Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/9217 K.2024/11318

Taraflar arasında Mahkemesinde görülen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı Kurum vekili ile davalı ... mirasçısı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının ...'e ait iş yerinde 01.11.2011-25.09.2012 tarihleri arasında hizmet akdi ile ve asgari ücretle çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Feri müdahil SGK vekili cevap dilekçesinde; yetki itirazında bulunmuş, davanın süresinde açılmadığını, davanın zaman aşımına uğradığını, Kurum işleminin yürürlükteki mevzuata uygun olduğunu beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... 30.06.2016 tarihli duruşmaya katılmış, davacının kendi yanında ve kendine ait iş yerinde 21 ay çalıştığını, 2011 yılı 1. ayından 2012 yılı 9. ayına kadar çalıştığını, Beyşehir Huğlu mahallesinde av tüfeği ürettiğini, davacıyı Kuruma başka firmalardan muhasebecisinin bildirmiş olduğu, iş yerini 1997 yılında açtığını ve halen devam ettiğini beyan etmiştir.

Diğer davalılara dava dilekçesi usulüne uygun tebliğ edildiği halde cevaplarını sunmadığı belirlenmiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 17.09.2020 tarihli ve 2020/57 Esas, 2020/240 Karar sayılı kararıyla; davanın kabulü ile davacının davalı iş yeri nezdinde 01.11.2011 - 25.09.2012 tarihleri arası dönemde günün asgari ücretiyle hizmet akdine istinaden çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde feri müdahil Kurum vekilince temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 25.01.2021 tarih, 2020/11243 Esas, 2021/633 Karar sayılı bozma kararında; 6100 sayılı HMK'nın 124 üncü maddesi uyarınca, Kurum kayıtlarında 01.11.2011 – 30.09.2012 arası dönemde işveren olarak görünen işverenlere yöntemince husumet yöneltilmeli, bu davalıların göstereceği deliller de toplandıktan sonra, tüm deliller birlikte değerlendirilerek varılacak sonuca göre bir karar verilmesi gerektiğinden bahisle karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Son Kararı

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının iş yeri ünvan listesi ekli hizmet cetveli celp edilmiş, 01.11.2011’den itibaren (1050627) ... Gıda İçecek Tarım Hayvan. Ürün. San. Pazar Ltd. Şti., 01.12.2011–30.04.2012 arası (...) ... Nakliye Otomotiv Petrol Ürün. İnş. San. Tic. Ltd. Şti., 02.05.2012’den itibaren (1130061) ... Kandur ve 02.08.2012 - 30.09.2012 arası (1114015) Jeotek Petrol Nakliye Bilişim Proje San. Tic. Ltd.

Şti. ünvanlı iş yerlerinden bildirimi yapılan hizmetlerin Kurumca iptal edildiği, hizmet iptali ile birlikte davacının 01.11.2011 - 25.09.2012 tarihleri arası dönem sigortalı bir çalışmasının bulunmadığı, davacı tanıklarının talimat yoluyla alınan ifadelerinde davacının 01.11.2011-25.09.2012 tarihleri arasında ...'in ...'da evinin altında bulunan tüfek imalathanesinde fiilen çalıştığını beyan ettikleri,

tanık ... ...'in aynı zamanda bordro tanığı olduğu ve aynı sebeple işveren ... aleyhinde Konya 4. iş Mahkemesinde açtığı 2014/502 Esas sayılı davada verilen karar ile 05.01.2011-30.04.2012 tarihleri arasında davalının yanında çalıştığına dair karar verildiği ve iş bu kararın kesinleştiği, bordro tanıkları ve diğer tanıkların beyanları ile davacının davalı yanında dava konusu edilen dönemde hizmet akdi ile çalıştığı anlaşılmakla eldeki davanın kabulüne, davacının davalı iş yeri nezdinde 01.11.2011 - 25.09.2012 tarihleri arası dönemde günün asgari ücretiyle hizmet akdine istinaden çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili ile davalı ... mirasçısı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; davanın açılmasına Kurumun sebebiyet vermediğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

Davalı ... mirasçısı ... vekili temyiz dilekçesinde; mirası reddettiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının 01.11.2011 – 25.09.2012 tarihleri arasında davalı ...’e ait iş yerinde çalışmasına rağmen farklı 4 adet işverenden bildirimlerinin yapıldığını, bu bildirimlerin de sahte olduğu gerekçesiyle Kurum tarafından iptal edildiğini, belirtilen süredeki çalışmaların davalı yanında geçtiğinin tespitini istemiştir.

2. İlgili Hukuk Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri bu tip hizmet tespiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtayın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir.

Bu tür davalarda öncelikle davacının çalışmasına ilişkin belgelerin işveren tarafından verilip verilmediği yöntemince araştırılmalıdır. Bu koşul oluşmuşsa iş yerinin gerçekten var olup olmadığı kanun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlenmeli daha sonra çalışma olgusunun varlığı özel bir duyarlılıkla araştırılmalıdır.

Çalışma olgusu her türlü delille ispat edilebilirse de çalışmanın konusu niteliği başlangıç ve bitiş tarihleri hususlarında tanık sözleri değerlendirilmeli, dinlenen tanıkların davacı ile aynı dönemlerde iş yerinde çalışmış ve işverenin resmi kayıtlara geçmiş bordro tanıkları ya da komşu işverenlerin aynı nitelikte işi yapan ve bordrolarına resmi kayıtlarına geçmiş çalışanlardan seçilmesine özen gösterilmelidir.

Bu tanıkların ifadeleri ile çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmelidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16.09.1999 gün 1999/21-510-527, 30.06.1999 gün 1999/21-549-555-03.11.2004 gün 2004/21-480-579 sayılı kararları da bu doğrultudadır.

3. Değerlendirme Mahkemece; çalışmanın varlığı yönünden verilen karar yerinde ise de çalışmanın geçtiği iş yeri olan davalı ... adına kayıtlı iş yerinin 30.04.2012 tarihinde gayri faal iş yeri olarak kanun kapsamından çıkmış olması ve vergi kaydının da sona ermiş olduğunun anlaşılması karşısında; davalı iş veren ...'in iş yeri açma ruhsat ve diğer belgeleri ilgili Belediye'den sorulmalı, iş yeri su, elektrik vb. abonelik kayıtları araştırılarak iş yerinin varlığının dava konusu tüm dönemi kapsar şekilde devam edip etmediği hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde belirlenmek suretiyle varılacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,