan istemek, davaya konu ödeme emirlerinin tebliğ belgelerinin asıl veya aslı gibi suretlerini davalı Kurumdan istemek, davanın 6183 sayılı Kanun'un 58 inci maddesi gereğince 7 günlük hak düşürücü süre içerisinde açılıp açılmadığının belirlemek,

davaya konu prim borçlarına ilişkin olarak.

5510 sayılı Kanun'un 86/7 nci maddesi gereğince, davalı Kurum'un resen düzenlediği belgelerin davacıya tebliğ edilip edilmediği, buna karşı davacının bir ay içerisinde ilgili Kurum ünitesine itiraz edip etmediği, itiraz edilmiş ise, bu itiraza ilişkin ilgili Kurum ünitesince herhangi bir karar verilip verilmediği, kararın davacıya usulünce tebliğ edilip edilmediğine ilişkin bilgi ve belgelerin ilgili Kurum ünitesinden sormak, davaya konu idari para cezasına ilişkin borçlar bakımından ise.

5510 sayılı Kanun'un 102 ve 86 ncı maddelerini dikkate alarak, 5510 sayılı Kanun'un 102 nci maddesine istinaden çıkartılan idari para cezasının davacıya tebliğ edilip edilmediğini araştırmak, tebliğ edilmiş ise, bu cezaya ilişkin davacının komisyona bir itirazının bulunup bulunmadığını Kurumdan sormak, davacının komisyon kararına işikin itirazı var ise, komisyon kararının davacıya tebliğ edilip edilmediğini Kurumdan sormak, tebliğ edilmiş ise, komisyon kararının reddedilmesi halinde davacının İdari Yargı yolunda dava açıp açmadığını araştırmak,

İdari Yargı yolunda dava açılmış ise İdari Yargı'daki davayı eldeki dava bakımından bekletici mesele yapmak, zamanaşımı def'i bakımından, davacının birtakım ödeme emirleri bakımından mal bildiriminde bulunduğu ve yapılandırma taleplerinde bulunduğu anlaşıldığından, 6183 sayılı Kanun'un 103 üncü maddesinde sayılan zamanaşımını kesen sebepleri gözönünde bulundurmak, tüm delilleri topladıktan sonra oluşacak sonuca göre bir karar vermekten ibarettir..." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

2. İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen 04.12.2019 tarihli ve E. 2016/26 2019/669 K. sayılı kararla davanın kısmen kabulü ile 2001/121505, 2001/123031, 2001/123765, 2001/142299, 2001/143031, 2001/143765, 2002/120916, 2002/141094, 2004/140916, 2002/141094, 2004/120216 ve 2004/140216 sayılı ödeme emirlerinin ayrı ayrı iptaline, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

2.2.Bozma Kararı 1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 08.12.2021 tarihli ve 2021/8660 Esas 2021/15611

Karar sayılı bozma ilamında; "...Bozma ilamı gereği davacı hangi ödeme emirlerine itiraz ettiğini takip numaralarıyla açıklamış olup buna göre davacının 2001/01505, 00299, 003031, 003765, 121505, 123031, 123765, 142299, 143031, 143765. 2002/00916, 001094, 120916, 121094, 140916, 141094. 2003/010683, 010684, 010686, 011540, 011541, 011543, 012548.

2004/000216, 010076, 010425, 010426, 010428, 010718, 012947, 0120216, 140216, 2013/43167 olmak üzere 33 adet ödeme emrinin iptalini talep ettiği belirlenmiş, Kurum tarafından ancak söz konusu takip dosyalarının bir kısmının üzerinden gönderilen bu ödeme emirlerinin ve tebliğ evrakının fiziken bulunmadığı Kurum tarafından bu ödeme emirlerinin sadece sistemden üretildiğinin bildirildiği, bir kısmının ise ne ödeme emrinin ne de tebliğ mazbatalarının icra dosyalarının aramalara rağmen bulunamadığı gerekçesiyle sunulamadığı bildirildiğinden,

Mahkemece, davacının iptalini istediği 33 adet davacı adına düzenlenmiş ödeme emri ve tebligatlarının tek tek hangilerinin mevcut olduğunun belirlenmesi ve fiziken her bir ödeme emri ve tebligat örneğinin dosyaya eklenmesinin sağlanması ile buna göre yapılacak belirlemeler sonucunda tarafların iddia ve savunmaları değerlendirilmek suretiyle sonucuna göre karar verilmelidir..." denilmek suretiyle karar bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile uyulan bozma ilamı doğrultusunda, "... Dosyaya, SGK tarafından 2003/10683, 2004/216, 2002/1094, 2002/916, 2001/3765, 2001/3031, 2001/2299, 2001/1505 takip sayılı ödeme emirleri ve tebliğ evrakları sunulmuştur. Dava konusu edilen diğer 25 adet diğer ödeme emirlerine ilişkin tebliğ evrakı bulunmamaktadır.

Bu nedenle söz konusu 25 adet ödeme emrinin davacıya usulüne uygun tebliğ edilip edilmediği, tebliğ edilmişse hangi tarihte tebligat yapıldığı denetlenememiş olup, bu kapsamda söz konusu 25 adet ödeme emrinin takip tarihleri de dikkate alındığında ödeme emirlerine konu borcun zamanaşımına uğramış olduğu açıktır. Bu nedenlerle söz konusu ödeme emirlerinin iptaline karar verilmiştir.

Öte yandan, ödeme emri tebliğ mazbataları sunulan 2003/10683, 2004/216, 2002/1094, 2002/916, 2001/3765, 2001/3031, 2001/2299, 2001/1505 takip sayılı ödeme emirleri yönünden değerlendirme yapıldığında; söz konusu takip tarihleri ve borcun ait olduğu dönemler dikkate alındığında, 2011 yılında yapılan ödeme zamanında söz konusu ödeme emirlerindeki borcun 5 yıllık zamanaşımı süresinin zaten dolmuş olduğu, bu nedenle söz konusu ödeme emirlerine konu borcun da zamanaşımına uğradığı kanaatine varılarak bu ödeme emirlerinin de iptaline karar verilmiştir. ..." gerekçesiyle

Davanın kabulü ile davalı Kurum tarafından 2001/001505, 2001/002299, 2001/003031, 2001/003765, 2001/121505, 2001/123031, 2001/123765, 2001/142299, 2001/143031, 2001/143765, 2002/000916, 2002/001094, 2002/120916, 2002/121094, 2002/140916, 2002/141094, 2003/010683, 2003/010684, 2003/010686, 2003/011540, 2003/011541, 2003/011543, 2003/012548, 2004/000216, 2004/010076, 2004/010425, 2004/010426, 2004/010428, 2004/010718, 2004/012947, 2004/120216, 2004/140216, 2013/43167 takip sayılı takip dosyaları üzerinden davacı adına düzenlenen ödeme emirlerinin iptaline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, davanın reddini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, ödeme emirlerinin iptali istemine istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.6183 sayılı Kanun'un 58 inci, 102 inci ve 506 sayılı Kanun'un 80 inci maddeleridir.

3. Değerlendirme

1.6183 sayılı Kanun'un “Ödeme emri” başlıklı 55 inci maddesinin ilk fıkrasında; kamu alacağını vadesinde ödemeyenlere, yedi gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları gereğinin bir ödeme emri ile tebliğ olunacağı.

“Ödeme emrine itiraz” başlığını taşıyan 58 inci maddesinin birinci fıkrasında; kendisine ödeme emri tebliğ olunan kişinin, böyle bir borcu olmadığı veya kısmen ödediği veya zamanaşımına uğradığı hakkında tebliğ tarihinden itibaren yedi gün içinde itirazda bulunabileceği belirtilmiş olup, “menfi tespit” niteliğindeki ödeme emrine itiraz/ödeme emrinin iptali davasının yedi günlük hak düşürücü süre içerisinde açılması zorunlu olduğu gibi, kendisine ödeme emri gönderilen borçlunun itirazları da üç nedenle sınırlandırılmıştır.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 6183 sayılı Kanun'un 58 inci maddesine göre; kendisine ödeme emri tebliğ olunan şahıs, böyle bir borcu olmadığı veya kısmen ödediği veya zamanaşımına uğradığı hakkında tebliğ tarihinden itibaren yedi (7) gün içinde alacaklı tahsil dairesine ait itiraz işlerine bakan vergi itiraz komisyonu nezdinde itirazda bulunabilir. İtiraz etmezse borç kesinleşmiş olur.

Görüldüğü gibi; “menfi tespit” niteliğindeki ödeme emrine itiraz/ödeme emrinin iptali davasının yedi günlük hak düşürücü süre içerisinde açılması zorunlu olduğu gibi, kendisine ödeme emri gönderilen borçlunun itirazları da üç nedenle sınırlandırılmıştır. Kanun koyucu tarafından, tahsil edilmesi istenen alacak, kamusal nitelikte imtiyazlı olduğundan sürüncemede kalması önlenerek, hızla tahsilinin sağlanması istenmiş, bu nedenle kamu alacağına ilişkin takip kesinleştikten sonra yeni ve ayrı bir menfi tespit davası açılması yönünde herhangi bir hüküm öngörülmemiştir.

2.Eldeki davada, dava konusu edilen 33 adet ödeme emrinin iptali istemi nedeniyle bu ödeme emirlerinden davacıya bizzat tebliğ edildiği anlaşılan 2001/3765 ile 2004/216 takip no.lu ödeme emri yönünden bu iki ödeme emrinin zaman aşımı nedeniyle iptaline yönelik hüküm yerinde ise de geriye kalan 31 adet ödeme emrinin bir kısmının fiziken bulunmaması sistem üzerinden üretilerek davacıya tebliğ edilmemiş olması,bir kısmınının tebliğ evrakının bulunmaması,bir kısmının ise usulsüz şekilde tebliğ edilmiş olduğunun anlaşılması karşısında bir başka anlatımla anılan 31 adet ödeme emri yönünden,

takip konusu borç ve tebliğ konusundaki belirsizlikler göz önüne alındığında ortada usulüne uygun tanzim edilmiş ödeme emirleri ve tebligatları olmaması nedeniyle, davacının zaman aşımı nedeniyle borçlu olmadığının tespitine karar verilmesi gerekirken bu ödeme emirleri yönünden de 6183 sayılı Kanun'un 58 inci maddesine göre ödeme emirlerinin iptaline karar verilmiş olması isabetsiz olup bozmayı gerektirmektedir.

2.Ne var ki bu konunun düzeltilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden hüküm bozulmamalı, 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun geçici 3 üncü maddesi yollamasıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 438 inci maddesi gereğince düzeltilerek onanmalıdır.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; İlk Derece Mahkemesi hükmünün, 1 no.lu bendinin silinerek yerine,

1.Davanın kabulü ile davalı Kurum tarafından 2001//003765 ile 2004/000216 takip sayılı takip dosyaları üzerinden davacı adına düzenlenen ödeme emirlerinin iptaline, davacının 2001/001505, 2001/002299, 2001/003031, 2001/121505, 2001/123031, 2001/123765, 2001/142299, 2001/143031, 2001/143765, 2002/000916, 2002/001094, 2002/120916, 2002/121094, 2002/140916, 2002/141094, 2003/010683, 2003/010684, 2003/010686, 2003/011540, 2003/011541, 2003/011543, 2003/012548, 2004/010076, 2004/010425, 2004/010426, 2004/010428, 2004/010718, 2004/012947, 2004/120216, 2004/140216, 2013/43167 takip sayılı dosyalarda ödeme emirlerine konu borçtan dolayı davalı Kuruma borçlu olmadığının tespitine" ibaresinin yazılmasına ve hükmün bu şekliyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,