Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/8489 K.2025/3055

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Bakanlık ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalı Bakanlık nezdindeki ... Atatürk İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı değişik okullarda 2003-2004, 2005-2006, 2006-2007, 2007-2008, 2008-2009, 2009-2010, 2010-2011, 2011-2012 ve 2014-2015 eğitim-öğretim yılları arasında ücretli öğretmen olarak çalıştığını, sigorta primlerinin eksik yatırıldığını belirterek sigortalı çalışma süresinin tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

1- Davalı Bakanlık vekili cevap dilekçesinde; davanın hak düşürücü süre içerisinde açılmadığını, davacının dilekçesinde belirttiği zaman aralıklarına ilişkin iddia ve taleplerini kabul anlamına gelmemek üzere ilgili kurum yazısında belirtilen zaman aralıklarındaki çalışmasının ek ders ücreti karşılığında çalışma olduğunu, davacının müvekkili Bakanlık bünyesindeki okullardaki çalışmasının ek ders ücreti karşılığı derse giren öğretmen statüsünde olduğunu, davacının çalışmış olduğunu belirttiği sürelere ilişkin olarak davalı idare kayıtlarında belirtilen sürenin yalnızca bir kısmı için davacının çalışmasının bulunduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

2- Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde; davanın 5 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açılmadığını, hizmet tespitine ilişkin talebin yasal ve hukuksal tüm incelemeler sonucunda değerlendirilmesi, kurum kayıtlarının aksine eşdeğer nitelikte resmi belgelerle kanıtlanması gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile açılan davanın kısmen kabulü ile

A-) Davacı ...'nın sigorta sicil numarası ile davalıya bağlı .... İlkokulu nezdinde;

- 18.12.2003 - 01.01.2004 tarihleri arasında 22 gün ve günlük 15.267,194 TL kazançla,

- 01.01.2004 - 15.06.2004 tarihleri arasında 165 gün ve günlük 18.320,633 TL kazançla,

B-) Davacı ...'nın sigorta sicil numarası ile davalıya bağlı ....lkokulu nezdinde;

- 16.12.2004 - 31.12.2004 tarihleri arasında 14 gün ve günlük 14.805,000 TL kazançla,

- 01.01.2005 - 01.06.2005 tarihleri arasında 150 gün ve günlük 16,29 TL kazançla,

C-) Davacı ...'nın sigorta sicil numarası ile davalıya bağlı Tacirler Eğitim Vakfı İlkokulu nezdinde;

- 2005/10 ayında 14 gün ve günlük 16,29 TL kazançla,

- 2005/11 ayında 14 gün ve günlük 16,29 TL kazançla,

- 2005/12 ayında 13 gün ve günlük 16,29 TL kazançla,

- 2006/1 ayında 18 gün ve günlük 17,70 TL kazançla,

- 2006/2 ayında 18 gün ve günlük 17,70 TL kazançla,

- 2006/3 ayında 11 gün ve günlük 17,70 TL kazançla,

- 2006/4 ayında 14 gün ve günlük 17,70 TL kazançla,

- 2006/5 ayında 12 gün ve günlük 17,70 TL kazançla,

- 2006/6 ayında 8 gün ve günlük 17,70 TL kazançla,

- 2006/10 ayında 14 gün ve günlük 17,70 TL kazançla,

- 2006/11 ayında 13 gün ve günlük 17,70 TL kazançla,

- 2006/12 ayında 15 gün ve günlük 17,70 TL kazançla,

- 2007/1 ayında 19 gün ve günlük 18,75 TL kazançla,

- 2007/2 ayında 14 gün ve günlük 18,75 TL kazançla,

- 2007/3 ayında 12 gün ve günlük 18,75 TL kazançla,

- 2007/4 ayında 14 gün ve günlük 18,75 TL kazançla,

- 2007/5 ayında 11 gün ve günlük 18,75 TL kazançla,

- 2007/6 ayında 14 gün ve günlük 18,75 TL kazançla,

- 2007/10 ayında 11 gün ve günlük 19,50 TL kazançla,

- 2007/12 ayında 22 gün ve günlük 19,50 TL kazançla,

- 2008/1 ayında 19 gün ve günlük 20,28 TL kazançla,

- 2008/2 ayında 14 gün ve günlük 20,28 TL kazançla,

- 2008/3 ayında 13 gün ve günlük 20,28 TL kazançla,

- 2008/4 ayında 14 gün ve günlük 20,28 TL kazançla,

D-) Davacı ...'nın sigorta sicil numarası ile davalıya bağlı Menderes İlkokulu nezdinde;

- 2009/5 ayında 15 gün ve günlük 22,20 TL kazançla ,

E-) Davacı ...'nın sigorta sicil numarası ile davalıya bağlı Tacirler Eğitim Vakfı İlkokulu nezdinde;

- 2009/10 ayında 13 gün ve günlük 23,10,10 TL kazançla,

- 2010/1 ayında 9 gün ve günlük 24,30 TL kazançla,

F-) Davacı ...'nın sigorta sicil numarası ile davalıya bağlı Yunus Emre İlköğretim Okulu nezdinde;

- 2010/10 ayında 14 gün ve günlük 25,35 TL kazançla,

- 2010/11 ayında 16 gün ve günlük 25,35 TL kazançla,

- 2010/12 ayında 12 gün ve günlük 25,35 TL kazançla,

- 2011/1 ayında 22 gün ve günlük 26,55 TL kazançla,

- 2011/2 ayında 13 gün ve günlük 26,55 TL kazançla,

- 2011/3 ayında 11 gün ve günlük 26,55 TL kazançla,

- 2011/4 ayında 11 gün ve günlük 26,55 TL kazançla,

- 2011/10 ayında 16 gün ve günlük 27,90 TL kazançla,

- 2011/11 ayında 12 gün ve günlük 27,90 TL kazançla,

- 2011/12 ayında 13 gün ve günlük 27,90 TL kazançla,

- 2012/1 ayında 20 gün ve günlük 29,55 TL kazançla,

- 2012/3 ayında 13 gün ve günlük 29,55 TL kazançla,

- 2012/5 ayında 13 gün ve günlük 29,55 TL kazançla,

- 2014/10 ayında 13 gün ve günlük 37,80 TL kazançla,

- 2014/11 ayında 16 gün ve günlük 37,80 TL kazançla,

- 2014/12 ayında 16 gün ve günlük 37,80 TL kazançla,

- 2015/1 ayında 21 gün ve günlük 40,05 TL kazançla,

- 2015/2 ayında 17 gün ve günlük 40,05 TL kazançla,

- 2015/3 ayında 13 gün ve günlük 40,05 TL kazançla,

- 2015/4 ayında 16 gün ve günlük 40,05 TL kazançla,

- 2015/5 ayında 15 gün ve günlük 40,05 TL kazançla,

- 2015/6 ayında 12 gün ve günlük 40,05 TL kazançla olmak üzere sigortalı olarak çalıştığının tespitine, davacının fazlaya ilişkin taleplerinin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı MEB vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Bakırköy 1. İş Mahkemesinin 11.04.2022 tarihli, 2021/211 Esas - 2022/154 Karar sayılı kararı usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğundan davalı ... ile feri müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurularının 6100 sayılı Kanun'un 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1- Davalı Bakanlık vekili temyiz dilekçesinde; davacının hukuka aykırı iddia ve taleplerinin yasal dayanağı bulunmadığını, davanın reddi gerektiğini beyan etmektedir. 2- Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde; eksik tahkikat yapılarak karar verildiği, davacının çalıştığını iddia ettiği iş yerine komşu işyerlerinde çalışan bordrolu işçilerin dinlenmediği, iş yerine komşu işyeri çalışanı dinlenen tanıkların çalıştığı işyeri krokisi getirtilmediği, bilirkişi raporuna itiraz edilmesine rağmen eksiklikler giderilmeden eksik inceleme ile karar verildiğini, davanın reddi gerektiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davacının davalı Bakanlık nezdinde geçen çalışmalarına ilişkin hizmet tespiti istemine ilişkindir.

1. 31.05.2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun (5510 sayılı Kanun) 4. maddesinin 2. fıkrasının ilgili bölümü şöyledir:

"Birinci fıkranın (a) bendi gereği sigortalı sayılanlara ilişkin hükümler;

f) ... tarafından düzenlenen kurslarda usta öğretici olarak çalıştırılanlar, kamu idarelerinde ders ücreti karşılığı görev verilenler... hakkında da uygulanır."

2.5510 sayılı Kanun'un 86. maddesinin ilgili 9. fıkrası şöyledir:

"Aylık prim ve hizmet belgesi (veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesi) işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içerisinde iş mahkemesine başvurarak, alacakları ilâm ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları dikkate alınır."

3. 5510 sayılı Kanun'un 80. maddesinin ilgili j bendi şöyledir:

"j) (Ek: 31/7/2008-5797/1 md.) Milli Eğitim Bakanlığına bağlı her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarında ek ders ücreti karşılığında ilgili mevzuatı çerçevesinde uzman ve usta öğretici olarak çalıştırılanların prim ödeme gün sayısı 30 günü aşmamak kaydıyla, bir takvim ayı içerisinde hak kazandıkları brüt ek ders ücreti toplam tutarının, prime esas günlük kazanç alt sınırına bölünmesi sonucu bulunur. Bu şekilde yapılacak hesaplamalarda tam sayıdan sonraki küsuratlar dikkate alınmaz."

4.22.05.2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu'nun (4857 sayılı Kanun) 13. maddesinin ilgili 1. fıkrası şöyledir:

"İşçinin normal haftalık çalışma süresinin, tam süreli iş sözleşmesiyle çalışan emsal işçiye göre önemli ölçüde daha az belirlenmesi durumunda sözleşme kısmî süreli iş sözleşmesidir.

5.4857 sayılı Kanun'un 63. maddesinin 1. fıkrasının ilgili ilk cümlesi şöyledir:

"Genel bakımdan çalışma süresi haftada en çok kırkbeş saattir. Aksi kararlaştırılmamışsa bu süre, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanır."

5. Davacının Milli Eğitim Bakanlığına bağlı okullarda 30.09.2005 - 19.06.2006, 18.09.2006 - 15.06.2007, 17.09.2007 - 13.06.2008, 10.09.2008 - 12.06.2009, 24.09.2009 - 14.06.2010, 20.09.2010 - 14.06.2011, 22.09.2011 - 2012/1. ay, 18.02.2012 - 30.05.2012, 10.06.2012 - 15.12.2012 ve 17.09.2014 - 12.06.2015 tarihleri arasında bazı aylarda kısmi süreli olmak üzere bildirimlerinin bulunduğu,

davacının, eldeki davada ücretli öğretmen olarak hizmet akdine tabi olarak geçen söz konusu çalışmalarından eksik bildirilen sürelerin tespitine karar verilmesini talep ettiği, mahkemece tanık beyanları değerlendirilmek suretiyle talep konusu edilen eğitim - öğretim dönemlerinde okulların açık olduğu sürelere göre ayda 30 gün üzerinden eksik günlerin tamamlanması suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmişse de, hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

Zira ücretli öğretmen olan davacının çalışmasının geçtiği işyerlerinin davalı ...'na bağlı okullar olup, söz konusu işyerlerinin kamu kuruluşu oldukları, kamu kuruluşu olan davalı işyerinde geçen çalışmaların resmi kayıtlara dayandırılmasının esas olduğu hususları gözetilmeksizin tanık beyanları doğrultusunda hüküm kurulması hatalı olmuştur.

6. 5510 sayılı Kanun'un 80/j maddesinde Milli Eğitim Bakanlığına bağlı her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarında ek ders ücreti karşılığında ilgili mevzuatı çerçevesinde uzman ve usta öğretici olarak çalıştırılanların prim ödeme gün sayısı 30 günü aşmamak kaydıyla, bir takvim ayı içerisinde hak kazandıkları brüt ek ders ücreti toplam tutarının, prime esas günlük kazanç alt sınırına bölünmesi sonucu bulunacağı düzenlenmiş olup söz konusu düzenleme usta öğretici ve uzman olarak çalışanların prim ödeme gün sayısına ilişkindir. Dolayısıyla usta öğretici ya da uzman statüsünde çalışması bulunmayan davacının prim ödeme gün sayıları hesaplanırken anılan maddenin uygulama alanı bulunmamaktadır.

7. Öte yandan 4857 sayılı Kanun'un 13. maddesinde, işçinin normal haftalık çalışma süresinin, tam süreli iş sözleşmesiyle çalışan emsal işçiye göre önemli ölçüde daha az belirlenmesi durumunda sözleşmenin kısmî süreli iş sözleşmesi olduğu belirtilmiştir. Anılan Kanun'un 63. maddesinin 1 inci fıkrasının ilk cümlesinde ise genel bakımdan çalışma süresinin haftada en çok 45 saat olduğu, aksi kararlaştırılmamışsa bu sürenin, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanacağı açıklanmıştır.

8. Ücretli öğretmenlerin çalışma ilişkilerinde tam süreli iş sözleşmesi olarak nitelendirilmeye olanak verecek bir bağımlılık bulunmamaktadır. Bunların, öngörülen ve önceden belirlenen süre içerisinde bir çalışma yükümlülüğünü kabullendikleri ve ders saati karşılığında da ücrete hak kazandıkları belirgindir. Bu nedenle çalışmaları kısmi süreli kabul edilmelidir.

9. Bu kapsamda, ücretli öğretmen statüsündeki davacının tespite konu dönemde hangi aylar kaç saat çalıştığı tespit edilmek suretiyle, prim ödeme gün sayıları hesaplanırken toplam aylık çalışma saatleri, 1 gün = 7,5 saat esası üzerinden aylık çalışma gün sayısına dönüştürülerek, varılacak sonuca göre hüküm kurulmalıdır. Ayrıca ... İlçe Eğitim Müdürlüğünün 08.06.2005 tarihli yazısı da gözetilmek suretiyle davacının ... İlköğretim Okulunda vekil öğretmenlik yapıp yapmadığının da resmi kayıtlara göre araştırılması, vekil öğretmen olarak çalışmadığının anlaşılması halinde bu dönemdeki çalışmalarının da 1 gün = 7,5 saat esası üzerinden aylık çalışma gün sayısına dönüştürülerek hesaplanması gerekmektedir.

10. Kabule göre de ...'nün tüzel kişiliği bulunmadığından, taraf ehliyetinin de bulunmadığı gözetilmeksizin karar başlığında taraf olarak gösterilmesi de hatalı olmuştur.

VI.KARAR