Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/7196 K.2024/8714

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 04.11.1986-04.12.1986 tarihleri arasındaki tam zamanlı aralıksız çalışmalarının tespitini istemiştir.

II. CEVAP

1.Davalı vekili; davacının 1986 yılında çalışmaya başladığını iddia ettiğini, hak düşürücü süre nedeni ile davanın usulden reddi gerektiğini, iddiaların afaki beyana dayandığını, çalışma sürelerine ilişkin de hiçbir bilgi ve beyanda bulunmadığını, davacının iddia ettiği şekilde ne 1986 yılında ne de başka bir dönemde müvekkil şirket bünyesinde çalıştırılmadığını, sadece işe giriş belgesine dayandırabilen davacıya ait herhangi bir belgenin müvekkil şirket tarafından ibrazının da söz konusu olamayacağını, davacının işe giriş bildirgesindeki imzasına itiraz ettiklerini, salt işe giriş bildirgesinin fiili çalışmanın varlığını ispatlamaya yetmediğini, başka unsurlarla desteklenmesi gerektiğini belirterek; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Fer'i müdahil Kurum vekili; çalışma olgusunun kanıtlanması bakımından Yargıtay içtihatları ile belirlenen ilkelere uygun araştırma ve inceleme yapılması gerektiğini, resmi kayıt ve belgelerin aksinin tanık sözleri ile kanıtlanamayacağını belirterek; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne, davacının davalı iş yerinde 04.11.1986-30.11.1986 tarihleri arasında günlük prime esas asgari ücret üzerinden 4/1-a kapsamında hizmet akdi ile çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davalı vekili; dosyadan dinlenen tek tanığın davacının halasının oğlu olması nedeniyle akraba olduğunu, tanığın beyanlarının çelişkili, taraflı ve soyut olması sebebiyle hükme esas alınamayacağını, tanığın beyanlarıyla davacı beyanları arasında tutarsızlık olduğunu, davanın tarafsız kamu tanıklarının beyanları ile ispat edilmesi gereken bir dava olduğunu, davanın konusu sigortalılık başlangıç tarihinin tespiti olduğundan Kuruma başvuru bir dava şartı olarak arandığını, dava şartı tamamlanmayan davanın dava şartı eksikliğinden reddine karar verilmesi gerektiğini, hak düşürücü süre içerisinde açılmadığından davanın usulden reddi gerektiğini, davacı tarafından ispat edilemeyen davanın reddi gerektiğini belirterek; istinaf yoluna başvurmuştur.

2.Fer'i müdahil Kurum vekili; davanın esasa girilmeden 5 yıllık hakdüşürücü süre bakımından reddi gerektiğini, davacının çalışmaları bakımından Kurum kayıtlarının esas olduğunu aksinin aynı değerde yazılı belge ile kanıtlanması gerektiğini, resmi ve yazılı delillere itibar edilmeden sadece tanık dinletilerek eksik inceleme neticesinde karar verildiğini, karara esas alınan bilirkişi raporunda yapılan tespitlerin mevzuata aykırı olduğunu belirterek; istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalı vekili istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrarla kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7 nci maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

2. Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli,

aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli,

bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

3. Değerlendirme Davacının davalı şirket bünyesinde 04.11.1986-04.12.1986 tarihleri arasında tam zamanlı olarak hizmet akdine tabi çalışmalarının tespitini talep ettiği eldeki davada, Mahkemece dinlenen tek bir tanığın beyanına itibarla davanın kısmen kabulüne karar verilmişse de Mahkemece verilen hükmün eksik incelemeye dayalı olduğu anlaşılmaktadır.

Dosyaki kayıt ve belgelerin incelenmesinde; davacının 04.11.1986 tarihinde davalı şirkette işe başladığına ilişkin işe giriş bildirgesinin mevcut olduğu, bahse konu işe giriş bildirgesindeki imzanın davacıya ait olduğuna ilişkin bilirkişi incelemesinin yapıldığı, davacının talebine konu dönemde herhangi bir sigortalılık kaydının olmadığı, davalı şirketin ikamet amaçlı olan veya olmayan binaların inşaatı konusunda faaliyet gösterdiği, davalı şirket adına kayıtlı birden fazla iş yeri sicil kaydının olduğu, kollukça yapılan araştırma sonucu komşu iş yerinin tespit edilemediği, dosya kapsamında sadece bir bordro tanığının dinlendiği anlaşılmaktadır.

Mahkemece öncelikle davacının davalı şirkete ait hangi sicil numaralı iş yerinde çalıştığı, somutlaştırma yükümlülüğü kapsamında, davacının beyanı alınmak suretiyle belirlenmeli, belirlenen iş yerine ait iş yeri dosyası varsa denetmen raporu dosya kapsamına alınmalı, uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kanaat edinmeye yeter sayıda bordro tanığı dinlenilmeli, yoksa davalı şirketin sicil numarasına göre iş yerine komşu olduğu tespit edilen, iş yeri sahip ve çalışanları araştırılmalı, tespit edilmesi halinde beyanlarına başvurulmalı, böylelikle uyuşmazlık konusu husus hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,