Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/7477 K.2025/9477

Taraflar arasındaki iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davalı ... Gaz San. ve Tic. A.Ş. dışındaki davalılar yönünden davanın reddine, davalı ... Gaz San. ve Tic. A.Ş. yönünden ise davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvusurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili asıl ve birleşen dava dosyasını açarak dava dilekçeleri ile eş ve çocuk için 2.000,00’er TL maddi, 70.000,00’er TL manevi, anne ve baba için 40.000,00’er TL manevi, kardeş için 20.000,00 TL manevi tazminatın davalılar ... Şirketi, ... Gaz Şirketi, ... Şirketi, Ostim OSB, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Bilim ve Teknoloji Bakanlığı ve Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığından tahsilini talep ve dava etmiştir. Bu aşamadan sonra ... Şirketi, ... Gaz Şirketi, ... Şirketi yönünden dosya tefrik edilerek ayrı esasa kaydedilmiş olup aşamalarda davalı Ostim OSB yönünden ... Şirketi, ... Gaz Şirketi, ... Şirketinin davalı olduğu dosya ile tekrar birleştirme kararı verilmiştir.

II. CEVAP

Davalılar ... Şirketi ile Ostim OSB özetle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuşlardır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle iş kazasının meydana gelişinde davalı ...

Gaz Şirketinin %100 oranında kusurlu olduğu kabulünden hareketle (aslında daha önce tefrik edilen eldeki dosya açısından davada taraf olmayan) Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Bilim Sanayi ve Teknoloji Başkanlığı, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı yönünden yargı yolunun caiz olmaması nedeni ile dava şartı yokluğu dikkate alınarak usulden reddine, davalı ... Gaz Şirketi dışındaki diğer tüm davalılar yönünden davanın reddine, davalı ...

Gaz Şirketi açısından ise eş ve çocuğun maddi tazminat istemlerinin talepleriyle bağlı kalınmak suretiyle kabulüne, eş ve çocuk lehine 50.000,00’er TL, anne ve baba lehine 30.000,00’er TL, kardeş lehine 10.000,00 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesince yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A.Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle. Mahkemenin kusur değerlendirmesinde hatalı karar verdiğini, oysa davalı işveren ... Hidrolik İmalat San. Tic. Ltd.

Şti.’nin mevzuata aykırı biçimde faaliyette bulunduğu gayri sıhhi müessese niteliğinde olan ve basınçlı kapların yoğun olarak kullanıldığı işyerinde, faaliyet konusu gereği alınması zorunlu önlemleri almadığını, basınçlı tüplerin kullanımı konusunda işçilerine özel eğitim verdirmediğini ve koruyucu malzeme bulundurmadığını, bu sebeple iş hukuku ilkelerine göre meydana gelen feci iş kazasından ve sonuçlarının ağırlaşmasından sorumlu olduğunu, aynı davalı hakkında açılan rücu davasında da sadece ...

Gaz Şirketinin sorumlu tutulduğu, SGK’nın istinaf yoluna başvurduğu, Bölge Adliye Mahkemesinin esastan ret kararı vermesi üzerine SGK’nın temyiz etmesiyle Dairece anılan kararın onandığını, davalı işverenin içi gaz dolu tüpleri mevzuata uygun şekilde iş yerinde konuşlandırmaması,

patlama ihtimaline karşı etkisini azaltacak muhafaza önlemleri almaması ve bu tüplerin periyodik vize ve kontrollerini yaptırmaması nedeniyle iş kazasının meydana gelmesinde ağır kusurlu olduğunu, savcılıkça alınan kusur raporunda bu tür patlamaların tekrar yaşanmaması için denetimlerin artırılması gerektiği belirtilmesine rağmen bilirkişi raporunda davalı işverenin bu eyleminin dahi göz ardı edilerek kusur verilmediğini, 24 Aralık 1973 tarihli ve 14752 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan, olay tarihinde yürürlükte bulunan “Parlayıcı, Patlayıcı,

Tehlikeli ve Zararlı Maddelerle Çalışılan İş Yerlerinde ve İşlerde Alınacak Tedbirler Hakkında Tüzük”ün uyulması zorunlu kurallar koyduğunu, yargılama sırasında davalı işverenin bu tüzüğe aykırı eylemlerinin dilekçelerle defalarca açıklandığını, ancak bilirkişilerin bu hususlara değinmediğini ve yerel mahkemenin yetersiz bilirkişi raporuna göre hüküm kurduğunu, hükme esas alınan ve itiraz ettikleri bilirkişi raporunda sadece davalı ... Gaz San.

A.Ş.’ye kusur verildiğini, aynı olaya ilişkin açılan diğer davalarda alınan raporlarda ... Gaz A.Ş. yanında patlama ve yangının yaşandığı diğer işyeri olan ... Ltd.

Şti.’ye de kusur verildiğini, buna dair itirazların ise mahkemece nazara alınmadığını, Ankara 14. İş Mahkemesinin 2012/88 E. ve 2012/149 E. sayılı dosyalarında alınan bilirkişi raporlarının da bu yönde olduğunu, dava konusu aynı olayda yararlanan bir başka işçi lehine verilen Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin 2018/575 E., 2018/1131 K. ve 13.02.2018 tarihli bozma kararının da yerel mahkeme ve Bölge Adliye Mahkemesince dikkate alınmadığını, anılan kararında Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin hükme esas bilirkişi kusur raporunun olaya uygun olmadığının açık olduğunu, idare niteliğinde olanlar dışındaki davalıların ...

Gaz A.Ş. ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulması gerekirken yalnızca ... Gaz A.Ş.’nin sorumlu tutulmasının doğru bulunmadığını belirttiğini, hükme esas alınan bilirkişi raporunda tüm kusurun davalı ... Gaz San. A.Ş.’ye verildiğini, tüp tedarikinde yer alan diğer davalı ... Ltd.

Şti.’ne ise kusur verilmediği gibi sorumluluğunun hiç tartışılmadığını, raporda ve kararda iş kazasının yasadışı .../doğalgaz ticaretinden kaynaklandığının belirtilmesine rağmen bu dolum işinin ... Gaz A.Ş. ile birlikte davalı ... ... Gazları San. ve Tic. Ltd.

Şti. tarafından yapıldığını ve ceza davasında bu şirketin yetkililerinin de mahkûm edildiğini, bu hususun göz ardı edildiğini, davalı OSTİM OSB Yönetiminin de mahkemece kusursuz kabul edildiğini, oysa OSB Uygulama Yönetmeliği’nin 4. maddesinde işyerleriyle ilgili ruhsat ve denetim yükümlülüğünün OSB yönetimine ait olduğunun düzenlendiğini, Yönetmeliğin 84. madde ve devamındaki hükümlere de aykırılık bulunduğunu, kazanın meydana geldiği ... ünvanlı işyerinde OSB’nin bu yükümlülüklerini yerine getirmediğini, ayrıca aynı Yönetmelik uyarınca OSB’lerdeki iş yerlerinin faaliyet konularına uygunluğu, iş sağlığı ve güvenliği yönünden denetimi,

işçilerin eğitimi, iş kazalarının önlenmesine ilişkin tedbirlerin alınması, ruhsat ve izinlerin verilmesi, bunlara aykırılıkların bildirilmesi, yangın savunma sistemi kurulması, acil eylem planlarının denetlenmesi, atık yönetimi ve yükümlülüklere uymayan işyerlerinin faaliyetten men edilmesinin OSTİM OSB yönetiminin asli görevi ve yükümlülüğü olduğunu, bu denetim görevini yerine getirmeyen davalı OSB yönetiminin iş kazasından sorumlu olduğunu ve sonuç olarak manevi tazminatın az olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

Dosya kapsamından 03.02.2011 tarihinde saat 11.00'da Ankara Ostim Organize Sanayi Bölgesi, Abdülkadir Geylani Caddesi, 1424. Sokakta makine imalatı üzerine faaliyet gösteren, 44 kişinin çalıştığı ve ceza dava dosyasında sanık olarak yargılanıp haklarında beraat kararı verilen .. ..., .. ... ve .. ...'ın ortakları olduğu davalı ... Hidrolik İmalat San. Tic. Ltd.

Şti.'ye ait iş yerinde, optik kesme makinesi operatörü ve tüp sorumlusu olan işçi .. .., içinde toplam 12 adet oksijen gazı tüpünün bulunduğu manifold grubunu faaliyete geçirmek için vanasını açtığı sırada meydana gelen şiddetli patlama sonucu şirket binası çökmüş ve çalışanlar göçük altında kaldığı, anılan iş kazasında 9 kişinin vefat ettiği, 30 kişinin yaralandığı, davacılar murisi vefat eden işçilerden olduğu,

kesinleşen ceza dava dosyası içeriğine göre patlamaların gerçekleştiği iş yeri ile bu iş yerleri yakınlarında bulunan iş yerlerinde olaydan sonra kolluk görevlileri nezaretinde Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu denetçileri tarafından yapılan incelemede, bu iş yerlerinde herhangi bir kimyasal sızıntı veya patlamaya neden olabilecek kimyasal ürüne rastlanılmadığının tespit edildiği, patlama olaylarının yaşandığı her iki iş yerine yaklaşık 20 yıldır davalı ...

Gaz Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin sanayi gazı satışını yaptığı, 1997 tarihinde kurulan bu şirketin faaliyet konusunun, her türlü sınai ve tıbbi gazları, oksijen gazı, ... gazı, protoksit azot ve narkoz gazı, argon gazı, karbondioksit gazı gibi gaz karışımlarını almak, satmak, imal ve dolumunu yapmak olduğu, şirketin ...

Organize Sanayi Bölgesinde faaliyet gösterdiği, söz konusu şirketin yönetim kurulu başkanının, şirketin ortağı olan ve temsil yetkisi bulunan dava dışı Kasım ... olduğu, adı geçen şahsın şirket adına bütün idari iş ve işlemleri yürüttüğü, davalı ... Gaz Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin Ostim'de bulunan oksijen ve diğer gazların dolum tesislerinden sorumlu müdürün ise dava dışı kimya mühendisi ... .. isimli şahıs olduğu, davalı ... .. Gazları Ltd.

Şti. ünvanlı şirketin ise Sincan’da bulunan iş yerinde ... ve argon karışımları dolumu yaptığı, dava dışı Kasım ...’un bu şirketin de ortağı ve yetkilisi olduğu ve şirket adına idari iş ve işlemleri yürüttüğü, adı geçen ... Şirketinin sorumlu müdürünün ise dava dışı kimya mühendisi .. .. olduğu, ... Gaz Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin Ostim'deki adresinde azot gazı, karbondioksit gazı ve oksijen gazı dolumu, ... .. Gazları Sanayi ve Tic. Ltd.

Şirketinde ise üretim ve dolumu yapılan ... ve argon karışım gazlarının tüplü satışının yapıldığı, patlama olayının gerçekleştiği şirket çalışanlarınca olaydan bir gün önce oksijen tüpü talebinde bulunulması üzerine davalı ... Gaz Şirketi tarafından davalı ...

Şirketine 02.02.2011 tarihinde saat 13.49 da düzenlenen ve fiili sevk tarihi de aynı olan sevk irsaliyesi ile 6,4 m3 oksijen gazı ve 127,2 m3 12'li oksijen manifoldu tüplerinin teslim edildiği, yine aynı gün dava dışı ... Tekstil İnş. Ltd. Şti.’ye de manifolt oksijen tüpü verildiği, adı geçen dava dışı şirket çalışanlarının ...

Gaz Şirketinden aldıkları tüpleri patlama olaylarından sonra 06.02.2011 tarihinde devreye soktukları sırasında oksijen tüplerinin propan kapatılmasına rağmen yanmaya devam etmesi nedeniyle problem yaşandığını gördüklerini bildirmeleri üzerine davalı ... Gaz Şirketi çalışanları tarafından yanlışlıkla içerisinde karışım gazı olan tüp gönderildiği söylenerek tüplerin geri alındığı, davalı ...

Gaz Şirketinde servis şoförü olarak çalışan, patlamaların meydana geldiği şirketlere patlamalara neden olan tüplerin teslimatını yapan .. .. soruşturma aşamasında 04.04.2011 tarihinde alınan beyanında, öncesinde korktuğu için bazı hususları söylemediğini, ... Gaz Sanayi ve Ticaret A.Ş.’de bir yıl önce 12'lik grup olan oksijen tüplerinin müşterilerden boşaldıkça alınıp yerlerine 9'luk oksijen tüpü grubu verildiğini, şirket yetkilisi Kasım ...'un talimatı ile ...

Gaz Sanayi ve Ticaret A.Ş.'de şoför olarak çalışan .. .. bu boş oksijen tüplerine Çorum'da sıkıştırılmış doğal gaz yani ... doldurttuğunu, olaya konu patlamalardan bir gün önce dava dışı ... ve patlamaların gerçekleştiği şirketlerin oksijen tüpü talebinde bulunduğunu, ...

Gaz Sanayi ve Ticaret A.Ş.’de rampa amiri olan ... ... kendisinden bu grupları götürmesini istediğini, kendisinin de o tüp grubuna oksijen doldurulup bu tüplerin ... olarak satılan gruplar olduğunu söylemesi üzerine ... Karabenli'nin, ellerinde başka tüp kalmadığını söylediğini, bu grupların ... doldurulmuş olarak bazı özel müşterilere satıldığını, kendisinin de olaya konu her üç şirkete bu tüplerden götürdüğünü, patlamanın olduğu günün akşamında ...

Gaz Sanayi ve Ticaret A.Ş.'de alışılmışın dışında bir çalışma olduğunu, testi olmayan tüplerin hepsinin test edildiğini, dava dışı .. Şirketinden yanlış tüp gönderildiği gerekçesi ile geri alınan tüplerin . ... tarafından şirket yetkililerinin talimatı ile Sincan'da boş bir arazide vanaları açılarak boşaltıldığını ve bir süre bekletildiğini, daha sonra bu tüp gruplarının tek tüpler hâlinde ...

Gaz Sanayi ve Ticaret A,Ş.'ye getirildiğini, zımpara makinesi ile boyaları kazınarak içinin ...

Gaz Sanayi ve Ticaret A.Ş.’de tüp test elemanı olarak çalışan .. ... tarafından yıkanılıp kurutulduğunu, ancak iş yerini saran ... kokusunun gitmediğini, daha sonra da bu tüplerin Sincan'daki fabrikaya götürüldüğünü, bu tüplerin bazılarının boyanılarak içlerine karışım gazı doldurulduğunu, patlamalardan öncesine kadar bu iş yerinde eski tüpler kullanıldığını, ancak sonrasında bu tüplerin boş bir kamyona yüklenilerek hurdaya gönderildiğini, iş yerine kamyonlar ile yurt dışından kullanılmış hurda tüp geldiğini, patlamadan sonra tüplerin yenilendiğini ifade etmesi üzerine, aynı gün Cumhuriyet savcılığı eşliğinde ... ..

Fakültesi Öğretim Üyelerinden oluşan 3 kişilik heyet ve teknik bilirkişiler nezaretinde ... Gaz Şirketine ait tüplerin bulunduğu ... .. Gazları Ltd.

Şirketinde ... ... yer göstermesi neticesinde yapılan incelemede; adı geçen şirket binasının alt katındaki depoda ele geçirilen, üzerinde oksijen yazan ve bu nedenle de mavi renkli olan tüplerin dış kısımlarının griye boyanarak deponun arka kısmında istiflendiği, toplam 96 adet tüpün yapılan kontrollerinde tüplerde doğal gaz için kullanılan koku verici benzer madde kokusunun bulunduğu, tüplerin taban kısımlarında altta kalan mavi rengin göründüğü, dış kısımlarının ise griye boyandığının tespit edildiği, yapılan tespitler akabinde bu tüpler üzerinde ...

Gaz yetkilileri tarafından gaz ölçme cihazı ile yapılan kontrolde, tüplerde metan gazı tespit birimi olarak doğal gaz oranlarının tespit edildiği; bu tüpler ile olaydan sonra ... Gaz Sanayi ve Ticaret A.Ş.’den numune amaçlı alınan tüpler, olay yerlerinden toplanan patlamış ve patlamamış tüpler ve aynı tarihte ve aynı partide ...

Gaz Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin tüp satışı yaptığı bazı şirketlerden numune amaçlı alınan tüpler üzerinde inceleme ve analizler yapıldığı, alınan gaz örneklerinin analiz işlemleri sonucu bu tüplerle ilgili olarak ceza dava dosyasında ... .. Fakültesi Öğretim Üyeleri tarafından düzenlenen 10.05.2011 tarihli raporda.

Ankara Sanayi Odası tarafından yapılan analizler sonucunda olağan dışı bir bulguya rastlanılmamakla birlikte, firmadan temin edilen kokulandırıcının kızıl ötesi spekturumu ile 41 ve 43 numaralı tüplerden alınan örneklerin spekturumların aynı ve 2863 ve 2948 cm dalga sayılarında piklerin olmasının, söz konusu tüplerde doğal gaz kokulandırma amacıyla kullanılan merkaptan bileşiklerinin olabileceğini gösterdiği, bunun da oksijen tüplerinde olması gereken bir durum olmadığı,

manifold bağlantılı oksijen tüplerinde metan gibi yanıcı hidrokarbon gazlarının varlığına rastlanmayıp, yangına maruz kalmış, içerisinden gazın tamamı boşalmış, bağlantı kısmı atmosfere açık ve iki ay açık alanda beklemiş tüplerden doğal gaz ve LPG gibi yanıcı hafif gazların kalıntılarına rastlanmamasının beklenen bir durum olduğu, manifold bağlantılı oksijen tüplerinden alınan örneklerde normal koşullarda doğal gaz kokulandırmak amacıyla kullanılan türde kükürtlü bileşiklerin varlığına dair kuvvetli bulgu olduğu, bu maddelerin oksijen tüplerinde bulunması beklenen bir durum olmadığı, ayrıca ...

Gaz Sanayi ve Ticaret A.Ş.’den alınan oksijen tüplerinin dolumlarında doğal gaz karışımı olacağı ve riskli olacağı düşünülerek numune alımından vazgeçildiği tespitlerine yer verildiği, ceza dava dosyasının soruşturma aşamasında yangın eğitim uzmanı tarafından düzenlenen rapora göre, her iki patlamada da oksijen ve ... tüplerinin patlama özelliklerinden dolayı delinme, parçalara ayrılma gibi unsurların birbirlerine benzerlik gösterdikleri,

bunun da tüp içindeki önceden kalan bir miktar oksijenin aynı tüpe doğal gaz ikmali sonunda tüp içinde reaksiyona girerek tüpün kullanımı için vanasının açılması ile infilak limitine ulaşması ve beraberinde olan grup hâlindeki diğer tüpleri de tetikleyerek yüksek derecede alev topu şeklinde oluşan yangının dışarı doğru savrulmasına ve ortamda bulunan malzemeleri de alarak etrafa saçmasına neden olduğu görüşüne yer verildiği, dosya içeriğine göre, satıcı .. İnş.

San. ve Maden Tic. Ltd. Şti. ile alıcı (davalı) ... ... Gazları San. Tic. Ltd. Şti. arasında düzenlenen ve (hem ... Gaz Şirketinin hem de ... Şirketinin yetkilisi olan) Kasım ...'un talimatı ile davalı ... .. Gazları Ltd. Şirketinin sorumlu müdürü olan sanık ... ... tarafından imzalanan "Müşterinin getireceği ... tüplerine ... doldurulması" başlıklı sözleşme ile alıcı ... ... Gazları Ltd.

Şirketinin aldığı gazı ısınma ve ocak gazı olarak kullanacağı, aldığı gazın satışını yapmayacağı, tüplerin satıcı firmanın istasyonu içerisinde doldurularak müşteriye teslim edileceği, müşterinin getirdiği tüplerin TSE standartlarına uygun olduğu ve gerekli periyodik bakımını yapacağını taahhüt ettiği, sözleşme kapsamında ... ... Gazları Ltd. Şirketinin satıcı ... İnş. San. ve Maden Tic. Ltd.

Şti.’den 04.01.2011 tarihinde A-200077 sıra no.lu fatura ile 712,04 TL’ye 603,42 m3, 200078 sıra no.lu fatura ile de 1603,29 TL’ye 1.358.72 m3 ... doğal gaz satın aldığı, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun 15.02.2012 tarihli yazısı ve dosya içeriğindeki mevcut belgelere göre ... ... Gazları Sanayi Ticaret Ltd.

Şti.’nin, İstasyon Mahallesi Çatalkara Sokak No:36 Sincan/Ankara adresinde kurulacak olan tesis için 13.12.2010 tarihinde kuruma ... lisansı başvurusunda bulunduğu, olaydan sonra 17.02.2011 tarihinde ... satış, iletim ve dağıtım lisansı verilmesinin uygun bulunduğu, ancak bu şirketin lisans alma yükümlülüklerini yerine getirmemesi sebebiyle lisans başvurularının reddedildiği, gerek ... ... Gazları Sanayi Ticaret Ltd. Şti. gerekse ...

Gaz Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin ... satış, iletim ve dağıtım lisanslarının bulunmadığı, ancak ... ... Gazları San. Tic. Ltd. Şti.’nin ... temin ettiği ve 2003 tarihi itibarıyla 30 yıl süreyle ... satış lisansı verilen ... İnşaat Sanayi ve Maden Ltd. Şti.'nin sahip olduğu ... iletim ve dağıtım lisansı kapsamında lisans sahibi olmayan ... ... Gazları San. Tic. Ltd.

Şti.’ye sadece tüketmek amacı ile ... satışı yapabileceği, lisans sahibi olmayan şirketlerin tüketici sıfatıyla herhangi bir tedarikçiden temin ettikleri doğal gazın satışını yapmalarının yasak olduğu, ceza dava dosyasındaki uzman bilirkişi heyetlerinin olaya ilişkin tespitlerine göre; içerisine ... doldurulmuş olan tüplerin, ...'den tamamen temizlenmesinin oldukça zor olduğu, içerisinde %95 oranında metan gazı bulunduran doğal gazın bu tür tüplerde boşaldığı sanıldığı anda dahi atmosfer basıncına eşit değerde 600 litreye yakın gaz kaldığı,

bunun oksijen ile basınç altında birlikteliğinde ise özgül ağırlıklarının farklılığı sebebiyle metan gazının kabın üst tarafında toplanıp basıncın da etkisi ile sürtünme hâlinde parlayıp patlamasının öngörülen bir durum olduğu; davalı ... Hidrolik İmalat San. Tic. Ltd. Şti.’nde yaşanan ilk patlama görüntüleri ile ilgili bilirkişi tespitlerine göre, patlamadan bir gün önce ...

Gaz Sanayi ve Ticaret A.Ş.'den alınan 12'li manifoltlu oksijen tüplerinin olay günü ... tezgâhlarına bağlantıları yapılırken, ... tezgahının hortumuna takılı regülatör vanasının 12'li manifoltlu oksijen tüpüne bağlantı süresinin (0-25 saniye aralığı) bitmesiyle patlamanın gerçekleştiği, ... tezgâhında oksijen regülatörünün vanasının açılmasıyla, beklenen oksijen yerine, patlamaya hazır doğal gaz-oksijen karışımının regülatördeki sürtünme sonucu çok kısa bir süre içinde patladığı, bu patlamanın gerek LPG, gerekse oksijen gazlarının regülatör ve şaloma girişlerinde geri tepme emniyet ventilleri olsa bile önlenmesinin mümkün olmadığı,

doğal gaz-oksijen karışımı patlama limitlerinin aralığında olması nedeniyle kıvılcım veya sürtünme ile patlayacağı, olay sonrası ele geçirilen 96 adet tüpteki doğal gazı kokulandırmada kullanılan tersiyer butil merkaptan kokusunun bilirkişiler tarafından tüp ağızları koklanarak kolayca anlaşıldığı, yine bilirkişilerin teknik tespitlerine göre; davalı ...

Gaz Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin doğal gaz dolum ve dağıtım lisansı bulunmadığı hâlde elindeki 156 adet oksijen tüpüne doğal gaz doldurtup, dosya içeriğinde örneği mevcut olan 11.01.2011 tarihli ve 055077 sıra numaralı fatura ile 100 adet metan gazı için manifolt valfi alındığına göre, 56 adet oksijen tüpünün yanıcı gaza uygun vanasının değiştirilmediği, patlamanın olduğu her iki şirkete gönderilen her manifoltta 2 adet kullanılmak üzere toplam 26 adet valfin yeterli olduğu, her ne kadar dava dışı ...

Tekstil İnş. Ltd. Şti.’ye yanlışlıkla karışım gazı gönderildiği iddia edilmiş ise de karışım gazı tüplerinin vana sistemlerinin oksijenden farklı olduğu beyanlarda belirtilmesine rağmen ... Tekstil İnş. Ltd.

Şti. çalışanları tarafından bu tüplerin mevcut oksijen regülatörlerine aparatsız bağlanabildiği buna göre vana sistemlerinin oksijen tüplerinin tamamında değiştirilmediği, zira uyumsuz aparatlar ile bağlantı yapılabilmesi için araya ek aparatın konulması gerektiği, adı geçen iş yerlerinde ise böyle bir aparatın kullanılmadığı, karışım gaz tüpleri ile oksijen gazı tüplerinin vana sistemlerinin farklı olduğu, oksijen tüpü diye gönderilen tüpü normal oksijen hortumuna bağlamalarının da oksijen vana sistemine sahip tüpte, yabancı bir gaz bulunduğunu gösterdiği,

karışım gazının kokusuz olması sebebiyle bu firmaya gönderilen oksijen manifoldlu tüp grubunun da daha önce ... doldurulan tüp grubundan olduğu, dolayısıyla ... dolu mavi renkli oksijen tüplerine talep yoğunluğundan veya tüp sayısının azlığından dolayı oksijen gazı doldurularak müşterilere gönderildiği, ele geçirilen 96 adet tüp dışındaki diğer tüplerin de beyanlar ile sabit olduğu üzere renklerinin değiştirilmesi suretiyle bir kısmının kullanılmaya devam edildiği,

yine bilirkişilerin teknik tespitlerine göre patlama sonrası parçalanan tüplerde doğal gaza ve artığına rastlanmaması normal olup hem patlama ve yanma sonrası, hem de tüplerin açık havada bekletilmesi ve havadan hafif olması nedeniyle doğal gazın ortamda mevcut olmasının söz konusu olamayacağı, ancak tüplerin, doğal gazın kokulandırılması amacıyla kullanılan merkaptan kükürt bileşiklerini içerdiğinin analizler sonucu ortaya çıktığı,

ayrıca otomatik dolum sırasında tüplerin içinde doğal gaz kalıntısı olsa dahi türbülanslı gaz akışı sonucunda iyi bir karışımın oluşması nedeniyle az miktarda olan kalıntı doğal gazın oksijen ile patlayıcı karışım oluşturmayabileceği, ancak sonrasında, tüplerin yer değiştirmesi sırasında tüp içerisinde, patlayıcı karışım sınırlarına ulaşabileceği, ayrıca firmalara gönderilen tüp manifoltlarında oksijen gazına uygun vana ve regülatör aksamı bulunmakta olup regülatör içerisinde kalacak oksijenin dahi doğal gaz ile patlamasının mümkün olabileceği, ...

Gaz Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin doğal gaz doldurttuğu oksijen tüplerinin bir bölümüne sonrasında oksijen doldurtarak irsaliye numaraları art ... olan sevk irsaliyeleri ile olaya konu firmalara satışını yaptığı, Ceza dava dosyasında bir kısım sanıkların beraatine, bir kısım sanıkların cezalandırılmasına karar verildiği, ceza alanların hepsinin ... gaz şirketi ve ... şirketi yetkili ve çalışanları olduğu, davalı ... şirketi yetkililerinin beraatlerine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Aynı kaza olayına ilişkin açılan tespit edilebilen diğer dava dosyalarının; 1-... Şirketinin işçisi iken aynı iş kazasında vefat eden ... .. isimli sigortalının hak sahiplerine yapılan ödemelerden dolayı Kurum tarafından ... Şirketi ve ... Gaz Şirketi aleyhine açılan rücuan tazminat dava dosyasında alınan ve birbirini teyit eden iki adet kusur raporunda ... Gaz Şirketinin %100 oranında kusurlu bulunduğu ve davalı ... Şirketi hakkındaki davanın reddine karar verildiği, Kurum alacaklarının ... Gaz Şirketine yüklendiği, anılan dosyanın Dairemizin 2022/7872 Esas sayılı kararı ile onandığı,

2-Dava dışı ... şirketi işçilerinden .. ..’ın vefatından dolayı hak sahiplerine yapılan ödemeler nedeniyle Kurumun ... Gaz Şirketi, ... Şirketi ve ceza dava dosyasında yargılanan gerçek kişilere karşı açtığı rücuan tazminat davasında davalı ... Gaz Sanayi San. Tic. A.Ş.nin %85 oranında, ... Gaz Sanayi San. Tic. A.Ş. ortağı ve sorumlusu davalı .. .. %4 oranında, sorumlu müdür kimya mühendisi davalı ... .. %4 oranında, .. ... %4 oranında, ... Gaz Sanayi San. Tic.

A.Ş. satış müdürü davalı ... Bayındırın %1 oranında, rampa/dağıtım sorumlusu ... .. %2 oranında kusurlu olduğu, davalı ... ... Gazları San. ve Tic. Ltd.

Şti.'nin kazanın meydana gelmesinde etken sorumluluğu olmaması sebebiyle atfı kabil kusurunun bulunmadığı yönünde kusur raporu düzenlendiği, mahkemesince bu rapora itibar edildiği, davalı ... şirketi hakkındaki davanın reddine, diğer davalıların Kurum alacaklarından sorumlu tutulmasına karar verildiği, kararın Bölge Adliye Mahkemesinde kesinleştiği (Ankara BAM 11 HD 2022/3206 Esas),

3-Temyiz incelemesine konu eldeki tazminat dosyasının davacılarının murisi .. vefatından dolayı yapılan Kurum ödemeleri nedeniyle yalnızca ... Şirketi aleyhine açılan rücuan tazminat dava dosyasında alınıp itibar edilen kusur raporunda %100 oranındaki kusurun ... Gaz Şirketine ait olduğundan bahisle davanın reddine karar verildiği, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verildikten sonra temyiz edilen dosyada Dairemizce temyiz başvurusunun miktardan reddine karar verildiği (Dairemizin 2023/10740 Esas, 2023/10430 Karar sayılı kararı),

4-Başka bir sigortalıdan dolayı Kurum tarafından açılan diğer bir rücu dava dosyasının da Bölge Adliye Mahkemesinde kesinleştiği, anılan dava dosyasında kusur oranlarının davalı ... Gaz San.Tic. A.Ş.'nin %100 oranında kusurlu olduğu bu kusurun %5'in davalı Kasım ...'a %4"ünün davalı .. .. %3 ünün davalı ... .. %2'sinin davalı ... .. %1'nin ise davalı ... .. ait olduğu şeklinde belirlendiği (Ankara BAM 11 HD 2021/1678 Esas),

5-Aynı olaydan dolayı Danıştay aşamasından geçerek kesinleşen 2 adet dava dosyası bulunduğu, anılan dosyalarda da ... Gaz şirketinin tam kusurlu kabul edildiği (Danıştay 10. Daire 2016/2435 E., yine Danıştay 10. Daire 2015/4736 Esas),

6-Davalı ... Şirketinin ... işçisi ... ..’in hak sahiplerinin sadece güvence hesabına karşı açtığı tazminat davasında (Ankara 7. Asl. Hukuk Mahkemesi 2017/435 Esas) ... Gaz şirketinin %100 oranında kusurlu bulunduğu ve hükmün Yargıtay 11. Hukuk Dairesi denetiminden geçerek kesinleştiği,

7-... Şirketinin işçisi iken aynı iş kazasında vefat eden ... .. isimli sigortalının hak sahiplerince açılan iş kazasından kaynaklı maddi ve manevi tazminat davasının davalılarının temyiz incelemesine konu eldeki dava dosyası ile aynı olduğu, anılan dosyada davalı ... Gaz Şirketinin %100 oranında kusurlu bulunduğu, diğer davalılar hakkındaki davanın reddine, ... Gaz Şirketi yönünden davanın kısmen kabulüne karar verildiği, dosyanın davacılarınca istinaf yoluna başvurulduğu, istinaf istemlerinin süreden reddine karar verildikten sonra bu kararın davacılar tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizce süreden ret kararının onandığı (Dairemizin 2020/6935 Esas sayılı kararı),

8-Patalama meydana gelen diğer iş yeri ... Şirketinin işçilerinden biri olup da kazada yaralanan Ozan Bozer isimli işçinin ... Gaz, ... ve Güvence Hesabı aleyhine açtığı iş kazası tazminat dava dosyasında davalı ... Şirketinin değil de organik bağı olduğu kabul edilen ... Endüstriyel Makine Tasarım San ve Tic. Ltd. Şti'nin %20, davalı ... Gaz Şirketinin %80 oranında kusurlu olduğu yönündeki kusur raporuna itibar edilerek karar verildiği, kararı anılan dosyanın davacısı ve davalı Güvence Hesabının temyiz ettiği, ...'a kusur izafe edilmediği halde sorumlu tutulmasına karşın kararı temyiz etmediği, davacı temyizini ise süre tutum dilekçesi olduğu, Yargıtay (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesince kararın onandığı. ( Yargıtay (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesi 2016/1127 Esas),

9-Diğer patlamanın meydana geldiği dava dışı ... şirketinin işçisi olan .. .. isimli işçinin ... Gaz San. ve Tic. AŞ, ... Ase. Gaz. San. ve Tic. Ltd. Şti., ... Oto. Yed. Par. San. ve Tic. Ltd. Şti., Güvence Hesabı, İvedik OSB Yönetimi, Yenimahalle Bel. Bşk., Çal. Sos. Güv. Bl.lığı, Ankara B.B.Bşk., Bilim San. ve Tek. Bk.lığı aleyhine açtığı tazminat davasında anılan davaya bakan Mahkemenin itibar ettiği kusur raporunda da %100 oranındaki kusurun ...

Gaz Şirketine ait olduğu yönünde görüş bildirildiği, bu nedenle o dosyada hüküm altına alınan tazminatların ...

Gaz Şirketine yüklendiği, diğer davalılar hakkındaki davanın reddine karar verildiği, kararın davacı vekili ile davalı Ankara Büyükşehir Belediyesi vekilinde temyiz edildiği, Yargıtay (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin 2018/575 Esas sayılı kararı ile mahkeme kararının bozulmasına karar verildiği bozma nedenlerinden birinin “...Davacı sigortalının iş kazasının meydana gelişinde bir kusurnun bulunmadığı uyuşmazlık konusu değildir.

4857 sayılı İş Kanunu'nun mülga 77. maddesi, Ankara 10. Asliye Hukuk Mahkemesinin Yargıtay 11. Hukuk Dairesi tarafından onanan 2013/17 Esas sayılı dosyası, Ankara 6. İş Mahkemesinin 2014/892 Esas sayılı dava dosyası hep birlikte değerlendirildiğinde hükme esas bilirkişi kusur raporunun oluşa uygun olmadığı açıktır. Buna göre idare niteliğinde olanlar dışındaki davalıların, davalı ... Gaz San. ve Tic.

A.Ş. ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu oldukları gözden kaçırılarak yalnızca ... Gaz San. ve Tic. A.Ş.'nin sorumlu tutulması doğru değildir…." şeklinde olduğu, anılan dosyada mahkemece bozmaya uyularak verilen kararın ... ve Güvence Hesabı tarafından temyiz edildiği, Dairemiz'in 2022/9461 Esas sayılı kararı ile sair temyiz itirazları incelenmeksizin davalı ... şirketinin ihyası yönünde bozma kararı verildiği,

10-Dava dışı ... Şirketinin işçilerinden .. ...’nın hak sahipleri tarafından açılan maddi manevi tazminat davasının davalılarının ... Gaz Şirketi, ... Şirketi, İvedik OSB, ... Şirketi olduğu, itibar edilen kusur oranlarının davalı ... Ltd. Şti. %10, Ersoygaz A.Ş.'nin %60, ... Ltd. Şti'nin %20, İvedik OSB'nin %10 şeklinde olduğu, anılan dosyanın Dairemizin 2023/70 Esas sayılı kararı ile sair temyiz itirazları incelenmeksizin ... Şirketinin ihya edilmesi noktasından bozulmasına karar verildiği,

11-Dairemizin 2023/1378 Esas sayılı kararı ile temyiz isteminin miktardan reddine karar verilen dosyasında davalı ... Gaz şirketinin %100 oranında kusurlu bulunduğu,

12-Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesinin 2022/756 Esas sayılı kararı ile kesinleşen dava dosyasında davalı ... Gaz Şirketinin %100 oranında kusurlu bulunduğu anlaşılmaktadır.

İş kazalarından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davalarında zararlandırıcı olaya neden oldukları ileri sürülen kişi veya kişilerin kusur oranlarının kesin olarak tespiti önem taşımaktadır. Zira maddi tazminat davalarında sigortalının kazanç kaybının hesaplanmasında davacının kendi kusuru oranında tespit olunan kazanç kaybından indirim yapılacağı gibi yine manevi tazminat davalarında hükmedilecek manevi tazminat miktarının takdirinde tarafların kusur durumu Mahkemece öncelikle dikkate alınacaktır. Bunun yanında meydana gelen zarardan müteselsilen sorumlu olanların kendi aralarındaki kusur dağılımı, kendi payına düşenden fazla ödeme yapan müteselsil borçlunun diğer müteselsil borçlu veya borçlulara karşı yönelteceği rücu alacağının miktarını da etkilemektedir.

Somut olayda, Dairemiz'in 12.12.2023 tarihli geri çevirme kararı ile dosya kapsamına kazandırılan aynı olaydan kaynaklanan diğer tüm tazminat dava dosyalarında alınan kusur raporları da irdelenip çelişkileri giderecek şekilde kusur raporu alınarak sonuca gidilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olmuştur.

Mahkemece yapılacak iş, farklı bir bilirkişi heyetinden Dairemizin 12.12.2023 tarihli geri çevirme kararı ile dosya kapsamına kazandırılan aynı olaydan kaynaklanan diğer tüm tazminat dava dosyalarında alınan kusur raporları ile ceza dava dosyası ve ceza dosyasında alınan tüm bilirkişi raporlarının irdelendiği,

ceza dava dosyasında sanık olarak yargılanıp da cezalandırılmalarına karar verilen gerçek kişiler ve bunların işverenleri yönünden açık değerlendirmelerin yapıldığı yeni bir kusur raporu almak, yeniden hesap raporu alınmasının gerekmesi halinde davacılar vekilinin hükme esas 09.10.2019 tarihli bilirkişi hesap raporundaki hesaplamaları 23.10.2019 tarihli dilekçesi ile açıkça kabul ettiğini dikkate alarak 09.10.2019 tarihli hesap raporunun bilinen (iskontosuz), bilinmeyen (iskontolu) dönemlerin başlangıç ve bitiş tarihlerinin değiştirilmemesi gerektiğini gözetmek,

usuli kazanılmış hakları da gözeterek çıkacak sonuca göre bir karar vermekten ibarettir.

Kabul ve uygulamaya göre de daha önceden tefrik kararı vererek eldeki dosyadan ayrılan, artık eldeki dava dosyasında davalı konumda olmayan idare niteliğindeki davalılar yönünden yeniden görevsizlik kararı vermesi de hatalı olmuştur.

VI. KARAR