Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/8011 K.2025/403

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Kararın davacı vekili, taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı, davalılar ... ve ... ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının davalılara ait işyerinde 01.03.1985-28.12.1991 tarihleri arasında askerlik süresi (01.06.1988-05.11.1989 dönemi) haricinde kesintisiz olarak çalıştığını, buna rağmen davacının anılan tarihlerde sadece 05.08.1987 tarihinden itibaren ... üzerinden 40 gün sigortalı gösterildiğini, davacının davalılardan ... ve ... aleyhine Samsun İş Mahkemesinde 1992/173 Esasına kayden açtığı davada hizmet tespiti davasının müracaata bırakıldığını, işçilik alacaklarının kabul edildiğini, davacının bakiye işçilik alacaklarının da Samsun İş Mahkemesinin 1994/289 Esas 1994/176 Karar sayılı ilam ile kabul edildiği,

davacının davalı işverenler nezdinde yukarıda belirtilen tarihlerde çalıştığının gerek SGK kayıtları gerekse kesinleşmiş mahkeme kararlarıyla sabit olduğu beyan ve iddia ederek, davacının 01.03.1985-01.06.1988 tarihleri arasında ve 05.11.1989-28.12.1991 tarihleri arasında davalılara ait işyerinde çalıştığının tespitine karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.

II.CEVAP

Davalı ... ve ... vekili tarafından verilen cevap dilekçesinde özetle; davanın hak düşürücü süre içinde açılmadığını, davacının sadece ...'ya ait binanın yapılmasında 40 gün süreyle çalıştığını, bunun dışında çalışmasının olmadığını, binanın bittiğinde 1992 yılında işyeri olarak açıldığını, diğer mağazanın da 1996 yılında açıldığını, davacının söz edilen mağazalarda çalışmadığını, ...-... adi ortaklığının 26/12/1996 tarihinden itibaren ... Vergi Dairesine kaydolarak faaliyette bulunmaya başladıklarını, ...'nın bu tarihten önce işyeri kaydının bulunmadığını beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesi tarafından davanın kısmen kabulü, kısmen reddi ile davacının 01.05.1987 -29.05.1988 tarihleri arasında ... işyeri sicil no.lu davalılara ait işyerinde kesintisiz ve sürekli çalıştığının tespitine, bu süreler arasında Kuruma bildirilmeyen sürelerin davacının sigorta hizmet cetveline eklenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf yoluna başvurmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:

Davacı vekili; dava konusu 1987 yılı öncesi hizmetlerinin hak düşürücü süre nedeni ile ret kararının hatalı olduğunu, davacının askerlik süresi hariç işyerinde sürekli ve kesintisiz çalıştığını, davacının askerde olduğu sürede akdin askıda olması sebebi ile hak düşürücü sürenin işlemeyeceğini, yine açılan alacak davasında davacının 5 yıl 4 ay 21 gün kıdeminin olduğunun kabul edildiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davalılar ... ve ... vekili; davacının davasını ispat edemediğini, hak düşürücü süre nedeni ile davanın reddi gerektiğini, davalı ...’ün uyuşmazlık konusu dönemde kendine ait bir işyeri bulunmadığını davanın reddi gerektiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davalı ... vekili; davacının işyerinde hizmet cetvelinde görünen 40 gün dışında çalışması olmadığını, davacı tanığı ... ile aralarında husumet bulunup bu tanığın beyanlarına itibar edilmesinin hatalı olduğunu, dava konusu dönemde davalının adi ortaklığı bulunmadığını, hak düşürücü sürenin geçtiğini davanın reddi gerektiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Fer'i müdahil Kurum vekili; Mahkemece eksik inceleme ile karar verildiğini, işverenin kim olduğunun araştırılması gerektiğini, talebin hak düşürücü süre nedeni ile reddi gerektiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C.Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesi kararının yasal ve hukuksal gerekçeleri ile dayanağı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmadığından 6100 sayılı HMK'nın madde 353/1-b.1 hükmü gereğince davacı, davalılar ve ihbar olunan vekilinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili, davalı ... vekili, davalı ... vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalılara ait işyerinde, 01.03.1985 tarihinden 28.12.1991 tarihine kadar askerlik süreci (01.06.1988-05.11.1989) hariç kesintisiz çalıştığını, çalışmalarının bir kısmının 05.08.1987 tarihinden itibaren 40 gün olmak üzere ... üzerinden Kuruma bildiriminin yapıldığını, diğer çalışmalarının bildirilmediğini, davalılardan ... ve ... aleyhine açılan işçilik alacağına ilişkin davasının kabul edildiğini, sigortaya bildirilmeyen çalışmalarının tespiti talebiyle açılan davada müvekkilin davalılar yanında 01.05.1987-29.05.1988 tarihleri arasında kesintisiz ve sürekli çalıştığına,

askerden döndükten sonra yaptığı çalışmalar açısından ise hak düşürücü sürenin dolduğu gerekçesiyle kısmen kabul kararı verildiğini, Bölge Adliye Mahkemesince askerlik döneminin sona ermesinden sonra makul bir süre içinde işe başlayıp başlamadığı araştırılmaksızın 5 yıllık hak düşürücü süre yönünden değerlendirme yapılmaksızın karar verilmesinin hatalı olduğu gerekçesiyle kararın bozulduğunu,

yeniden görülen dosyada Mahkemenin kendi gerekçe bölümündeki tespitlerine ve Bölge Adliye Mahkemesinin bozma gerekçesine aykırı olarak işe giriş bildirgesinin verildiği tarihten önceki çalışmalarının ve askerlik sonrası çalışmalarının hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar verdiğini, bu karara yönelik istinaf başvurusunun reddedilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek temyiz isteminde bulunmuştur.

Fer’i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; kamu düzenine ilişkin bu tür davalarda Mahkemece re'sen inceleme yapılarak, uyuşmazlığın hiçbir kuşku ve tereddüde mahal kalmayacak şekilde kanıtlanması gerektiğini belirterek temyiz isteminde bulunmuştur.

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacının hizmet tespitine ilişkin talebi zamanaşımına uğradığı, hak düşürücü sürenin geçtiği, iddia edilen çalışma döneminde müvekkilinin öğretmen olup kendine ait bir işyeri bulunmadığını, davacının çalıştığını iddia ettiği şirketin müvekkili ile bir bağlantısı bulunmadığını, dinlenen tanık anlatımlarının da bu yönde olduğunu, dinlenen diğer tanıkların da davacıyı tanımadığını belirterek temyiz isteminde bulunmuştur.

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; 5 yıllık hak düşürücü sürenin geçtiğini, davacının müvekkili işyeri ile hiçbir organik / hukuki bağlantısı bulunmadığını, davacının dava konusu dönemde davacı tanığı ...’nın yanında çalıştığını, dinlenen tanıkların bir kısmı ile husumetli olduklarını, davacı ile akrabalık ilişkisi bulunan tanıkların beyanlarına itibar edilmemesi gerektiğini, bu durumun hukuka ve tarafsızlık ilkesine aykırı olduğunu, dinlenen tanıkların davacıyı tanımadıklarını da beyan ettikilerini belirterek temyiz isteminde bulunmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369. maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371. maddeleri ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 86. maddesi ilgili hükümlerdir.

3. Değerlendirme

1- Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalılar vekili ile fer'i müdahil Kurum vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddine karar verilmiş, davacı vekilinin ise aşağıdaki paragraf kapsamı dışındaki temyiz itirazı yerinde görülmemiştir.

2- İnceleme konusu davada, davacının 01.03.1985 -01.06.1988 ve 05.11.1989 -28.12.1991 tarihleri arasında davalı işverene ait işyerinde askerlik süresi hariç aralıksız çalıştığının tespitini talep ettiği, 01.05.1987 tarihli işe giriş bildiriminin Kuruma yapıldığı, Mahkemece davacının 01.05.1987 -29.05.1988 tarihleri arasında davalılara ait işyerinde kesintisiz ve sürekli çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verildiği görülmüştür.

3- Eldeki davada; kesinleşen işçilik alacakları davasının hizmet tespiti davası yönünden kuvvetli delil niteliğinde olduğu, anılan davada davacının 01.03.1985-28.12.1991 tarihleri arasında (askerlik süresi haricinde) işyerinde çalıştığının kabulüyle hesaplanan tazminat ve alacakların hüküm altına alındığı, kararın temyiz edilmeksizin kesinleştiği anlaşılmış olup inceleme konusu davada dinlenen tanık beyanları, toplanan diğer deliller karşısında hizmet akdinin askıda olduğu askerlik dönemi sonrası yönünden de davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken aksi değerlendirme ile reddine karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI.KARAR