Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/8799 K.2024/9812

Taraflar arasındaki (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının ... Turizm Seyahat Nakliyat Tic. Ltd. Şti.'de 01.11.1991 tarihinde çalıştığını, işveren tarafından işe giriş bildirgesinin Kuruma bildirildiğini ancak primleri ödenmediği için sigorta kaydının yapılmadığını, davacının Kuruma yapmış olduğu tescil talebinin de Kurum tarafından reddedildiğini iddia ettmiş, davacının 01.11.1991 tarihinde 1 gün süre ile çalıştığının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı SGK Başkanlığı vekili, davalının işveren olduğunu, davada davalı olarak değil fer'i müdahil olarak yer almaları gerektiğini, 5 yıllık hak düşürücü sürenin dolmuş olduğunu, davanın yalnız tanık beyanları ile ispatlanmayacağını, yazılı delillerin de bulunması gerektiğini beyan etmiş davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının davalı Kurumun 30.06.2020 tarih 7699454 sayılı Kurum işleminin iptali ile davacının ... sicil numaralı işyerinde 01.11.1991 tarihinde bir gün süre ile hizmet sözleşmesine dayalı olarak çalıştığının ve sigorta başlangıç tarihinin 01.11.1991 tarihi olduğunun tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Kurum vekili, somut ve inandırıcı bir delil bulunmamasına rağmen davanın kabulüne dair hukuka aykırı bir karar verildiğini, aylık bağlanması kararının temelini oluşturan karar usul ve yasaya aykırı olduğunu iddia etmiş İlk Derece Mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile eldeki davada, 1970 doğumlu davacının ilk sigortalılığının 01.10.2008 tarihinde başladığı, Kurum kayıtlarına 83016 sicil numaralı dava dışı ... Turizm Seyahat Nakliyat Tic. Ltd.

Şti. unvanlı işyerinde 01.11.1991 tarihinde verilen ve dosyada bir örneği mevcut 01.11.1991 tarihli işe giriş bildirgesindeki sicil numarasının davacının sigorta sicil numarası ile aynı olduğu, bildirgede bulunan kimlik bilgilerinin davacının bilgileri ile uyumlu olduğu, davacının 31.05.1990-01.12.1991 tarihleri arasında askerliğini yaptığı, dosya içinde davalı Kurum tarafından sunulan belgeler arasında sureti mevcut dava dışı şirket kaşesinin bulunduğu, işveren tarafından düzenlenen hesap fişinin prim belgesi niteliğinde olduğu gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık 01.11.1991 tarihinde (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'un 2 nci, 6 ncı, 9 uncu, 79 uncu, 108 inci maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanun'lar ile Yargıtayın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme 1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada, Mahkemenin verdiği hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

2. Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır. Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacının, ... Tur. Ltd.

Şti. ünvanlı işverenin 83016 sicil no.lu işyerinden davacı adına 01.11.1991 tarihinde işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu,işyerinin otobüs işletme ve taahhüt mahiyetinde olduğu ve Kanun kapsam döneminin 01.11.1991-01.11.1991 tarihleri arası olarak bildirildiği, işyerinden hiç dönem bordrosu verilmediği, öte yandan davacının 31.05.1990-01.12.1991 arası dönemde askerlik yaptığının askerlik şubesince bildirildiği, dolayısıyla davacının sigortalılık talebinin askerlik dönemi içinde kaldığının anlaşıldığı, Mahkemece davacının hangi tarihte fiilen terhis olduğu,

terhis belgesinde gözüken 36 günlük iznini ne zaman kullandığı hususunun araştırıldığı, ancak bu hususlarla ilgili bir bilgi verilmediğinin anlaşıldığı, davacı aslin beyanında askerden erken terhis olduğunu, gelir gelmez çalışmaya başladığı ve işyerinde araç bakımında çalıştığını beyan ettiği, davacının talep tarihinde askerde olup olmadığının tam olarak aydınlatılamadığı, davacının iddia ettiği çalışmanın geçtiği işyerindeki işin niteliği, davacının yaptığı iş tam olarak belirlenmediği gibi ayrıntılı komşu işyeri araştırması yapılmadan eksik araştırma ve incelemeye dayalı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.

3.Buna göre, Mahkemece, davacının terhis belgesinde gözüken 36 gün süreli izni terhis mahiyetinde izin olarak kullanıp kullanmadığı ilgili askeri mercilerden araştırılmalı, bunun sonucuna göre davacı asilin beyanı alınarak işyerinde yapılan işin ne olduğu,

kendisinin ne iş yaptığı, kimlerle birlikte çalıştığı hususlarında beyanı alınmalı, dava konusu dönemde işyerine komşu iş yerleri ve sigortalı çalışanlarının SGK, vergi dairesi, belediye ve emniyet nezdinde araştırılarak belirlenmeli, bu kişilerin sigortalılık ve vergi kayıtları da getirtilmek suretiyle beyanlarına başvurulmalı, bu yöntemle komşu işyerinin tespit edilememesi halinde taraflara sorulmak suretiyle davacının çalışmasını bilebilecek kişiler belirlenerek bu kişilerin sigortalılık ve diğer çalışma kayıtları getirtilerek beyanları alınmalı,

böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.

4.Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,