Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/7771 K.2024/11934

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen prime esas kazançların tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı ... Taah. San. Tic. Ltd. Şti.'nde 25.04.2006-04.03.2014 tarihleri arasında çalıştığını, prime esas kazançlarının Kuruma eksik bildirildiğinin tespitini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı şirket vekili cevap dilekçesinde; davacının, müvekkil davalı işyerinde Santral Operatörü olarak çalıştığını iş akdini işe yine kendisi tarafından haklı bir sebep olmadan ve ihbarsız şekilde sonlandırdığını, davacının işverenin işlerinin aksamasına, zarara uğramasına neden olduğunu, davacının müvekkil şirkete ait işyerindeki maaşının asgari ücret olduğunu, çalıştığı sürelere ilişkin ücretinin tam olarak ödendiğini ve sigorta primlerinin eksiksiz yatırıldığını, müvekkil şirketten herhangi bir alacağının kalmadığını, eksik ödenen prim olmadığını, asgari ücretten fazla yatırılan ücretlerin davacının fazla çalışmalarının karşılığı olarak ödendiğini, açıklanan sebeplerle haksız ve hukuka aykırı olarak açılan davanın reddini talep etmiştir.

2.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; açılan dava haksız ve yersiz olup, reddi gerektiğini, davacının hizmet dökümünde çalıştığı sürelerin göründüğünü, Kurum kayıtları resmi ve yazılı belge niteliğinde olup, aksinin aynı nitelikte yazılı delillerle kanıtlanması gerektiğini, bu tür davaların kamu düzeni ile ilgili olduğunu, bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiğini, davanın hiçbir kuşkuya yer bırakmayacak şekilde kesin delillerle aydınlatılması gerektiğini, 506 sayılı Kanun'un 2 ve 6. maddelerinde (5510 sayılı Kanun'un 4, 5 ve 7. maddelerinde) açıkça belirtildiği üzere;

sigortalılığın oluşumu yönünden çalışma olgusunun varlığının zorunlu olduğunu, eylemli veya gerçek biçimde çalışmanın varlığı saptanmadıkça; hizmet akdine dayanılarak dahi, sigortalılıktan söz edilemeyeceğini, sigortalılıktan söz edebilmek için, çalışmanın varlığının Yargıtay’ın 79/8. maddeye dayalı sigortalılığının tespiti davaları yönünden kabul ettiği ilkelere uygun biçimde belirlenmesi gerektiğini, mülga 506 sayılı Kanun'un 72 ve 77. maddeleri ile meriyette olan 5510 sayılı Kanun'un 79 ve 80. maddelerinde pirim alınması ve ödenmesinin zorunlu olduğu ve pirime esas kazançların kapsamı belirtildiğini, bu çerçevede,

çalıştırdığı sigortalıların primlerini SGK’ya bildirmek ve ödemek işverenin sorumluluğunda olduğunu, bu konuda müvekkil Kurumun bir sorumluluğunun bulunmadığını, müvekkili Kurumun yaptığı işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığını, Kurumun kendisine verilen bordro, bildirge ve benzeri belgelere göre işlem yaptığını, davanın açılmasında Kurumun kusuru olmadığını, davanın aleyhlerine sonuçlanması halinde taraflarına vekalet ve yargılama giderlerine hükmedilmemesi gerektiğini, açıklanan nedenlerle davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 13.05.2022 tarihli ve 2021/701 Esas, 2022/372 Karar sayılı kararıyla; açılan davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 18.10.2022 tarihli ve 2022/2304 Esas, 2022/1680 Karar sayılı kararıyla; dosyadaki yazılara, hükmün dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayandığı maddi delillere, bu delillerin takdirinde isabetsizlik görülmemesine ve özellikle davacının prime esas kazancının dosya kapsamına sunulan ücret bordroları, imzalı ödeme belgeleri ve banka kayıtları dikkate alınarak tespit edilmiş olduğunun anlaşılmasına göre usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşılan hükme yönelik davalılar vekillerinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK 'nın 353/1-b-1. maddesi gereğince ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemiz 12.01.2023 tarihli ve 2023/49 E.-2023/239 K. sayılı ilamı ile "Yasal düzenleme ve açıklamalar ışığında dava değerlendirildiğinde; Mahkemece, sigorta primine esas kazancın tespiti yönünde hükme esas kılınan bilirkişi kurulu raporunda, davacı tarafından dosyaya sunulan imzasız ücret ödeme çizelgeleri dikkate alınarak sigorta primine esas kazanç hesaplanmak suretiyle karar verildiği anlaşılmış olup; ücretin ispatı için tanık beyanları yanında yazılı delil ya da yazılı delil başlangıcının varlığı da gerekeceğinden sigorta primine esas kazanç tutarı konusunda yanılgılı değerlendirme sonucu, yazılı şekilde karar verilmesi, usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir." gerekçeleri ile kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne 2010 Temmuz tarihinde 1.267,50-TL net, 2010 Ağustos tarihinde 1.587,50-TL net 2010 Eylül tarihinde 1.337,50-TL net 2010 Ekim tarihinde 1.039,21-TL net 2011 Nisan tarihinde 864,80-TL net 2014 Mart tarihinde 1.600,00-TL net ücret ile çalışma yaptığının ve prime esas kazancın eksik bildirildiğinin tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde yeterli inceleme yapılmadığını beyan ederek, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacının 10.01.2009 - 31.05.2012 dönemi sigortalılığını iptal eden Kurum işleminin iptali ile haksız yere ödetilen Bağ-Kur primlerinin iadesi ve yaşlılık aylığı bağlanması talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369. maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371; 5510 sayılı Kanun'un 80. maddeleri.

3. Değerlendirme

1-Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı Kurum vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Dava sigorta primine esas kazanç tespiti davası olup, Kurumun görülmekte olan davada davalı konumunda olduğu belirgin olduğu halde, fer'i müdahil olarak kabulü ile yargılama gideri ve avukatlık ücretinin buna göre belirlenmesi de hatalıdır, bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un 370. maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca kararın düzeltilerek onanması gerekir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz eden davalı Kurum vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine, 2. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararının karar başlığındaki "fer'i müdahil" ibaresinin silinerek yerine " Davalı" ibaresinin yazılmasına, 3-Hüküm fıkrasının 5. bendinin "Duruşmada vekil ile temsil edilen davalı şirket ve davalı Kurum lehine AAÜT göre 17.900,00 TL vekalet ücreti takdirine bu ücretin davacıdan alınarak davalılara verilmesine," cümlesinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,