Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/7145 K.2024/6850

Taraflar arasında Mahkemesince görülen hizmet ve prime esas kazanç tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı Kurum ve davalı ... Air Servis Hiz. Dış Tic. Ltd. Şti. vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, 25.01.1995-20.01.2006 tarihleri arasında çalıştığının ve prime esas kazancın 1.500 Dolar ile çalıştığının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili, 5 yıllık hak düşürücü sürenin geçtiğini, hizmet cetvelinde belirtilen tarihler ve ücretler haricinde daha fazla çalıştığını gösteren kayıt ve belge bulunmadığını belirterek reddedilmesini savunmuştur.

Davalı işveren ... vekili, davacının kendi şirketi adı altında çalışmasının bulunmadığını, diğer davalı şirketin ticaret sicil kayıtlarından faaliyette bulunmadığı gibi müvekkil davalıya da ait olmayan bir şirket olduğundan davanın husumet yönünden reddini ve derdest dava işçi alacağından kaynaklı dava olduğundan süresinde açılmadığından zamanaşımı yönünden de reddini talep etmiştir.

Davalı işveren ... Tur. Dış Tic. Ltd. Şti. vekili Mahkememize verdiği cevap dilekçesinde özet olarak; davacının çalıştığı ve SGK'ya kayıtlı olduğu yerin İstanbul olması nedeniyle yetkili mahkemenin İstanbul olduğunu, davacının haksız ve mesnetsiz taleplerinin ve davasının reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 17.10.2014 tarihli ve 2008/88-2014/383 sayılı kararıyla; davacının davasının kısmen kabulü ile davacının 20.01.1996-31.01.2006 tarihleri arasında davalı ... Tur. Dış Tic. Ltd. Şti. bünyesinde 3610 gün süre ile çalıştığının tespitine, Kuruma bildirimi yapılan 2007 günün dışlanması ile Kuruma bildirilmeyen 1603 gün hizmetinin aylık 1.500 Dolardan sigortalı hizmet olarak tespitine, davalı ... aleyhine açılan davanın husumet nedeniyle reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1.Mahkeme kararına karşı davacı, davalı Kurum, davalı ... Air Servis Hiz. Dış Tic. Ltd. Şti. vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin 24.03.2015 tarihli ve 2015/4161 Esas-2015/6041 Karar sayılı ilamı ile 752308 sicil numaralı işyerinin 1996/2 ve 3. dönemleri, 1997 yılının tamamı ve 1998/2. dönemine ait bordrolarında davacının çalışmaları görülmesine ve bordroların süresinde Kuruma verildiği anlaşılmasına rağmen davacının hizmet cetvelinde görülmemesinin sebebini ve idari bir işlem ile düzeltilmesinin mümkün olup olmadığının davalı Kurumdan sorulması, aynı şekilde 2001/1. dönemdeki çalışmalarının da davacının sicil numarası ile ...

Sayın (davacının eski soyadı) ile tamamen bildirildiği, buna rağmen hizmet cetvelinde görülmediğini gözönünde tutarak bunun idari işlem ile düzeltilmesinin mümkün olup olmadığının Kurumdan sorulması, mümkün değilse bu çalışmaların davacıya ait olup olmadığının araştırılması, 2001/1. dönemdeki çalışmalar yönünden ...

Sayın diye bir çalışan olup olmadığının araştırılması, varsa davaya dahil etmesi için davacıya süre verilmesi bu dönemdeki hizmetin aidiyetini araştırarak sonucuna göre karar verilmesi, Kuruma hiçbir bildirimin olmadığı 12.05.1998 ile 15.06.2000 arasındaki dönem yönünden ise dönem bordrolarında ihtilaflı dönemin tamamında kayıtlı ve tarafsız tanıklar saptanarak hizmet tespiti yönünden bunların bilgilerine başvurulması, sigorta primine esas kazancın belirlenmesinde işverenin yaptığı bildirimler ile çalışan işçilerin niteliklerini karşılaştırarak,

işverenin çalıştırdığı işçilerin kıdem ve pozisyonuna göre gerçek ücreti üzerinden bildirilip bildirilmediğinin üzerinde durulması, benzer işi yapan işyerlerinden, gerektiğinde ilgili meslek odasından emsal ücret araştırması yapılması gerektiği gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. İkinci Bozma Kararı

1.Bozmaya uyan Mahkemece 09.07.2021 tarihli ve 2015/568-2021/457 sayılı kararla; davanın kısmen kabulüne, davacının 17.05.2000 – 14.06.2000 tarihleri arasında dahili davalı ... Air Servis Hiz. Dış Tic. Ltd. Şti. bünyesinde 31 gün süre ile çalıştığının tespitine, Kuruma bildirimi yapılan 2859 günün dışlanması ile Kuruma bildirilmeyen 31 gün hizmetinin aylık 1.500,00 Dolardan sigortalı hizmet olarak tespitine, davalı ... aleyhine açılan davanın husumet nedeniyle reddine karar verilmiş, karara karşı davacı, davalı Kurum ve davalı ... Air Servis Hiz. Dış Tic. Ltd. Şti. vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 08.12.2022 tarihli ve 2022/12490 Esas - 2022/15752 Karar sayılı ilamı ile davacı 01.05.1998-15-6.05.2000 tarihleri arasındaki talebinden feragat etmiş ise de yukarıda belirtildiği üzere mahkemece, davadan feragat edilemeyeceğinin davacıya (vekiline) bildirilmesi, feragat beyanının ...nın 123 veya 150 nci maddelerinde düzenlenen haklardan birinin kullanımı niteliğinde olup olmadığının kendilerine sorulmak suretiyle belirlenmesi, beyanın, anılan anlamlarda kullanıldığı saptandığı takdirde duruma göre 123 veya 150 nci maddelerde öngörülen prosedürün işletilmesi,

aksi durumda ise elde edilecek sonuca göre dava konusu istem hakkında karar verilmesi, bildirime konu 20.01.1996-12.05.1998 ve 15.06.2000-31.01.2006 dönem bakımından da söz konusu ücretle çalışıldığının kabulüyle tavan ücret de gözetilerek bu yönde bilirkişi raporu alınmak suretiyle sonucuna göre karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle karar bozulmuştur.

C. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 1-Davanın kısmen kabulüne, davacının 17.05.2000-14.06.2000 tarihleri arasında dahili davalı ... Air Servis Hiz. Dış Tic. Ltd.

Şti. bünyesinde 31 gün süre ile çalıştığının tespitine, Kuruma bildirimi yapılan 2859 günün dışlanması ile bildirilmeyen 31 gün hizmetinin aylık 1500 USD den sigortalı hizmet olarak tespitine, ancak tespit edilen ücret tavan ücreti geçtiğinden bu dönemler için günlük prime esas kazancın 15,00 TL olarak tesbitine,fazlaya dair hizmet tesbiti bakımından karar verilmesine yer olmadığına, davalı ... aleyhine açılan davanın husumet nedeniyle reddine, davacının 1996 yılına ait prime esas kazançlarının.

Ocak - Şubat - Mart - Nisan - Mayıs - Haziran - Temmuz ayları için 17,16 TL, Ağustos - Eylül - Ekim - Kasım - Aralık ayları için 29,21 TL, davacının 1997 yılına ait prime esas kazançlarının. Ocak ve Şubat ayları için 39,99 TL, Mart - Nisan - Mayıs - Haziran ayları için 44,37 TL, Temmuz - Ağustos - Eylül - Ekim - Kasım - Aralık ayları için 62,24 TL, davacının 1998 yılına ait prime esas kazançlarının.

Ocak - Şubat - Mart - Nisan - Mayıs ayları için 82,96 TL, davacının 2000 yılına ait prime esas kazançlarının. Haziran ve Temmuz ayları için 450,00 TL, Ağustos- Eylül - Ekim - Kasım - Aralık ayları için 600,00 TL, davacının 2001 yılına ait prime esas kazançlarının. Ocak - Şubat - Mart - Nisan ayları için 600,00 TL, Mayıs - Haziran - Temmuz - Ağustos - Eylül - Ekim - Kasım - Aralık ayları için 1.050,00 TL, davacının 2002 yılına ait prime esas kazançlarının.

Ocak - Şubat - Mart ayları için 1.050,00 TL, Nisan - Mayıs - Haziran ayları için 1.389,36 TL, Temmuz - Ağustos - Eylül - Ekim - Kasım - Aralık ayları için 1.637,91 TL, davacının 2003 yılına ait prime esas kazançlarının.

Ocak - Şubat - Mart ayları için 1.637,91 TL, Nisan - Mayıs - Haziran 1.965,49 TL, Temmuz ayı için 2.142,25 TL, Ağustos ayı için 2.075,93 TL, Eylül ayı için 2.078,68 TL, Ekim ayı için 2.204,69 TL, Kasım ayı için 2.169,26 TL, Aralık ayı için 2.082,47 TL, davacının 2004 yılına ait prime esas kazançlarının.

Ocak ayı için 1.980,60 TL, Şubat ayı için 1.970,86 TL, Mart ayı için 1.958,77 TL, Nisan ayı için 2.146,06 TL, Mayıs ayı için 2.233,08 TL, Haziran ayı için 2.198,25 TL, Temmuz ayı için 2.177,66 TL, Ağustos ayı için 2.245,04 TL, Eylül ayı için 2.246,69 TL, Ekim ayı için 2.206,30 TL, Kasım ayı için 2.128,02 TL, Aralık ayı için 2.006,10 TL, davacının 2005 yılına ait prime esas kazançlarının.

Ocak ayı için 1.986,45 TL, Şubat ayı için 1.913,85 TL, Mart ayı için 2.013,00 TL, Nisan ayı için 2.066,70 TL, Mayıs ayı için 2.037,75 TL, Haziran ayı için 2.088,75 TL, Temmuz ayı için 1.971,45 TL, Ağustos ayı için 2.000,25 TL, Eylül ayı için 2.032,35 TL, Ekim ayı için 2.013,60 TL, Kasım ayı için 2.024,40 TL, Aralık ayı için 2.014,80 TL, davacının 2006 yılına ait prime esas kazançlarının. Ocak ayı için 1.975,20 TL olduğunun tespitine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum ve davalı ... Air Servis Hiz. Dış Tic. Ltd. Şti. vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; bozma gereklerinin yerine getirilmediğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı ... Air Servis Hiz. Dış Tic. Ltd. Şti. vekili, davanın ispatlanamadığını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının 25.01.1995-20.01.2006 tarihleri arasında çalıştığının ve prime esas kazancın 1.500 Dolar olduğunun tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Kanun'un 77 ve 79 uncu maddesidir.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin 2 nci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla davalı Kurum ve davalı ... Air Servis Hiz. Dış Tic. Ltd. Şti. vekilleri tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davalı Kurum ve davalı ... Air Servis Hiz. Dış Tic. Ltd. Şti. vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,