Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/9389 K.2025/13710

Taraflar arasında Mahkemede görülen iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesince mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir. Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Mahkeme kararı davacılar vekili ve davalı şirket vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili özetle; iş kazası nedeniyle müvekkillerinin murisi sigortalının vefat ettiği, kazanın oluşumunda davalı şirketin kusurlu olduğundan bahisle eş için 33.197,22 TL maddi 20.000,00 TL manevi, çocuk ... için 3.189,12 TL maddi 10.000,00 TL manevi, çocuk ... için 3.969,04 TL maddi 10.000,00 TL manevi, çocuk ... için 10.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar özetle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuşlardır.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemesinin 10.03.2015 tarihli ilk kararı ile iş kazasının oluşumunda davalının %20 oranında kusurlu olduğu, bünyesel faktörlerin ise %80 oranında etkili olduğu kabul edilerek ne var ki işverenin %100 oranında kusurlu olduğu varsayımıyla düzenlenen hesap raporuna itibar edilmek suretiyle; davalı SGK yönünden husumet nedeniyle davanın reddine, diğer davalı işveren şirket yönünden davacıların maddi ve manevi tazminat istemlerini kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Mahkemenin bu ilk kararına karşı süresi içinde davalı şirket vekili tarafından temyiz isteminde bulunulması üzerine Yargıtay (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesince içinde uzman tabip bilirkişinin de bulunduğu bir heyetten yeni bir kusur raporu alınması gerektiğinden bahisle Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozma ilamına uyulduktan sonra verilen temyiz incelemesine konu 07.10.2022 tarihli kararla davalı işveren ... İşletme İnşaat Tur. Yat. San. ve Tic. A.Ş.'nin %60 oranında, muris ...'in %40 oranında kusurlu oldukları yönünde görüş bildirildiği, ancak davacılar ilk kararı temyiz etmediklerinden davalının %20, bünyesel faktörlerin %80 oranında etkili olduğu şeklindeki taksime itibar edilmek suretiyle davacıların maddi tazminat istemlerinin reddine, davacıların manevi tazminat istemlerinin kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle, mahkemenin usuli kazanılmış hak değerlendirmesinin yerinde olmadığını, davacıların ilk kararı temyiz etmemiş olmaları karşısında bu yönde yapılan değerlendirmenin hatalı olduğunu, güncel ücretler esas alınarak yeni bir hesap raporu alınmamasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, maddi tazminat taleplerinin reddine karar verilmesinin de hatalı bulunduğunu, zira eş yönünden yapılan hesaplamada 10.666,10 TL maddi zarar çıktığının açık olmasına rağmen bu husus göz ardı edilerek maddi tazminat taleplerinin reddedildiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle, ... ...’in ölümü ile müvekkili firmanın sorumluluğu arasında uygun illiyet bağının koptuğunu, zira işçinin kendisinde mevcut hastalığı bildiği hâlde bu durumu işvereninden sakladığını, müvekkiline %20 oranında kusur yüklenmiş olmasının taraflarınca kabul edilemez olduğunu, müteveffanın hastalığını bildirmediği sürece işveren tarafından bu durumun bilinmesinin mümkün olmadığının bilirkişi raporu ile de tespit edilmiş olmasına rağmen müvekkiline kusur izafe edilmesinin hatalı olduğunu,

ayrıca müvekkilinin kusur oranı gözetilmeksizin manevi tazminat taleplerinin tamamının kabulüne karar verilmesinin hakkaniyet ilkesine aykırı olduğu gibi davacıların sebepsiz zenginleşmesine yol açtığını, hükmedilen manevi tazminat miktarlarının fazla olduğunu, davacıların raporlar ile hesaplanan zararlarının SGK tarafından yapılan ödemeler ile karşılanmış bulunduğunu, manevi tazminatın ancak acıları bir nebze dindirmek amacı taşıması gerekirken yerel mahkemece bu sınırın aşılarak tüm kusur müvekkildeymiş gibi hüküm tesis edilmesinin yerinde olmadığını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre taraf vekillerinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

Dosya kapsamından, usuli kazanılmış hak gereğince davalının %20 oranında kusurlu bulunduğu kusur oranına itibar edilmesi nedeniyle ilk peşin sermaye değeri tenzilatının da %20 oranında yapılması gerektiği gözden kaçırılarak davacıların maddi zararları hesaplanırken bağlanan gelirlerin ilk peşin sermaye değerlerinin %60 oranında tenzil edildiği, davalı işveren şirketin ticaret ünvanının gerekçeli karar başlığında eksik gösterildiği anlaşılmaktadır.

01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu oluşturmaktadır. Kanun'un 55. maddesinde, “Destekten yoksun kalma zararları ile bedensel zararlar, bu Kanun hükümlerine ve sorumluluk hukuku ilkelerine göre hesaplanır. Kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri ile ifa amacını taşımayan ödemeler, bu tür zararların belirlenmesinde gözetilemez; zarar veya tazminattan indirilemez.” hükmüne yer verilmiştir.

Adalet Komisyonunun 55. madde gerekçesine göre “sosyal güvenlik ödemelerinin, denkleştirme (indirim) işlevi görebilmesi, onun sorumluluğu doğuran olaya sebebiyet verenlere rücu edilebilmesine bağlıdır. Bu kural gereği, rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri; teknik arıza, tam kaçınılmazlık hallerindeki ödemeler, bu tazminatlardan indirilemez. Bağlanan gelirlerin, işçinin kusuru ve kaçınılmazlık gibi nedenlerle rücu edilemeyen kısmı da indirilemez.

Bir kısmı rücu edilemeyen miktar dahi denkleştirilemeyeceği gibi, zarar görenin kusuruna (müterafık kusura) yansıyan sosyal güvenlik ödemeleri, tahsis tarihinden sonra meydana gelen sosyal güvenlik ödemelerindeki artışlar, kısmi kaçınılmazlık ve teknik arıza halindeki ödemeler ve benzerleri rücu edilemediğinden bu miktarlar dahi denkleştirilemez.”

Öte yandan, 6101 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkındaki Kanun 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Kanunun 2. maddesine göre “Türk Borçlar Kanunu'nun kamu düzenine ve genel ahlaka ilişkin kuralları, gerçekleştirildikleri tarihe bakılmaksızın bütün fiil ve işlemlere uygulanır”. Dairemizin ve giderek Yargıtay'ın yerleşmiş görüşleri, Kurumca bağlanan gelirlerin peşin sermaye değerinin ve geçici işgöremezlik ödeneklerinin hesaplanan zarardan indirilmesi, Kurumun rücu hakkının korunması ve mükerrer ödemeyi önleme ilkesine dayandığından, kamu düzenine ilişkin olarak kabul edilmiştir. Kaldı ki, 6098 sayılı Kanunun 55. maddesi de emredici bir hükme yer verdiğinden gerçekleştiği tarihe bakılmaksızın tüm fiil ve işlemlere uygulanmalıdır.

6100 sayılı HMK’nın 297/1-b maddesine göre hüküm tarafların ve davaya katılanların kimlikleri ile Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, varsa kanuni temsilci ve vekillerinin ad ve soyadları ile adreslerini içermelidir.

Ne var ki bu hataların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden hüküm bozulmamalı, HMK'nın geçici 3. maddesi delaletiyle HUMK’nın 438/7. maddesi gereğince düzeltilerek onanmalıdır.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1.Gerekçeli karar başlığında yer alan "... İşletme İnş. Tur. Yat. San. ve Tic. A.Ş." ibarelerinin silinerek yerine geçmek üzere "... İşl. İnş. Tur. Yak. Nak. Gıda İç. San. ve Tic. A.Ş." ibarelerinin yazılması,

2.Hüküm fıkrasının tamamen silinerek yerine geçmek üzere;

"HÜKÜM: Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;

1-Davacı eş ...'nin maddi tazminat isteminin kısmen kabulü ile 10.666,10 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 28.01.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı şirketten alınarak adı geçen davacıya verilmesine, davacı eşin fazlaya ilişkin maddi tazminat isteminin REDDİNE,

2-Davacı çocuklar ... ve ...'in maddi tazminat taleplerinin ayrı ayrı REDDİNE,

2-Davacıların manevi tazminata ilişkin taleplerinin kabulü ile

Davacı ... için 20.000,00 TL, ... için 10.000,00 TL, ... için 10.000,00 TL, ... için 10.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 28.01.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı ... İnşaat A.Ş'den alınarak davacılara verilmesine,

3-SGK aleyhine açılan davanın husumet nedeniyle REDDİNE,

4-Peşin alınan 178,20 TL ve ıslahla alınan 518,50 TL olmak üzere toplam 696,70 TL harcın, alınması gerekli 4.144,10 TL harçtan mahsubu ile bakiye 3.447,40 TL karar ve ilam harcının davalı ... İnş. Tur. Yat. San. ve Tic. A.Ş'den tahsili ile hazineye irat kaydına,

5- Davacılar tarafça yatırılan 18,40 TL Başvurma harcı, 178,20 TL Peşin Harç ve 518,50 TL Islah harcı olmak üzere toplam 715,10 TL harcın davalı ... İnş. Tur. Yat. San. ve Tic. A.Ş.'den alınarak davacılara verilmesine,

6-Davacılar kendilerini vekille temsil ettirdiklerinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca maddi tazminat yönünden 9.200,00 TL, yine manevi tazminat yönünden 9.200,00 TL vekalet ücretinin davalı ... İnş. Tur. Yat. San. ve Tic. A.Ş.'den alınarak davacılara verilmesine,

7-Davalı ... İnş. Tur. Yat. San. ve Tic. A.Ş. kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca reddedilen maddi tazminatlar yönünden hesaplanan 7.158,16 TL red vekalet ücretinin davacılardan alınarak davalıya verilmesine,

8-Davalı SGK için açılan dava husumetten rededildiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca reddedilen maddi tazminat yönünden hesaplanan 9.200,00 TL vekalet ücretinin davacılardan alınarak davalıya verilmesine,

9- Davacılar tarafça yapılan toplam 3.527,00 TL yargılama giderinden davanın kabul oranına göre hesaplanan (%67,13 Kabul) 2.367,67 TL yargılama giderinin davalı ... İnş. Tur. Yat. San. ve Tic. A.Ş.'den tahsili ile davacılara verilmesine,

10- Davalı ... İnş. Tur. Yat. San. ve Tic. A.Ş. tarafça yapılan toplam 2.685,00 TL yargılama giderinden davanın ret oranına göre hesaplanan (%32,87 Ret) 882,55 TL yargılama giderinin davacılardan tahsili ile davalı ... İnş. Tur. Yat. San. ve Tic. A.Ş.'ye verilmesine,

11- Davacılar tarafça yatırılan gider avansının bakiye kısmının karar kesinleştiğinde davacılara iadesine,

12- Davalı ... İnş. Tur. Yat. San. ve Tic. A.Ş. tarafça yatırılan gider avansının bakiye kısmının karar kesinleştiğinde davalıya iadesine,

Dair; davacı vekilinin (e-duruşma) ve davalı vekillerinin yüzüne karşı, kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay nezdinde temyiz yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.

07/10/2022" ibarelerinin yazılması suretiyle kararın DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

3.Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgililere iadesine,