Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/8094 K.2026/1487

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü;

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava dilekçesi ile 8 adet iş yeri ile ilgili olarak, 6111 sayılı Kanunla 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu'na eklenen geçici 10. madde kapmasındaki teşviklerden sehven faydalanmamış olup, şirketin 6111 sayılı Kanun'u hükümleri çercevesinde ilgili 6111 sayılı Kanun'dan doğan sigorta prim teşviki uygulamasından geçmiş dönemler bakımından yararlanma talebini içeren, başvurularının hukuka uygun olduğunun tespiti ve belirtilen işyerleri bazında faydanlandırılmadığına dair listede yer alan mağaza bazında ayrıntılı olarak belirtilen dönemleri ait sigorta prim teşviklerinden faydalandırılmasına,

yararlanma koşullarının bulunması nedeniyle hesaplanan prim iadelerinden doğan meblağın 5510 sayılı Kanun'un 89. maddesinin 3. fıkrasında yer alan hükmü gözetilerek iadesinin gerektiğinin tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı şirketin dava dilekçesinde belirttiği Kurum işlemleri yasal düzenlemeye uygun olarak yapıldığından iptalini gerektirir bir husus bulunmadığı, husumetin Hazineye yöneltilmesinin gerektiği savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

... 1. Asliye Hukuk (İş Mahkemesi) tarafından 20.12.2016 tarihli ve 2016/587 Esas, 2016/733 Karar sayılı kararla davanın kısmen kabul, kısmen reddine davalı Kurumun davacının başvurusu üzerine yapmış olduğu; 18.07.20 16... 910-20200917-1089216-E.39153 31... .08.20 16... 910-...-...-E... sayılı işlemlerinin iptaline, davacı şirketin 6111 sayılı Kanun ile 4777 sayılı Kanuna eklenen geçici 10. maddesindeki sigorta primi teşvikinden yararlanmaya yönelik 03.06.2016 - 06.06.2016 - 07.06.2016 - 16.06.2016 - 20.06.2016 tarihli başvurularının hukuka uygun olduğunun ve işleme alınması gerektiğinin tespitine, davacının prim iadesine ilişkin talebinin husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

... 1. Asliye Hukuk (İş Mahkemesi) tarafından 20.12.2016 tarihli ve 2016/587 Esas, 2016/733 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 04.05.2017 tarihli ve 2017/694 Esas, 2017/579 Karar sayılı kararla ...

(Yenihisar) 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin, 20.12.2016 tarihli, 2016/587 E, 2016/733 K. sayılı kararının Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.2 maddesi uyarınca kaldırılmasına; davanın kabulüne, davalı Kurumun, davacının başvurusu üzerine gerçekleştirdiği. 18.07.20 16... 910 - ...- ..- E..., ... 16...

910- ...- ....- E. ... sayılı işlemlerin iptaline, davacı şirket tarafından, 6111 sayılı Kanun ile 4447 sayılı Kanuna eklenen geçici 10. madde madde ile öngörülen sigorta primi teşvikinden yararlanmaya yönelik 03.06.2016 - 06.06.2016 - 07.06.2016 - 16.06.2016 - 20.06.2016 tarihli başvurularının hukuka uygun olduğunun ve işleme alınması gerektiği ve başvuru gereği yapılacak inceleme sonucu iadesi gereken prim tutarı belirlendiği takdirde, 5510 sayılı Kanun'un 89/3. maddesi uyarınca iadesi gereğinin tespitine karar verilmiştir.

V.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

1.Bölge Adliye Mahkemesinin 04.05.2017 tarihli ve 2017/694 Esas, 2017/579 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuş ve Dairemizce 10.05.2018 tarihli ve 2018/2624 Esas, 2018/4582 Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle Bölge Adliye Mahkemesi ortadan kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmuştur:

"...Mahkemece, yukarıda açıklanan ve karar tarihinden sonra yürürlüğe giren Ek m.17 hükmüne göre, maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce açılmış davaların konusuz kalacağı ancak bu konuda karar verme yetkisinin ilk derece mahkemesi'ne ait olduğu, Sosyal Güvenlik Kurumu'nun temyiz talebinin de bu kapsamda değerlendirilmesi gerektiğinden anılan yasa maddesi kapsamına göre bir karar verilmesi gerekir..."

2.İlk Derece Mahkemesi tarafından bozma ilamına uyularak 08.11.2018 tarihli ve 2018/286 Esas, 2018/430 Karar sayılı kararla dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir. 3.İlk Derece Mahkemesinin 08.11.2018 tarihli ve 2018/286 Esas, 2018/430 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuş ve Dairemizce 18.05.2021 tarihli ve 2019/1535 Esas, 2021/6431 Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle kaldırılarak Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmiştir:

"...İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak işin esasına girilmiş ve yazılı şekilde karar verilmiş ise de, aslen temyize konu davadaki, Dairemiz bozma hükmünün, Bölge Adliye Mahkemesince işin esası hakkında ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.2 maddesi kapsamında verilmiş olan karara yönelik olduğu, Dairemiz bozma ilamı sonrası yargılama ve hüküm tesis etme yetkisinin Bölge Adliye Mahkemesine ait olacağı açık olmakla, ilk derece mahkemesince yazılı şekilde verilen kararın kaldırılarak, Dairemiz bozma ilamı sonrasında yargılama yapmak ve bir karar vermek üzere, dosyanın ilgili Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesi gerekmektedir..."

4.Bölge Adliye Mahkemesi tarafından bozma ilamına uyularak 10.11.2021 tarihli ve 2021/1556 Esas, 2021/1749 Karar sayılı kararla dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına ilişkin karar vermiştir.

5.Bölge Adliye Mahkemesinin 10.11.2021 tarihli ve 2021/1556 Esas, 2021/1749 Karar sayılı kararına karşı davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuş ve Dairemizce 28.03.2023 tarihli ve 2023/183 Esas, 2023/3251 Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle Bölge Adliye Mahkemesi kararı bozulmuştur:

"...1.Dava açıldıktan sonra meydana gelen bir olay nedeniyle dava konusunun ortadan kalkması; eş söyleyişle tarafların, davanın esası hakkında karar verilmesinde hukuki yararının kalmaması halinde, bu olayın hükümde göz önüne alınması ve Mahkemenin, davanın konusuz kalması nedeniyle esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekir. Dava tüm tarafları bakımından konusuz kalmadıkça inceleme yapılması ve uyuşmazlığın sonuçlandırılması gerekir.

2.Eldeki davada, mahkemece uyulan bozma ilamı sonrasında, yazılı şekilde karar verilmiş ise de, dairemiz geri çevirme kararı sonrasında, davacı şirkete ait 1143471, 1145132 sayılı iş yerleri hakkında verilen belgelerin işleme alınıp alınmadığına ilişkin bilgilerin yer almaması karşısında, davacı şirkete ait ve dava konusu edilen tüm iş yerleri hakkında, verilen belgelerin işleme alınıp alınmadığı ile davacının davaya konu ettiği tüm dönemler bakımından 4447 sayılı Kanunun geçici 10 uncu maddesinden faydalandırılmaya dair kuruma verdiği belgelerin işleme alınmasına ilişkin istemin yeniden irdelenmesi ile sonucuna göre bir karar tesisi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir..."

6.Bölge Adliye Mahkemesi tarafından bozma ilamına uyularak yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ...adına ... sicil numarasıyla; ...-... adına ... sicil numarasıyla; ... -... adına ... sicil numarasıyla; ... adına ... sicil numarasıyla; ... -... adına ... sicil numarasıyla;

...-... adına ... sicil numarasıyla ve ... -... adına ... sicil numarasıyla tescili işyerlerine ilişkin istemler yönünden dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına, ...-... adına ... sicil numarasıyla tescilli işyerine ilişkin istem yönünden davanın kabulüne, davacının 06.06.2016 tarihli başvurusu üzerine davalı Kurumca gerçekleştirilen, 05.08.20 16...

910-...-...-E... sayılı işlemin iptaline, davacı şirket tarafından, ...-... adına ... sicil numarasıyla tescilli işyeri nedeniyle yapılan 6111 sayılı Kanun ile 4447 sayılı Kanuna eklenen geçici 10. maddesi ile öngörülen sigorta primi teşvikinden yararlanmaya yönelik 06.06.2016 tarihli başvurunun hukuka uygun olduğu,

işleme alınması gerektiğinin ve başvuru gereği yapılacak inceleme sonucu iadesi gereken prim tutarının, 5510 sayılı Kanun'un Ek 17. maddesinin yürürlük tarihini takip eden aybaşından itibaren kanuni faiz esas alınmak suretiyle öncelikle davacının 5510 sayılı Kanun'un 88. maddesinin on dört ve on altıncı fıkralarına göre muaccel hale gelmiş prim ve her türlü borçlardan, sonrasında ise ilgili kanunlar uyarınca yapılandırma veya taksitlendirme de dâhil olmak üzere müeccel haldeki prim ve her türlü borçlarından mahsubuna karar verilmiştir.

VI.TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; Kurum işlemlerinin yerinde olduğu, kendilerine husumet yöneltilemeyeceği ve davaya neden olmadıkları iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, prim teşvik hükümlerinden yararlandırılması gerektiğinin tespitine ilişkindir. 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR