Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/7708 K.2024/9541

Taraflar arasındaki sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının 2701011682155 sicil numarası ile davalı Kuruma bağlı şirkette 17.01.1978 tarihinde çalışmaya başladığını, buna ilikin sgkdan işe giriş bildirgesinin celbini talep ettiklerini, müvekkilinin anılan işyerine girişinin yapılıdğını, ancak çalışıtğı bir günlük süre davalı Kurum kayıtlarında gösterilmediğini, bu konu ile alakalı müvekkilinin davalı Kuruma yaptığı başvurudan herhangi bir netice alınamadığını belirterek müvekkilinin sigorta başlangıç tarihinin 17.01.1978 olarak tespit edilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili; Kurum tarafından tesis edilen işlemlerde yasa ve mevzuata aykırılık bulunmadığını beyanla, davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının sigorta başlangıç tarihinin 01.07.1978 olduğunun tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Kurum vekili, Kurum kayıtlarında davacının Kuruma bildirilen günler dışında çalıştığını gösterir bir tespit veya belge bulunmadığını, Mahkemece verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu istinaf incelemesi neticesinde verilen kararın kaldırılması gerektiğini belirtmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının 17.01.1978 tarihinde işveren tarafından işe alındığını gösterir sigortalı işe ilk giriş bildirgesinin varlığı, tanıkların iddia konusu çalışma olgusunu doğrulayan, işyerine ve davacının yaptığı işin niteliğine ilişkin somut ve net anlatımları, yerleşik Yargıtay içtihatları ve tüm dava dosyası kapsamı dikkate alınmak sureti ile davacının, davalıya ait iş yerinde 17.01.1978 tarihinde fiilen çalıştığı belirgin olduğu, davalı Kurum vekilinin tüm istinaf başvuru sebep ve gerekçelerinin yerinde olmadığı, ilk derece mahkemesinin bu karar ve gerekçesinin dosya kapsamına uygun olduğu gerekçesiyle, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık 17.01.1978 tarihinin sigorta başlangıç tarihi olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2 nci, 6 ncı, 9 uncu, 79 uncu, 108 inci maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanun'lar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme 1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada, Mahkemenin verdiği hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

2. Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır. Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacının, sayınlar ... ve Kardeşleri Kollektif Şirketi (nevi değiştirmekle ... Gıda Yağ San.

A.Ş. ünvanı olan) ünvanlı işverenin 9402960 sicil no.lu işyerinden davacı adına 01.07.1978 tarihinde işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, yağ ve sabun imalatı mahiyetli işyerinin 01.01.1967-31.05.1999 arası Kanun kapsamında olduğu, işyerinin 1978/1-4 arası dönem bordrolarının dosyaya gönderildiği, Mahkemece bordro tanıkları arasından resen seçilen tanıklardan 1 tanesini dinleyebildiği, bu kşinin davacıyı hatırlamadığı, dinlenen ve işyerinde bildirimi olan 2 davacı tanığının ise kardeşleri olduğu,

ancak gelen bordrolara göre dava konusu dönemde re'sen tespit edilerek dinlenebilecek çok sayıda çalışan olduğu buna karşın daha fazla bordro tanığı dinlenmeden eksik araştırma ve incelemeye dayalı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.

3.Buna göre, Mahkemece, özellikle dava konusu olan 1978/3. dönemde çalışması kayda geçmiş işyeri çalışanlarından davacının çalışmasını bilebilecek olanlarından yeteri kadarı tespit edilerek beyanları alınmalı, böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle, sonucuna göre bir karar verilmelidir.

4.Kabule göre de, sigortalılığın başlangıcı, işverence yasal süresinde verilmekle zorunlu sigortalılık tescilinin dayanağını oluşturan bildirgede işe giriş günü olarak yazılı tarihin kabul edilmemesi yönündeki Kurum işleminin iptali ile anılan bir günlük çalışma süresinin geçerliliğinin tespiti niteliğinde olduğundan, davacının sigorta başlangıcının yanı sıra, 1 gün süre ile sigortalı çalıştığının tespitine şeklinde hüküm kurulması gerektiğinin gözetilmemiş olması isabetsiz bulunmuştur.

5.Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,