Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/9022 K.2024/8989

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen asıl davada aksi Kurum işleminin iptali ile kesilen aylığın kesildiği tarihten itibaren yeniden bağlanması, birleşen davada yersiz ödenen aylıklardan dolayı borçlu olmadığının tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay 10. Hukuk Dairesince Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının ilk evliliğini 1987 yılında yaptığını, 1993 yılında eşinden anlaşmalı bir şekilde boşandığını, boşandığı eşinin Almanya'ya gittiğini, 1998 yılında tekrar evlendiklerini, davacının eşinin kendisini aldatması ve evi terketmesi üzerine geçimsizlikten dolayı Kocaeli 2. Aile Mahkemesinin 2009/225 Esas sayılı dava dosyası ile boşandığını, boşanmadan sonra 15.07.2009 tarihinde davacıya babası ... yetim aylığı bağlandığını, 30.11.2010 tarihinde yeniden evlenmesi ile bu aylıkların kesildiğini,

15.10.2010 tarihinde Kocaeli 3. Aile Mahkemesinin 2015/759 Esas sayılı dava dosyası ile yeniden anlaşmalı bir şekilde boşandığını, bu boşanmadan sonra davalı Kuruma babasından dolayı maaş bağlanması için iki kez başvurduğunu ancak aylıkların bağlanmadığını, gerekçe olarak da boşandığı eşi ile fiilen birlikte yaşadığının denetim elemanlarınca tespit edildiğinin 16.02.2016 tarih ve 363395 sayılı yazı ile davacıya bildirdiğini, Kurum işleminin hatalı olduğunu, muvazaalı bir boşanmanın söz konusu olmadığını, davacının evliliğinden dört çocuğunun bulunduğunu,

18 yaşından küçük olan ...'nın kendisinin velayetinde olduğunu ve birlikte yaşadıklarını, davacının boşandığı eşi ile bir araya gelmesinin söz konusu olmadığını, davacının muvazaalı bir şekilde boşandığına ilişkin davalı Kurumun herhangi bir delili bulunmadığını, davacının boşandığı eşinden nafaka almadığını aylık bağlanmaması ile de mağdur duruma düştüğünü, davacının boşandığı eşinin Çanakkale'de ailesinin yanında yaşadığını, bu nedenle davalı Kurumca ölüm aylığını kesme işleminin iptali ile kesilen aylığının yeniden bağlanması gerektiğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

Kocaeli 1. İş Mahkemesinin 2016/224 Esas - 2016/186 Karar sayılı dosyasında, davacı tarafından davalı ... Başkanlığı aleyhine yersiz ödenen aylıklar sebebiyle 12.420,16 TL borç tahakkuk ettirilmesine dair Kurum işleminin iptali ile borçlu olmadığının tespiti istemiyle dava açılmış, iş bu dosya ile birleştirilmesine karar verilmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili; davacının Kurumdan yetim aylığı almakta iken maaşının kesildiğini beyan ettiğini, ayrıca boşanma sonrası iki kez maaş başvurusu yapmasına rağmen maaşının bağlanmadığını belirttiğini, her iki durumda da Kurumun kontrol memurları tarafından yapılan incelemeler kapsamında Kurumdan maaş almak amacıyla böyle bir yola başvurulduğunun anlaşıldığını, davacının bu davranışının 5510 sayılı Kanun'un 56 ncı maddesine aykırı olduğunu belirterek, bu nedenle açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 07.02.2020 tarihli ve 2019/80 E., 2020/32 K., sayılı kararıyla; davanın kısmen kabul ve kısmen reddi ile ölüm aylığının kesilmesine yönelik Kurum işleminin iptali talebi yönünden davanın reddine, davacıya 07.12.2015 tarihli tahsis talebini takip eden aybaşı olan 01.01.2016 tarihinden itibaren babası ... 'tan dolayı aylık bağlanması gerektiğinin tespitine,

Birleşen Kocaeli 1. İş Mahkemesinin 2016/224 Esas ve 2016/186 Karar sayılı dava dosyasının kısmen kabul ve kısmen reddi ile davacının babasından dolayı 15.07.2009-30.11.2010 tarihleri arasında almış olduğu aylık nedeniyle davalı SGK borçlu olmadığının tespiti ile Kurum işleminin bu döneme isabet eden aylık miktarları yönünden iptaline, 2010 Aralık, 2011 Ocak, Şubat ve Mart aylarına isabet eden aylık miktarları yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 19.11.2020 tarihli ve 2020/584 E., 2020/1513 K. sayılı kararıyla; istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin, 29.09.2021 tarihli ve 2021/1074 E., 2021/11290 K. sayılı kararıyla.

Mahkemece, adres kayıt sisteminde belirtilen davacı ve eski eşe ait tüm adreslerde, uyuşmazlık konusu dönemi kapsar şekilde ayrı ayrı emniyet araştırması yapılmalı, yine tüm adreslerde kapıcı, yönetici ve komşuların kolluk marifetiyle resen tespit edilerek beyanlarına başvurulmalı, komşu, kapıcı ve yönetici tespit edilemezse, mahalle esnafından tanıklık yapacak kişiler aynı şekilde kolluk marifetiyle tespit edilerek beyanlarına başvurulmalı, beyanlar arası çelişki olursa giderilmeli, davacı ve eşine ait uyuşmazlık dönemlerine ait MEDULA kayıtları getirtilmeli,

dosya kapsamında toplanan ve yukarıda belirtilen tüm deliller birlikte değerlendirilerek her bir talebe yönelik sübuta işaret edecek şekilde bir hüküm kurulmalıdır gerekçesi ile İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabul ve kısmen reddi ile -Ölüm aylığının kesilmesine yönelik Kurum işleminin iptali talebi yönünden davanın reddine,

-Davacıya 07.12.2015 tarihli tahsis talebini takip eden aybaşı olan 01.01.2016 tarihinden itibaren babası ... 'tan dolayı aylık bağlanması gerektiğinin tespitine,

-Birleşen Kocaeli 1. İş Mahkemesinin 2016/224 Esas ve 2016/186 Karar sayılı dava dosyasının kısmen kabul ve kısmen reddi ile davacının babasından dolayı 15.07.2009-30.11.2010 tarihleri arasında almış olduğu aylık nedeniyle davalı SGK borçlu olmadığının tespiti ile kurum işleminin bu döneme isabet eden aylık miktarları yönünden iptaline, 2010 Aralık, 2011 Ocak, Şubat ve Mart aylarına isabet eden aylık miktarları yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde;bozma sonrası dinlenen tanıklar ile davacının davasını ispat edemediğini belirterek eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, aksi Kurum işleminin iptali ile kesilen aylığın kesildiği tarihten itibaren yeniden bağlanması, yersiz aylık borcu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Kanun'un 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 56 ncı maddesinin ikinci fıkrası ve 96 ncı madde hükümleridir.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı Kurum vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,