Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/7218 K.2024/10183

Taraflar arasındaki sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının çalışmaya başladığı 01.02.1991 tarihinin sigortalılık başlangıç tarihi olarak tespitini talep etmiştir

II. CEVAP

Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde, davanın hak düşürücü süreye uğradığını, çalışma olgusunun yöntemine göre kanıtlanması gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının ilk defa sigortalı olarak işe başlama tarihinin 01.02.1991 olduğunun tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Kurum vekili, fiili çalışmanın ispat edilemediğini, eksik inceleme ile karar verildiğini, dava açılmasına sebebiyet vermeyen Kurum aleyhine yargılama giderleri ve vekalet ücretine hükmedilmemesi ve davanın reddi gerektiğini belirterek istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile komşu iş yeri tanıklarının davacının çalışmasını doğruladığı, davacının işe giriş bildirgesinde yazan tarihte fiili çalışmasının bulunduğu kabul edilerek sigortalılık başlangıç tarihinin tespitine dair Mahkeme kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu gerekçesiyle, davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, sigorta başlangıcının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2 inci, 6 ıncı, 9 uncu, 79 uncu,108 inci maddesi hükümleridir.

Dava, her ne kadar sigorta başlangıcının tespiti istemine ilişkin olarak açılmışsa da niteliği itibariyle aidiyet tespiti istemine ilişkin olup, bu tür davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

3. Değerlendirme

1.Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır.

Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, dava dışı İstanbul Pazarları Gıda San.Tic.A.Ş. ünvanlı işverenin ... sicil no.lu işyerinden davacı adına 01.02.1991 tarihli işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, gıda mahiyetli işyerinin 04.08.1984-31.01.1991 tarihleri arasında kanun kapsamında olduğu, işveren şirketin vergi mükellefiyetinin ise gıda, içecek, tütün toptan ticareti faaliyet alanında 01.01.1970-31.12.1993 tarihleri arasında olduğu, işyerinden 1991 yılında dönem bordrosu verilmediği,

öte yandan mahkemece yöntemince yapılan komşu işyeri araştırması sonucu komşu işyeri tespit edilemediği, davacı tanığı olarak dinlenen ve komşu işyerlerinde çalıştığı belirlenen tanık ... ile tanık ... 'un bu işyerlerindeki sigortalı çalışmalarının dava konusu dönemden önce olan 30.04.1990 tarihinde sona erdiği, dava konusu dönemde sigortalılıklarının olmadığının hizmet dökümlerinden anlaşıldığı, böylelikle eksik inceleme ve araştırmaya dayalı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.

2.Tüm bu açıklamalara göre, taraflardan sorulmak suretiyle davacının çalışmasını bilebilecek kişiler belirlenerek beyanlarına başvurulmalı,öte yandan bu kişilerin çalışma,sigorta ve vergi kayıtları da getirtilerek beyanları denetlenmeli, bu kapsamda tanık ... 'un 30.04.1990 tarihine kadar çalıştığı anlaşılan ve dava konusu işyerine 160 m uzakta olduğu belirlenen fırın konulu ... sicil no.lu işyerinin 199/1 inci dönem bordrosu olup olmadığı da araştırılarak varsa bu kapsamda bildirilen kişiler de tespit edilerek beyanlarına başvurulmalı, böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.

3.Kabule göre de, sigortalılığın başlangıcı, işverence yasal süresinde verilmekle zorunlu sigortalılık tescilinin dayanağını oluşturan bildirgede işe giriş günü olarak yazılı tarihin kabul edilmemesi yönündeki Kurum işleminin iptali ile anılan bir günlük çalışma süresinin geçerliliğinin tespiti niteliğinde olduğundan, davacının 01.02.1991 tarihinin sigorta başlangıcı olduğunun yanı sıra 01.02.1991 tarihinde asgari ücretle 1 gün çalıştığının tespitine şeklinde hüküm kurulması gerektiğinin gözetilmemiş olması ile işyeri ünvan ve işyeri sicil numarası gösterilmeden hüküm kurulmuş olması isabetsiz bulunmuştur.

4.Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,