Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/7025 K.2024/10381

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay 21. (kapatılan) Hukuk Dairesince Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir. Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Mahkeme kararı, davalılar vekili ile davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı şirkette 2000 yılında vasıfsız işçi olarak işe başladığı, sigortasının tam olarak yatırılmadığı, ... Tarım Ürün.Tic. ve San. Ltd. Şti'de 2 yıl süreyle çalıştıktan sonra çıkışının verildiği, daha sonrada tekrar işe aldıkları, bu kez de yine davalıların ... ünvanlı iş yerinde de 12 yıl süreyle çalıştığı, çok az sayıda sigorta gününün yatırıldığı, bu konuda Antalya Bölge Çalışma Müdürlüğüne şikayette bulunduğu iddiasıyla davalılar nezdinde 2000 yılından itibaren 12 yıl süreyle hizmet akdine tabi çalıştığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP

1.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın husumetten reddine karar verilmesini talep ettiği, davacının ... sicil sayılı dosyada işlem gören ... Tarım Ürünleri Tic. ve San. Ltd. Şti. ünvanlı iş yerinde 199 gün, ... sicil sayılı dosyada işlem gören ... Üretim ve Tic. A.Ş. ünvanlı iş yerinde 1010 gün çalıştığı sigortalı hizmet cetvelinden anlaşıldığı, sigortalı hizmet cetvelinde belirtili tarihler haricinde davacının diğer davalıda çalıştığına ilişkin hiçbir kayıt ve belge olmadığından tespitinin istenemeyeceği savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı şirketler vekili cevap dilekçesinde özetle;davacının iddiasının tamamen gerçek dışı olduğu, ... Tarım Ltd. Şti. bünyesinde 01.03.2007 tarihinde işe başladığı, 10.08.2009 tarihinde işten ayrıldığı, ... A.Ş. bünyesinde ise 10.08.2009 tarihinde diğer davalı ... Tarım Ltd. Şti.'deki işinden ayrılmasından sonra 21.08.2009 tarihinde davalı ... A.Ş. bünyesinde işe başladığı, 21.08.2009 tarihinden önce davalı ... A.Ş. bünyesinde çalışmasının mevcut olması, davalı ... Tarım Ltd. Şti. bünyesindeki çalışmasının varlığı karşısında mümkün olmayacağı savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.MAHKEME İLK KARARI

Mahkeme tarafından 08.05.2014 tarihli ve 2012/483 Esas, 2014/188 Karar sayılı kararla davacı ve davalı tarafından bildirilen tanıklar dinlenildiği, dosyaya sağlanan tüm bilgi ve belgelerle birlikte dosya uzman bilirkişiye tevdii ile rapor alındığı, davacının tespitini istediği dönemde yıllar itibariyle ödenen prim gün sayıları ayrıca tespit edildiği eksik bildirilen dönemlerde ise eksik bildirilen gün sayısı da ayrıca tespit edildiği, davacının davalı ... sicil numaralı ...

Üretim ve Ticaret A.Ş.'ye ait iş yerinde 30.07.2003-31.12.2006 tarihleri arasında tespiti gereken sigortalılık süresinin 262 gün olduğu, 01.01.2007-2012 tarihleri arasında ise tespiti gereken sigortalı çalışmasının bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulü ile davacının davalılardan ... sicil numaralı ...

Üretim ve Ticaret A.Ş.'ye ait iş yerinde 30.07.2003-31.12.2006 tarihleri arasında tespiti gereken sigortalılık süresinin 262 gün olduğunun, 01.01.2007-2012 tarihleri arasında tespiti gereken sigortalı çalışmasının bulunmadığının tespitine karar verilmiştir.

IV.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

1. Mahkemenin 08.05.2014 tarihli ve 2012/483 Esas, 2014/188 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuş ve Yargıtay 21. (kapatılan) Hukuk Dairesince 09.12.2015 tarihli ve 2014/19521 Esas, 2015/22102 Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle Mahkeme kararı bozulmuştur:

"...Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davalı ... Üretim ve Tic AŞ tarafından davacı adına düzenlenen 30.07.2003, 21.08.2009, 01.12.2012 tarihli, davalı ... Tarım Ürünleri Tic ve San Ltd Şti tarafından düzenlenen 28.02.2007, 01.03.2007, 15.10.2008, 10.08.2009 tarihli işe giriş bildirgelerinin Kuruma verildiği, davacının 01.03.2007 - 2009/7, 2009/8. ayında ... Tarım Ürünleri Tic ve San Ltd Şti, 30.07.2003 - 28.02.2007, 2009/8-2012/8 tarihleri arasında ...

Üretim ve Tic AŞ yanında geçen kısmi çalışmalarının Kurum kayıtlarında gözüktüğü, davalılar ... ve...'ın ...

Tarım Ürünleri Tic ve San Ltd Şti ortağı oldukların, bordroların alındığı ancak dinlenen tanıkların kayıtlara geçen tanıklardan olmadığı,bu haliyle dinlenen tanıkların yerleşik Yargıtay içtihatlarında belirtilen tanık niteliğinde olmadığı ve buna göre mahkemece karar altına alınan şekilde çalışmanın kanıtlanamadığı gibi, davalı işverenler arasındaki hukuki ve organik bağ olup olmadığı hususlarının ortaya konulmadığı anlaşılmaktadır.

Davanın yasal dayanağını oluşturan. 506 sayılı Yasa’nın 2 ve 6. maddelerinde açıkça belirlendiği üzere, sigortalılığın oluşumu yönünden çalışma olgusunun varlığı zorunludur. Eylemli veya gerçek biçimde çalışmanın varlığı saptanmadıkça, hizmet akdine dayanılarak dahi sigortalılıktan söz edilemez.

Fiili veya gerçek çalışmayı ortaya koyacak belgeler, işe giriş bildirgesiyle birlikte 506 sayılı Yasa’nın 79. maddesinde belirtilen sigortalının gün sayısını, kazanç durumunu, çalışma tarihleriyle birlikte ortaya koyan aylık sigorta gün bilgileri ile Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nin 17. maddesinde belirtilen 4 aylık prim bordroları gibi Kuruma verilmesi zorunlu belgelerdir.

506 sayılı Yasa'nın 79/10. maddesinde bu tür hizmet tespit davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge veya yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar.

Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması salt, bu nedene dayalı istemin reddine neden olmaz, Somut bilgilere dayanması koşuluyla, bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen veya bilmesi gereken komşu iş yerleri kayıtlı çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen kim diğer kanıtlarla dahi sonuca gitmek mümkündür.

Kamu düzenine dayalı bu tür davalarda hakim, görevi gereği doğrudan soruşturmayı genişleterek sigortalılık koşullarının oluşup oluşmadığını belirlemelidir...

Mahkemece yapılacak iş; ilgili Ticaret Sicilinden davalı iş yerlerine ait tüm kayıtlar celbedilip, işverenler arasında hukuki ve organik bağ ortaya konulduktan sonra, iş yerlerine ait ihtilaflı döneme ilişkin dönem bordrolarını getirterek,

bordrolarda kayıtlı ve tarafsız tanıklar saptanarak bunların bilgilerine başvurmak, tanık olarak ifadesine başvurulanların hizmet cetvellerini Kurumdan istemek, bordolarda adı geçen kişilerin adreslerinin tespit edilememesi veya beyanları ile yetinilmediği takdirde, Sosyal Güvenlik Kurumu, zabıta, maliye, meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle iş yerine o tarihte komşu olan diğer iş yerlerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu iş yeri çalışanları;

yoksa iş yeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak ve gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde ortaya koyduktan sonra sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular nazara alınmaksızın eksik inceleme ve araştırma sonucunda yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir..."

2.Mahkeme tarafından bozma ilamına uyularak yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının ilk kez 30.01.2000-08.07.2003 tarihleri arasında sigortalılık bildirimlerinin yapıldığı, ... ve ... sicil numaralı iş yerlerinde çalışmalarının bulunduğu, davacı bu iş yerinde 2 yıl kadar çalıştıktan sonra ayrıldığını ve sonrasında 2 yıl sonra yeniden işbaşı yaptığını belirttiğine göre hizmetleri kesintili hizmetler olduğu, davacının 08.07.2003 tarihinde iş yerinden ayrıldıktan sonra 30.07.2003 tarihinde başlayan hizmet süresinde dönemsel olarak bazen ...

Üretim ve Ticaret A.Ş. ve bazen de ... Tohumculuk A.Ş. iş yerlerinden bildirimleri söz konusu ise de.

Ticaret Sicil Müdürlüğünün cevabi yazıları ve dinlenen tanıklar beyanına göre her iki şirketin de aynı adreste faaliyet göstermesi ve ortak ve yetkililerinin aynı kişiler ... ve oğlu... oldukları gözetildiğinde aralarında fiili ve organik bağ bulunduğu, bu nedenle davacının 30.07.2003 tarihinden sonraki hizmetlerinin kesintili değil, aralıklı hizmet olarak değerlendirilmesi gerektiği kanaatine varıldığı, Yargıtay bozma ilamından sonra alınan 14.08.2023 tarihli bilirkişi raporunda SGK kayıtları, ücret ödeme belgeleri, puantaj kayıtları ve dinlenen tanık anlatımları doğrultusunda rapor hazırlandığı,

bilirkişi raporunun doğru ve dosya kapsamına uygun olduğu görüldüğü, raporda da tespit olunduğu üzere, davacının 30.01.2000-30.04.2001 tarihleri arasındaki hizmetlerinde bildirimsiz geçen sigortalı hizmetinin söz konusu olmadığı, ikinci dönem çalışmalarında, imzalı puantaj ve bordro bulunmayan dönemlerde 30.07.2003-01.11.2004 tarihleri arasında ... sicil sayılı ... Üretim ve Ticaret A.Ş. iş yerinde 55 gün, 15.01.2005 - 28.02.2007 tarihleri arasında ... sicil sayılı ...

Üretim ve Ticaret A.Ş. iş yerinde 155 gün, 01.03.2007-30.09.2008 tarihleri arasında ... sicil sayılı ... Tohumculuk A.Ş. iş yerinde 244 gün, 15.10.2008-10.08.2009 tarihleri arasında ... sicil sayılı ... Tohumculuk A.Ş. iş yerinde 38 gün ve 21.08.2009-31.08.2012 tarihleri arasında ... sicil sayılı ...

Üretim ve Ticaret A.Ş. iş yerinde 2 gün olmak üzere toplamda 494 Gün kuruma bildirilmeyen sigortalı hizmetinin bulunduğu kanaatine varıldığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile davacının. 1- 30.07.2003-01.11.2004 tarihleri arasında ... sicil sayılı ... Üretim ve Ticaret A.Ş. iş yerinde 55 gün, 15.01.2005-28.02.2007 tarihleri arasında ... sicil sayılı ... Üretim ve Ticaret A.Ş. iş yerinde 155 gün, 01.03.2007-30.09.2008 tarihleri arasında ... sicil sayılı ...

Tohumculuk A.Ş. iş yerinde 244 gün, 15.10.2008-10.08.2009 tarihleri arasında ... sicil sayılı ... Tohumculuk A.Ş. iş yerinde 38 gün, 21.08.2009-31.08.2012 tarihleri arasında ... sicil sayılı ... Üretim ve Ticaret A.Ş. iş yerinde 2 gün olmak üzere toplamda 494 gün Kuruma bildirilmeyen sigortalı hizmetinin bulunduğunun tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

VI.TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacının iddiasını belge ile ispat edemediği, hak düşürücü sürenin geçtiği, davanın reddi gerektiği iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur. 2.Davalı işverenler vekili temyiz dilekçesinde özetle; devralan ... Tohumculuk A.Ş.'nin ortakları arasında yabancı bir firma bulunduğu, hak düşürücü sürenin geçtiği, davacının çalışmasının mevsimlik olduğu, tarım işletmesi olduğundan tam süreli çalışılmadığı, ilk kararda 2007-2012 arasındaki dönem puantajlarında imza olması nedeniyle bu dönemle ilgili kararın ilk karar ve bilirkişi raporu ile çeliştiği iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davacının 2000 yılından itibaren 12 yıl süreyle davalı işverenler nezdinde hizmet akdine tabi çalıştığının tespitine ilişkindir.

1.Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz kapsam ve nedenlerine göre, aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Mahkeme kararlarının 6100 sayılı Kanun'un 297. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendinde tanımlanan unsurları taşıması ve "tarafların ve davaya katılanların kimlikleri ile varsa kanuni temsilci ve vekillerinin ad ve soyadları ile adresleri"ni içermesi gerekir. Eldeki dosyada; davalı ... Tarım ürünleri Ticaret ve Sanayi Limited Şirketinin birleşme nedeniyle unvanı ... Tohumculuk Anonim Şirketi olarak değiştiği halde karar başlığında, anılan düzenlemeye aykırı biçimde eski unvanın yazılması usul ve yasaya aykırı, bozma nedenidir.

3.Ne var ki; bu aykırılıkların giderilmesi, yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, hüküm bozulmamalı, 6100 sayılı Kanun'un Geçici 3. maddesi dikkate alınarak 1086 sayılı Kanunun 438. maddesi gereğince düzelterek onanmalıdır.

VII. KARAR