Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/793 K.2026/1122

İlk Derece Mahkemesi kararı, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü;

I.DAVA

Davacılar vekili asıl ve birleşen davalar dava dilekçelerinde özetle; davacı şirketlerin kamu kurumlarından muhtelif ihaleler aldığı, bu Kurumların temizlik işini yaptığı, bu işlerin 01.01.2008 - 31.12.2009 tarihleri arasında olduğu, bu dönemde 5510 sayılı Kanun'un 81. maddesinde öngörülen beş puanlık indirimden yaralanma şartlarını taşıdığı halde sehven yararlanmadığı, Kurumca her hangi bir geri ödemenin yapılmadığı iddiasıyla fark primlerin tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; belgelerin talep edildiği, ek süre talebinde bulunduklarını beyan etmiş zaman aşımı itirazında bulunmuş ihaleli işler açısından Hazine tarafından ödenmesi gereken kesinti tutarının Kuruma ödenmeden tahsil edilemeyeceği, talebin 5510 sayılı Kanun'un 81. maddesinde düzenlendiğini, 4(a) sigortalılarını çalıştıran özel sektör işvereninin malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primlerinden işveren hissesinin beş puanlık kısmının Hazinece karşılanacağının düzenlendiği, belgelerin yasal süre içerisinde verilmesi ve prim borcu bulunmaması halinde yararlanılabileceği, ancak geçmişe doğru dönemler için bu teşvikten yararlanma imkanı bulunmadığı savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEMESİ İLK KARARI

İlk Derece Mahkemesi tarafından 02.11.2021 tarihli ve 2021/183 Esas, 2021/322 Karar sayılı kararla asıl davanın kabulüne, davalı Kurumca yersiz tahsil edilen 15.686,60 TL primin, her aya ilişkin primin Kuruma yatırıldığı tarihi takip eden ay başından itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacı .... ve .... Şti.'ye verilmesine, birleşen davanın kabulüne, davalı Kurumca yersiz tahsil edilen 101.414,65 TL primin, her aya ilişkin primin Kuruma yatırıldığı tarihi takip eden ay başından itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacı .... ve .... Şti.'ye verilmesine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin 02.11.2021 tarihli ve 2021/183 Esas, 2021/322 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin 30.01.2022 tarihli ve 2021/2250 Esas, 2022/43 Karar sayılı kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

1. Bölge Adliye Mahkemesinin 30.01.2022 tarihli ve 2021/2250 Esas, 2022/43 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuş ve Dairemizce 13.09.2022 tarihli ve 2022/3036 Esas, 2022/10416 Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle Bölge Adliye Mahkemesi kararı ortadan kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmuştur; "...mahkemece, yazılı şekilde davanın kabulüne dair karar verilmiş ise de, kurumca 01.04.2018 tarihi itibari ile Ek 17. maddenin gelmesi ile oluşan bu yeni durumun gözetilmesi ve maddenin 4. fıkrasındaki hükmün iptal edildiği dikkate alınarak,

davaya konu uyuşmazlığa ilişkin olmak üzere teşvik hükümlerinden faydalandırılma şartlarının varlığı ile birlikte, faydalandırılma sonrasında fazla ödenen tutarların iadesi/mahsubu istemleri bakımından, ek 17. maddenin ilk üç fıkrası da dâhil olmak üzere yasal tüm dayanaklar irdelenmeli, davalı Kurumun da bu madde kapsamında resen veya davacı şirketin başvurusu üzerine, işlem yapıp yapmadığı, yapmış ise anılan ek 17. madde hükümleri dışında, davanın konusuz kalıp kalmadığı hususları araştırılmalı ve faydalandırılma şartlarının varlığı ile birlikte incelenmeli ve sonucuna göre bir karar verilmelidir..."

2.İlk Derece Mahkemesi tarafından bozma ilamına uyularak yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın konusuz kalması nedeniyle, davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

VI.TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; Kurum işlemlerinin yerinde olduğu ve davaya Kurumun neden olmadığı iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, asıl ve birleşen davalarda prim teşvik hükümlerinden yararlandırılmamasına ilişkin Kurum işleminin iptaline ve fark primlerin iadesine ilişkindir. 1.Temyiz olunan nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen kararın, bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR