Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/8165 K.2024/10195

Taraflar arasındaki sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının davalı işverenin yanında 1989 yılında işe başladığını, yaklaşık bir sene bu işyerinde çalıştığını, burada çalıştığına dair SGK kartı olduğu ancak kaybettiğini, davalı şirket girişini SGK kayıtlarına bildirmemiş ve kayıtlarda gözükmemekte olduğu ancak ben işyerinde ablası ile birlikte aynı gün işe girdiklerini, aynı gün kartlarının verildiği, ablasının kayıtları SGK'da çıktığı, kendisinin çıkmadığı, gerekli tespitin yapılarak davalı işverenin yanında 1989 yılında girdiğinin belirlenmesine bir sene boyunca çalıştığına karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davacı vekili, 26.02.2020 tarihli ıslah ve beyan dilekçesi ile taleplerinin yalnızca sigortalılık başlangıç tarihinin tespitine ilişkin olduğu yönünde ıslah ettiklerini beyan ederek 01.05.1989 tarihinin sigorta başlangıcı olduğunun tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı şirket vekili cevap dilekçesinde, davacı, davalı müvekkili şirkette 1989 yılında işe başladığını, yaklaşık bir sene çalıştığını, SGK kaydı olmasına rağmen kaybettiğini, davalı müvekkil şirketin SGK kayıtlarına bildirmediğinden gözükmediğini haksız şekilde iddia ederek, 1989 yılında işe bağladığından ve bir sene boyunca çalıştığından bahisle hizmet tespitine ve SGK kayıtlarında tesciline karar verilmesini sayın mahkemeden talep etmiş ise de davalı müvekkil şitketin bünyesinde bu tür bir olayın olması mümkün olmadığından davacının dava konusu yaptığı tüm iddialarını kabul etmediklerini, davacı, SGK'nın hasım göstermediği, bu nedenle usul yönünden davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde, fer'i müdahil olmaları gerektiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın SGK yönünden kabulü ile davacının ... iş yeri sicil nolu iş yerinde 01.05.1989 tarihinden 1 gün sigortalı hizmeti bulunduğu ile davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 01.05.1989 olduğunun tespitine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Kurum vekili, Kurumun fer'i müdahil olduğunu, Kurum aleyhine vekalet ücretine hükmedilemeyeceğini, tanık anlatımlarının muğlak olduğunu belirterek Mahkeme kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının 01.05.1989 tarihinde 307452 sicil numaralı işyerinden giriş bildirgesinin Kurum kayıtlarına işlendiği,Kuruma başvuru şartının yerine getirildiği, tanık ...'nın 01.05.1989 tarihinden itibaren 120 gün bildiriminin yapıldığı, tanık ...'ın 01.05.1989 tarihinden itibaren 26 gün bildiriminin yapıldığı, davacının çalışmalarını doğruladıkları, dinlenen kayıtlı tanıkların beyanlarıyla davacının çalışmalarının ispatlandığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık 01.05.1989 tarihinin sigorta başlangıcı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'un 2 nci, 6 ncı, 9 uncu, 79 uncu, 108 inci maddesi hükümleridir.

506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu maddesine göre Kuruma bildirilmeyen hizmetlerin sigortalı hizmet olarak değerlendirilmesine ilişkin davanın, tespiti istenen hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içinde açılması gerekir. Kanunda yer alan 5 yıllık süre, hak düşürücü olup Mahkeme tarafından kendiliğinden nazara alınması gerekir. Yönetmelikle tespit edilen belgelerin bu meyanda işe giriş bildirgesinin verilmesi durumunda hak düşürücü sürenin işlememesi, ancak iş bu belgelerin içerdiği işe başlama tarihinden sonraki dönem için söz konusudur. Yönetmelikte sayılan belgelerden birisinin verilmiş olması halinde artık hak düşürücü süreden söz edilemez.

Anılan maddenin yorumunda Yargıtay uygulamasına göre, sigortalının çalıştığı işyerinden askerlik nedeniyle ayrılıp terhisini müteakip aynı işyerinde çalışmaya devam etmesi durumunda, davacıya ödenen ücretten sigorta priminin kesildiği hallerde, Kurumun denetim elemanlarınca davacının çalışmasının tespit edildiği durumlarda hak düşürücü süreden bahsedilemez.

Ayrıca çalışmanın blok çalışma niteliğinde olması yani kesintisiz devam etmesi halinde hak düşürücü süreden bahsedilemeyeceği gibi, mevsimlik çalışmanın bulunması ve bu çalışmanın yıllar itibariyle kesintisiz sürdüğünün kabulü halinde de çalışılmayan dönemde hizmet akdi askıda olduğundan hükme esas alınan 5 yıllık hak düşürücü sürenin başlangıcı olarak, mevsimlik çalışmanın sona erdiği yılın sonu esas alınması gerekir.

Aynı ilkeler Hukuk Genel Kurulunun 05.02.2003 gün ve 2003/10-7 E., 2//353 K.. 27.04.2011 gün ve 2011/10-52 E.-2011/221 K. sayılı ilamlarında da benimsenmiştir.

3. Değerlendirme

1.Eldeki dava dosyasında, her ne kadar Bölge Adliye Mahkemesi gerekçesinde davacı adına 01.05.1989 tarihli 307452 sicil numaralı işyerinden giriş bildirgesinin Kurum kayıtlarına işlendiği belirtilmişse de, dava dışı Tasfiye Halinde ... San.Tic.A.Ş. 0307452 sicil no.lu işyerinden davacı adına verilmiş 01.05.1989 tarihli işe giriş bildirgesinin olmadığı, işyerinin 1989/1-3,1990/1-3.

Dönem bordrolarında adına rastlanmadığının Kurum tarafından davacıya verilen 14.11.2022 tarihli cevabi yazıda belirtildiği, yine Kurum tarafından Tasfiye ... San. Tic. A.Ş. ... sicil no.lu işyerinden ve aynı adreste faaliyet gösteren dava dışı Tas. Hal. ... Konf.

A.Ş. ünvanlı ... sicil no.lu işyerinden davacı adına verilmiş bir işe giriş bildirgesinin olmadığının 31.07.2024 tarihli müzekkere cevabı ile bildirilmiş olduğu anlaşıldığından Mahkemece davacı adına yukarıda anılan işyerlerinden verilmiş işe giriş bildirgesinin olup olmadığı araştırılmalı, işe giriş bildirgesinin olmadığının anlaşılması halinde hak düşürücü sürenin geçmiş olduğu gözetilerek karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup sair hususlar incelenmeksizin bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının sair hususlar incelenmeksizin BOZULMASINA,