Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/9357 K.2024/9820

Taraflar arasındaki sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının ... 'a ait iş yerinde çalışmaya başladığını, işveren ...'nın davacıyı 30.12.1989 tarihinde işe ilk giriş bildirgesi ile bildirdiğini, Kurum tarafından müvekkiline sigorta sicil kartı verildiğini ancak çalıştığına dair hiçbir kayıt bulunmadığını, müvekkilinin Kuruma 31.03.2017 tarihinde SGK'ya giriş tarihinin 15.12.1989 olarak düzeltilmesi için başvuruda bulunduğunu, davalı Kurumca reddedildiğini, sigortalılığının 15.12.1989 tarihli olarak kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı SGK Başkanlığı vekili, davacının davasının hukuktan yoksun olduğunu, müdürlük kayıtlarının tetkikinden ilk kez 15.07.1994 tarihinde çalışma olup daha öncesinde kayda rastlanılmadığını, işe giriş bildirgesinin yalnız başına çalışmaya karine teşkil etmeyeceğini, Kurumun uyuşmazlığa sebebiyet vermediğini, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının 15.12.1989 tarihinde ....51.09 işyeri sicil numaralı ... unvanlı işyerinde 1 gün süreyle çalıştığının tespitine, bu hususun sigorta hizmet cetveline eklenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Kurum vekili, davacının eksik bildirildiğini iddia ettiği çalışmaların resmi belgeler ile ispatı gerektiğini, davacının çalışmasının var olduğu yönünden herhangi bir somut delilin varlığından bahsedilemeyeceğini, ancak bu hususun Mahkemece gözetilmeyerek karar verildiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile özellikle davacı ile aynı tarihte ... ’a ait işyerinde işe başladığı iddiası ile sigorta başlangıcının tespiti talebinde bulunan ve davacının da kendisi ile birlikte aynı tarihte işe başladığını beyan eden ...’nun sigortalılık başlangıç tarihinin 15.12.1989 olduğunun tespitine dair verilen Samsun 3. İş Mahkemesinin 2022/249 E.,

2023/23 K. ilamının Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin onama kararı ile kesinleştiği ve bu halde tanık ...’nun uyuşmazlık konusu tarihte işyerinde çalıştığı sabit olmakla tanığın beyanlarına itibar edilerek davanın kabulüne karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığının anlaşılmasına göre usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık 15.12.1989 tarihinin sigorta başlangıç tarihi olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 2 nci, 6 ncı, 9 uncu,79 uncu, 108 inci maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanunlar ile Yargıtayın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme 1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada, Mahkemenin verdiği hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

2. Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır.

Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacının, ... ünvanlı işverenin ... sicil no.lu işyerinden davacı adına 15.12.1989 tarihinde işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, işyeri tescil bilgilerinin Kurumdan bildirilmediği bu nedenle mahiyetinin bilinmediği, öte yandan dinlenen davacı tanıkları işyerinin inşaat konulu olduğunu beyan etmişler ancak davacı ise işyerinin inşaat konulu olduğu ancak kendisinin inşaat işinde değil ofiste çalıştığını beyan ettiği, davalı Kurum tarafından işyerinin Kanun kapsam döneminin 01.10.1987-08.06.1992 tarihleri arası olarak bildirildiği,

yine işyerinin 1989/1 ve 2. dönem bordrolarının verildiğinin ancak 3. dönemde bordro verilmediğinin bildirildiği, 1989/1. ve 2. dönemde bildirimi yapılıp da bunlar arasından seçilerek dinlenen tanıkların davacıyı tanımadıkları, yalnızca aynı işyerinden davacı gibi adına verilen 15.12.1989 tarihli işe giriş bildirgesine istinaden Samsun 3. İş Mahkemesinin 2022/249 E., sayılı dosyası üzerinden sigorta başlangıcının tespiti davası açan davacının kardeşi ...'nun davacı kardeşi ile birlikte ofiste çalıştığını beyan ettiği, anılan tanığın açtığı davanın kabul edilerek Dairemiz kararı ile onanarak kesinleştiği,

belirtilen bu dosyasının dosya içine alınmadığı, komşu iş yeri araştırmasının sadece emniyet aracılığıyla yapıldığı, SGK, belediye ve vergi dairesi aracılığıyla yöntemince bir araştırmanın yapılmadığı, böylelikle eksik araştırma ve incelemeye dayalı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.

3.Buna göre Mahkemece, işyeri tescil bilgileri Kurumdan celbedilmeli, dava konusu dönemde işyerine komşu iş yerleri ve sigortalı çalışanlarının SGK, vergi dairesi, belediye nezdinde araştırılarak belirlenmeli, bu kişilerin sigortalılık ve vergi kayıtları da getirtilmek suretiyle beyanlarına başvurulmalı, davacı tanığı olarak dinlenen ...'nun Samsun 3. İş Mahkemesinin 2022/249 E., sayılı dosyası dosya içine alınarak özellikle bu dosyanın gerekçeli kararında belirtilen işyerine ilişkin dip koçanlarında davacının çalışmasını gösteren bir husus olup olmadığı incelenmeli, böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.

4.Kabule göre de davacının (1) gün süre ile çalışmasının tespiti istemli dava aynı zamanda aynı sigorta başlangıcı talebini de içerdiğinden (1) gün süre ile sigortalı çalışmanın yanı sıra sigorta başlangıcına da hükmedilmesi yerine yazılı şekilde karar verilmesi de isabetsiz bulunmuştur.

5.Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1.Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2.İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,