Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/72 K.2024/958

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabul kısmen reddine dair karar verilmiştir.

Kararın, davacı, davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvrunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı ve fer'i müdahil ... vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili özetle; davacı müvekkilinin davalıya ait .... plakalı dolmuşta, 15.01.2013 - 29.10.2018 dönemi şoför olarak çalıştığını, 2017 yılı kurban bayramına kadar ulus Keçiören hattında sonrasında Abidinpaşa - Nato yolu hattında görev yaptığını, 03.07.2018 - 29.10.2018 dönemi bildiriminin yapıldığını, çalışmasını kanıtlayan trafik ceza tutanakları olduğunu, günlük ücretin en az 100 TL olup emsal ücret araştırması yapılması gerektiğini belirterek, davacının, davalı nezdinde 15.01.2013 - 03.07.2018 ve 03.07.2018 - 29.10.2018 dönemi bildirilmeyen çalışmaların tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalıya ait araçta iki kişinin çalıştığını, arada hizmet akdi bulunmadığını, kar payı ilişkisi olduğunu, davacının ağustos 2014 de işe başladığını, hasılattan %20 kar payı aldığını, 2015 sonuna kadar yarım gün çalıştığını daha sonra ayrıldığını, 2017 başında tekrar işe girdiğini, temmuz 2017'den itibaren araçta başka kişileri çalıştırdığını haricen öğrendiklerini beyanla, davanın reddini istemiştir.

2. Fer'i müdahil Kurum vekili ceavap dilekçesinde özetle; yetki süre husumet itirazında bulunmuş, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince, davacının davasının kısmen kabulü ile davacının 15.04.2015 - 03.07.2018 dönemi davalıya ait 06 J 2032 plakalı dolmuşta hizmet akdine tabi asgari ücretli şoför olarak çalıştığının tespitine, artan kısma ilişkin isteğin reddine dair karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde, davacı, davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Yerel Mahkemece verilen kararın eksik ve hatalı olduğunu, tanık beyanlarının hükme esas alınmadığını, eksik inceleme ve değerlendirme sonucu hüküm kurulduğunu, dinlenen tanıkların çalışmanın 2013 tarihinde başladığını ve müvekkilinin dava dilekçesinde belirtilen ücretle çalıştığının beyan ettiklerinden davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini belirterek, kararın kaldırılmasını, davanın kabulünü istemiştir.

2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Yerel Mahkemece verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, dinlenen tüm tanık beyanlarının aksine davacının tüm gün çalışmış gibi hüküm kurulmasının dosya içeriğine aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasını, davanın reddini istemiştir.

3. Fer'i müdahil Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; Yerel Mahkemece verilen kararın usul ve kanuna aykırı olduğunu, davacının kendi kusurlarını ve davalı işverenin kusurlarını Kuruma yükleyemeyeceğini, yapılan tüm işlemlerin yasal mevzuata uygun olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici nedenlere göre beyanların bir bütün olarak değerlendirilmesi sonucu ispat edildiği anlaşılmakla mahkemenin kararında usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi hükmü yerinde görülerek istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve fer'i müdahil ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri özetle, istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar etmekle birlikte kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesi, 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesi.

3. Değerlendirme 1.Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re'sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

2.Eldeki dava dosyası incelendiğinde, öncelikle 2017 yılı kurban bayramına kadar ulus Keçiören hattında sonrasında Abidinpaşa- Nato yolu hattında şoför olarak davacının çalıştığını ileri sürdüğü hatta talep dönemi olan süreçte çalışanlar tespit edilmek suretiyle, kendi çalışma dönemleri de tereddütsüz belirlenerek , davacının çalışmasına ilişkin beyanlarına başvurulmalıdır.

3.Öte yandan davalının, davacı ile ilişkisinin hasılat kirasına dayandığını ileri sürmesi ve bu kapsamda 2014/8 inci ay itibari ile çalışılmaya başlandığının iddiası ve de ilk ceza tutanağının 2014/8 inci ay olması karşısında, bu hususlarda da irdeleme yapılmak suretiyle; ilgili dolmuş hattında yıllar itibari ile çalışıldığı iddia olunan hatlar da gözetilerek gerçekliği tespit olunmalı, bu hatta çalışan şoförler ve malikleri de taraflardan sorularak tespit olunmalı ve de davacının çalışmasına ilişkin beyanlarına başvurulmalıdır.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,