Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/7819 K.2024/9127

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen hizmet ve aylığa hak kazandığının tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı ve davalı Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulü ile incelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, davacının 08.11.1996-02.02.2015 tarihleri arasında davalı ... Kahve Gıda Turizm İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş.’de hizmet akdi ile çalıştığının ve 02.02.2015 tarihi itibariyle yaşlılık aylığına hak kazandığının tespiti ile sigorta hizmetlerinden faydalandırılmasına ve emekliliğe hak kazandığı tarihten itibaren biriken yaşlılık aylıklarının faizi ile birlikte davalı Kurumdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili; davacının, adına bildirim yapılan anonim şirketin yöneticisi ve ortağı olması nedeniyle 11.12.1996-31.01.2015 tarihleri arasında 5510 sayılı Kanun’un 4/1-a maddesine tabi çalışmalarının iptal edildiğini, kendi kurduğu işyerinde 4/1-a kapsamında sigortalı olmasının mümkün olmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 04.06.2018 tarihli ve 2017/63 Esas, 2018/246 Karar sayılı kararıyla; davanın kabulüne, [TCKN] T.C. kimlik numaralı davacı ...’in. 08.11.1996 tarihi ile 01.10.2008 tarihleri arasında davalı Kurumda 1092311.35 sicil numaralı dosyada işlem gören ...

Kahve Gıda Turizm İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş.’de geçen 6490 günlük baskın çalışması ile yeniden 01.03.2011-31.01.2015 tarihleri arasında geçen 1410 günlük çalışmasının 5510 sayılı Kanun'un 6111 sayılı Kanun'un 33 üncü maddesiyle değişik 53 üncü maddesi gereğince 4/a kapsamında olduğu, toplam 7900 gün üzerinden 02.02.2015 tarihli tahsis talep dilekçesine istinaden 01.03.2015 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlanmasına hak kazandığı anlaşıldığından, biriken yaşlılık aylıklarının yasal faizleri ile birlikte davacıya ödenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 18.03.2019 tarihli ve 2018/1693 Esas, 2019/372 Karar sayılı kararıyla davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İzmir 9. İş Mahkemesinden verilen 04.06.2018 tarih, 2017/63 Esas ve 2018/246 Karar sayılı kararının Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.2 maddesi uyarınca kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairemizin 18.05.2021 tarihli,2019/2741 Esas, 2021/6558 Karar sayılı kararı ile 11.12.1996 tarihinden 5510 sayılı Kanun'un yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihine kadar hizmet bildirimlerine yönelik olarak davacının çalışmasının vekalet akdine mi yoksa hizmet akdine mi dayalı olduğunun araştırılması, 01.10.2008 tarihi sonrasında bildirimlerine yönelik olarak 5510 sayılı Yasa'nın geçici 22 nci maddesi gereğince davacının 01.10.2008 tarihi öncesinde anonim şirket kurucu ortağı olup olmadığı ve anılan madde çerçevesinde Kuruma yazılı talepte bulunup bulunmadığının belirlenmesi, sigortalılık hallerinin birleşmesini düzenleyen 5510 sayılı Kanun'un 53 üncü maddenin 2 nci fıkrasının gözetilmesi gerektiği yönünden karar bozulmuştur.

B. İkinci Bozma Kararı

1.Bozmaya uyan Bölge Adliye Mahkemesince verilen 15.12.2021 tarihli ve 2021/2408 E. 2021/2039 K. sayılı kararıyla; Yargıtay bozma ilamına karşı direnilmesine, davanın reddine karar verilmiş; karara karşı davacı vekili tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur. 2.Dairemizin 10.10.2022 tarihli, 2022/3446 E. 2022/12119 K. sayılı ilamında; direnme kararı Dairemizce yerinde görülmediğinden ve bu durumda kararın inceleme yeri Yargıtay Hukuk Genel Kurulu olduğundan dava dosyasının Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna sunulmak üzere Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilmesine karar verilmiştir.

3.Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 26.04.2023 tarihli, 2022/10-1065 Esas, 2023/361 Karar sayılı ilamında; davalı anonim şirketin kurucu ortağı ve aynı zamanda yönetim kurulu üyesi olan davacının şirkette yürüttüğü işler dolayısıyla 506 sayılı Kanun kapsamında zorunlu sigortalı sayılabilmesi için şirketin hangi işinde ne kadar süre ve ne şekilde çalıştığı, bu yönde alınmış bir karar bulunup bulunmadığı, hizmet akdinin koşullarından olan bağımlılık unsurunun gerçekleşip gerçekleşmediği ve şirket ortağının kimden talimat alarak çalıştığının araştırılması,

davacının esas işi şirket ortaklığının kendisine yüklediği işlerin yürütülmesine yönelik ise bu taktirde şirketle davacı arasındaki hukuki ilişkinin vekâlet akdine dayandığının gözetilmesi, 01.10.2008 tarihinden sonraki dönem yönünden ise 5510 sayılı Kanun'un 4/1-b maddesinde anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortaklarının sigortalılığının düzenlendiği gözetilerek 5510 sayılı Kanun'un geçici 22 nci maddesinde yer alan hüküm gereği 01.10.2008 tarihinden sonra aranılan süre içerisinde yazılı talepte bulunup bulunmadığının araştırılması,

5510 sayılı Kanun'un 53 üncü maddenin ikinci fıkrası da göz önünde bulundurulması gerektiği belirtilerek direnme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Bölge Adliye Mahkemesince yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davanın kısmen kabulü ile [TCKN] TC kimlik numaralı davacı ...’in 08.11.1996-01.10.2008 tarihleri arasında davalı ... Kahve Gıda Turizm İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş.’de hizmet akdi ile çalıştığının, 506 sayılı Kanun kapsamında sigortalı kabul edilmesi gerektiğinin tespitine, davacının 01.10.2008-02.02.2015 tarihleri arasında davalı ...

Kahve Gıda Turizm İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş.’de hizmet akdi ile çalıştığının, 506 sayılı Kanun kapsamında sigortalı kabul edilmesi gerektiğinin tespitine dair talebin reddine, 02.02.2015 tarihli tahsis talebine binaen 01.03.2015 tarihinden itibaren yaşlılık aylığına hak kazandığının tespiti ile aksi yöndeki Kurum işleminin iptaline, 03.05.2015 tarihi ve öncesine ilişkin aylıklar için iş bu tarihten itibaren bu tarihi takip eden aylıklar için ise her birinin ödenmesi gereken tarihlerinden itibaren yasal faiz işletilmesi gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı Kurum vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, kısmen kabul kararının yerinde olnmadığını, tüm dönemde 4/a kapsamında çalıştığını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir. Davalı Kurum vekili, yeterli araştırma yapılmadığını, davacının 4/a çalışmasının ispatlanamadığını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının 08.11.1996-02.02.2015 döneminde 4/a kapsamında çalıştığının ve 02.02.2015 tarihi itibariyle aylığa hak kazandığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Kanun'un 79 ncu, 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesidir.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davacı ve davalı Kurum vekilleri tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı ve davalı Kurum vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,