Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/7094 K.2024/9678

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay 21. (kapatılan) Hukuk Dairesince Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmek ve davalı ... vekili tarafından temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılması talep edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne, duruşmanın düzenlendiği 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinde sayılı ve sınırlı olarak gösterilen hâllerden hiçbirine uymadığından, temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasına ilişkin isteğin reddine karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 31.10.2006 - 26.12.2008 tarihleri arasında davalıya ait iş yerinde asistan olarak hizmet akdine tabi çalıştığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP

1.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı Kurumun ilgili dosyasında işlem gören davalı iş yerinin mahiyeti itibari ile 16.12.2008 tarihiyle 506 sayılı Kanun kapsamına alınmış olup mezkur iş yerinin 21.03.2011 tarihinde gayri faal olarak işlem gördüğü, kapsam tarihinden önceki tarihe denk gelen dönemler için tespit talebinin mümkün olmadığı, davacının çalışmaları bakımından davalı Kurum kayıtlarının esas olduğu,

davacının huzurdaki dava ile ileri sürdüğü iddiaları davalı Kurum kayıtlarına eşdeğer belgelerle kanıtlamasının gerektiğinden davacının çalışma iddialarını salt tanık anlatımlarına dayalı olarak kanıtlamasına muvafakatlerinin olmadığı, iş yerinin varlığının, iş yerinin 506 sayılı Kanun kapsamına girip girmediğinin araştırılması, davacının tespitini talep ettiği döneme ilişkin davalı işverene ait iş yeri kayıtlarının incelenmesi,

davacının diğer davalıya ait iş yerinde çalıştığını iddia ettiği, bu nedenle hizmet akdiyle çaiıştıği iddia edilen döneme ait belgelerin Kuruma verilip verilmediğinin ya da çalışmalarının Kurumca tespit edilip edilmediğinin araştırılması, hizmetin geçtiği iddia edilen sürede iş yerinin 506 sayılı Kanun kapsamında buiunup bulunmadığı, iş yerinin gerçekte var olup olmadığı, vergi defterlerinden esnaf ve sanatkarlar sicilinden, meslek kuruluşlarından sorulması, bu kayıtların incelenmesi, hizmet akdiyle davalı işverene bağlı olarak fiilen çalışıldığının ispatlanması, çalışmanın niteliğinin ve ödenen ücretin somut deliller ile ispat edilmesi,

çalışmanın sigortalı çalışma niteliğinde olup oimadığının ya da ne zaman bu niteliğe kavuştuğunun üzerinde durulması, kapsam dışı dönemlerin tespit konusunda dikkate alınması gerektiği, çalışma konusu işin niteliğinin, devamlılık gösterip göstermediğini dikkate alınarak ücret konusunun titizlikle araştırılması,

asgari ücretten daha yüksek bir ücretle çalışıldığı iddiasının karşısında HUMK'un 289 uncu maddesi gereğince bu iddianın yazılı delillerle ispatinin gerektiği, ücret konusunda dinletilen tanık beyanlarının, çalışıldığı iddia edilen iş yerinin kapasite ve niteliği gözetilerek değerlendirilmesi gerektiği, Kurumun resmi kayıtlarının incelenmesi, sadece tanık beyanlarına dayanılarak hüküm verilmemesi, davalı işverenin ve davacının SSK nezdindeki kayıtlarının getirtilmesi ve davacının iddialarının değerlendirilmesi,

mutlaka tanık dinlenmesi gerekiyorsa tanıkların çalışıldığı iddia edilen iş yerindeki işi bilen ve tanıyan aynı zamanda dönem bordrolarında adı geçen kişilerden olmasına dikkat edilmesi, Kurumun yazılı kayıtları ile çelişen tanık beyanlarının hükme esas alınmaması, tanık beyanları değerlendirilirken iş yerinde yürütülen işin niteliğinin, tanıkların iş ve iş yeri hakkındaki bilgilerinin, tanıklık edilen dönemin üzerinden geçen sürenin uzunluğunun, tanık beyanlarının hayatın olağan akışı ile çelişkili olmasının dikkate alınması,

Kurumun dava açılmasına sebebiyet vermediğinden davanın kabulü halinde aleyhine vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiği savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir..

2.Davalı işveren vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının SGK hizmet dökümüne göre 30.04.2007 - 01.10.2008 tarihine kadar isteğe bağlı SGK primlerinin ödendiği, davacının davalı iş yerinde çalışmaya başladığı tarihin ise 26.12.2008 olduğu savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.MAHKEME İLK KARARI

Mahkeme tarafından 04.04.2014 tarihli ve 2013/178 Esas, 2014/127 Karar sayılı kararla davalıya ait iş yerinin 16.12.2008 tarih itibariyle 506 sayılı Kanun kapsamına alındığı ancak İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından iş yerinin 01.07.2004 tarihinde Halkalı Vergi Dairesinden nakil geldiği, 31.12.2008 tarihli yoklama fişi ile Küçükçekmece adresinde faaliyetine devam ettiğinin bildirildiği, dinlenen tanık anlatımlarından tespiti istenen süreler arasında davacının fiilen ve kesintisiz iş yerinde çalıştığı, Yargıtayın yerleşik içtihatlarına göre.

Hizmet tespiti davalarında asgari ücretin üzerinde ücretle çalışıldığının iddia edilmesi halinde, tespiti istenilen sürenin öncesi ve sonrasında delil başlangıcı sayılabilecek ödeme belgeleri, bu nitelikte bir belge yoksa sınırları aşan ücret alma iddialarında yazılı delil bulunması gerektiği, ücret konusunda somut, yazılı delillerin ibraz edilmediği gerekçesiyle davanın kabulüne, ...

SGK sicil nolu davacının davalı iş yerinde, 31.10.2006 - 01.01.2007 tarihleri arasında 61 gün, günlük 17,70 TL, 01.01.2007 - 01.07.2007 tarihleri arasında 180 gün, günlük 18,75 TL, 01.07.2007 - 01.01.2008 tarihleri arasında 180 gün, günlük 19,50 TL, 01.01.2008 - 01.07.2008 tarihleri arasında 180 gün, günlük 20,28 TL, 01.07.2008 - 26.12.2008 tarihleri arasında 176 gün, günlük 21,29 TL ücretle hizmet akdi ile 506 sayılı Kanun kapsamında çalıştığının tespitine, karar verilmiştir.

IV.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin 04.04.2014 tarihli ve 2013/178 Esas, 2014/127 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur. 2. Yargıtay 21. (kapatılan) Hukuk Dairesince 14.05.2015 tarihli ve 2014/14020 Esas, 2015/10953 Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle Mahkeme kararı bozulmuştur:

"...Somut olayda, davacının davalıya ait 1324365 sigorta sicil nolu iş yerinden verilmiş 26.12.2008 tarihli imzasız işe giriş bildirgesinin olduğu, hizmet cetveline göre 26.12.2008 - 02.12.2010 tarihleri arasında davalı iş yerinde sigortalı olarak çalıştığı, tespit istenen dönemde başka iş yerinde çalışmasının olmadığı, dava konusu dişçinin 16.12.2008 - 21.03.2011 tarihleri arasında Kanun kapsamına alındığı, davalı dişçinin diş hekimleri odasına 21.01.1998'den beri kayıtlı olduğu, davalı dişçinin tespiti istenen dönemde adres değişikliğinin olduğu, anlaşılmıştır.

Ancak tespiti istenen dönemin uzunluğu gözönüne alındığında tanık beyanlarının yetersiz olduğu, komşu iş yeri tanığı olduğunu beyan eden tanıkların komşu iş yeri çalışanı olduğunu gösteren belgelerin Kurumdan getirtilmediği,davalıdan başka bordro tanığı olmadığı gözetildiğinde re'sen seçilecek komşu iş yeri tanıklarının dinlenmediği, davacının çalışma olgusunun yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmediği anlaşılmaktadır.

Yapılacak iş, öncelikle davalı iş yerinin sigorta sicil dosyasını, davalı iş yeri kayıtlarını getirterek, davacıdan başka bordro tanığı olmadığından davalı iş yerinin her iki adresi için ayrı ayrı Kurumdan, Belediyeden sorulmak suretiyle veya zabıta araştırması ile tespit edilecek komşu işyerlerinde benzer işi yapan işlerle uğraşan işverenler veya bu işverenlerin resmi kayıtlarına geçmiş resen seçilen komşu iş yeri çalışanlarının beyanlarına başvurmak, davada dinlenen tanıkların Kurum ve zabıta aracılığıyla komşu iş yeri tanığı olup olmadığını araştırmak,

dinlenen tüm tanıkların Kurumdan ekinde iş yeri tescil beyanı detay bilgilerinin olduğu hizmet cetvellerini getirtmek, dişçinin taşınmadan önceki adresinde kiraya veren kişi olduğuna dair ifade veren ...'ın tapu kaydını ve varsa aralarındaki kira sözleşmesini getirtmek, davanın nitelikçe kamu düzenini ilgilendirdiği nazara alınıp araştırma genişletilerek tüm deliller birlikte değerlendirilip, sonucuna göre karar vermekten ibarettir..."

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkeme tarafından yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Küçükçekmece Belediyesi ve Küçükçekmece Vergi Dairesine müzekkere yazılarak komşu iş yerleri ve faaliyete başlama tarihleri tespit edilmiştir.

Komşu iş yeri tanıkları tespit edilerek dinlendiği, dosyaya celp edilen Kurum kayıtlarından, komşu iş yeri tanıklarının beyanlarından ve dağıtım firmaları kayıtlarından davacının 31.10.2006 ile 26.12.2008 tarihleri arasında davalı ... yanında çalıştığı gerekçesiyle davanın kabulüne ...

SGK sicil nolu davacının davalı iş yerinde, 31.10.2006 - 01.01.2007 tarihleri arasında 61 gün, günlük 17,70 TL, 01.01.2007 - 01.07.2007 tarihleri arasında 180 gün, günlük 18,75 TL, 01.07.2007 - 01.01.2008 tarihleri arasında 180 gün, günlük 19,50 TL, 01.01.2008 - 01.07.2008 tarihleri arasında 180 gün, günlük 20,28 TL, 01.07.2008 - 26.12.2008 tarihleri arasında 176 gün, günlük 21,29 TL ücretle hizmet akdi ile 506 sayılı Kanun kapsamında çalıştığının tespitine, karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; eksik araştırma ile karar verildiği, hak düşürücü sürenin geçtiği, davanın ispat edilemediği iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Davalı işveren vekili temyiz dilekçesinde özetle; gerekçede delillerin usulünce tartışılmadığı, fiili çalışma olgusunun yöntemince ispat edilemediği, tanık beyanlarının birbiriyle çeliştiği iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, davacının 31.10.2006 - 26.12.2008 tarihleri arasında davalı işverene ait iş yerinde hizmet akdine dayalı olarak kesintisiz çalıştığının tespiti davasıdır.

2.İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Geçici 3 üncü maddesi yollamasıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 427 ve devamı maddeleri ile 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 79 uncu ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 86 ncı maddesi ilgili hükümlerdir.

3. Değerlendirme 1.Temyiz olunan nihai kararların bozulması 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz kapsam ve nedenlerine göre, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalılar vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,