Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/9558 K.2024/12868

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen hizmet ve prime esas kazançların tespiti istemli davada verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, davacının davalı işyerinde 01.02.2012 tarihinde ön muhasebe ve ofis elemanı olarak çalışmaya başladığını, iş akdinin 03.07.2014 tarihli noter ihtarnamesi ile feshedildiğini, davacının işe girişinin Kuruma geç bildirildiğini ve sigorta prim ödemelerinin asgari ücret üzerinden gerçekleştirildiğini, davacının 2013 yılının Haziran ayına kadar net 1.000,00 TL, Temmuz ayından itibaren 1.500,00 TL ücret aldığını, ücretinin asgari ücret kısmının bankadan, kalan kısmın elden ödendiğini belirterek,

davacının 01.02.2012-06.03.2012 tarihleri arasındaki çalışmalarının ve en son aylık net 1.500,00TL ücretle çalıştığının, 06.03.2012-03.07.2014 tarihleri arasında gerçek ücretleri üzerinden prime esas kazancının tespiti ile davacının sigorta siciline tesciline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı şirket vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının 06.03.2012 tarihinde ofisin getir götür işlerini yapmak üzere işe alındığını ve asgari ücretle çalıştığını, banka kayıtları ile bordrolardan bu hususun belli olduğunu, işyerinde banka dışında herhangi bir şekilde ödeme yöntemi olmadığını, davacının hizmet tespiti ve ücret iddialarını yazılı delille ispatlaması gerektiğini, ancak yazılı delil başlangıcı bulunması halinde tanık dinlenebileceğini, ancak dosyada böyle bir belge bulunmadığını beyanla, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2.Feri müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya zamanaşımı, görev ve yetki itirazında bulunduklarını, Kurum kayıtlarının resmi belge sıfatında olduğunu, aksinin ispatının resmi belge ya da resmi belge sıfatını haiz delillerle ispatlanması gerektiğini beyanla davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 19.01.2021 tarihli ve 2019/1 Esas, 2021/30 Karar sayılı kararıyla somut dava bu bilgiler doğrultusunda değerlendirildiğinde; davacının asgari ücretin üzerinde ücret aldığı iddiasının HMK’daki parasal sınırı aşmadığı anlaşılmaktadır. Davacı asil bazı bordrolardaki imzaların kendisine ait olduğunu ancak bu imzaların işten çıkartılma baskısı ile zorla alındığını beyan ettiğinden imza incelemesine gerek görülmemiştir.

TÜİK tarafından genel büro elemanı olarak çalışan bir kişinin 2014 yılı Kasım ayında geçerli ortalama brüt ücretin 1.788,00 TL olduğu tespit edilmiştir. Dinlenen tanıkların beyanlarından işyerindeki maaş ödemelerinin bir kısmının banka aracılığı ile bir kısmının elden yapıldığı, hatta bazı tanıkların beyanına göre elden yapılan bu ödemeleri bazen davacının yaptığı anlaşılmaktadır.

Bu şekliyle davacının kıdemi, mesleki yetkinliği, yaptığı işin vasıf ve mahiyeti, işyerinde ücretlerin bir kısmının elden ödeniyor oluşu dikkate alınarak emsal ücret verileri doğrultusunda davacının iş akdi fesih tarihindeki ücretinin brüt 1.788,00 TL olduğu kabul edilmiş, benzer mahiyette mütalaa sunan bilirkişinin ücretin bilinmediği dönemlerde asgari ücrete oranlama yapılmak suretiyle ortaya koyduğu prime esas kazanç değerlerine ilişkin 17.09.2019 tarihli hesap tablosu hükme esas alınarak; davanın kısmen kabulü ile

1-) Davacının, 01.02.2012 - 06.03.2012 tarihleri arasında hizmetinin tespitine yönelik talebinin reddine,

2-) Davacının davalı şirkete ait işyerinde çalışırken Kuruma bildirilmesi gereken prime esas kazanç miktarlarının aşağıdaki şekilde olduğunun tespitine,

Dönem Gün Asg. Ücret Oran Aylık ücret Bild. Ger. PEK Bildirilen PEK Eksik PEK

2012/3 26 886,50 TL 1,58 1.397,76 TL 1.211,39 TL 768,30 TL 443,09 TL

2012/4 30 886,50 TL 1,58 1.397,76 TL 1.397,76 TL 886,50 TL 511,26 TL

2012/5 30 886,50 TL 1,58 1.397,76 TL 1.397,76 TL 886,50 TL 511,26 TL

2012/6 30 886,50 TL 1,58 1.397,76 TL 1.397,76 TL 886,50 TL 511,26 TL

2012/7 30 940,50 TL 1,58 1.482,90 TL 1.482,90 TL 940,50 TL 542,40 TL

2012/8 30 940,50 TL 1,58 1.482,90 TL 1.482,90 TL 940,50 TL 542,40 TL

2012/9 30 940,50 TL 1,58 1.482,90 TL 1.482,90 TL 940,50 TL 542,40 TL

2012/10 30 940,50 TL 1,58 1.482,90 TL 1.482,90 TL 940,50 TL 542,40 TL

2012/11 30 940,50 TL 1,58 1.482,90 TL 1.482,90 TL 940,50 TL 542,40 TL

2012/12 30 940,50 TL 1,58 1.482,90 TL 1.482,90 TL 940,50 TL 542,40 TL

2013/1 30 978,60 TL 1,58 1.542,98 TL 1.542,98 TL 978,60 TL 564,38 TL

2013/2 30 978,60 TL 1,58 1.542,98 TL 1.542,98 TL 978,60 TL 564,38 TL

2013/3 30 978,60 TL 1,58 1.542,98 TL 1.542,98 TL 978,60 TL 564,38 TL

2013/4 30 978,60 TL 1,58 1.542,98 TL 1.542,98 TL 978,60 TL 564,38 TL

2013/5 6 978,60 TL 1,58 1.542,98 TL 308,60 TL 195,72 TL 112,88 TL

2013/6 15 978,60 TL 1,58 1.542,98 TL 771,49 TL 489,30 TL 282,19 TL

2013/7 30 1.021,50 TL 1,58 1.610,62 TL 1.610,62 TL 1.021,50 TL 589,12 TL

2013/8 30 1.021,50 TL 1,58 1.610,62 TL 1.610,62 TL 1.021,50 TL 589,12 TL

2013/9 30 1.021,50 TL 1,58 1.610,62 TL 1.610,62 TL 1.021,50 TL 589,12 TL

2013/10 30 1.021,50 TL 1,58 1.610,62 TL 1.610,62 TL 1.021,50 TL 589,12 TL

2013/11 30 1.021,50 TL 1,58 1.610,62 TL 1.610,62 TL 1.021,50 TL 589,12 TL

2013/12 30 1.021,50 TL 1,58 1.610,62 TL 1.610,62 TL 1.021,50 TL 589,12 TL

2014/1 30 1.071,00 TL 1,58 1.688,67 TL 1.688,67 TL 1.071,00 TL 617,67 TL

2014/2 30 1.071,00 TL 1,58 1.688,67 TL 1.688,67 TL 1.071,00 TL 617,67 TL

2014/3 30 1.071,00 TL 1,58 1.688,67 TL 1.688,67 TL 1.071,00 TL 617,67 TL

2014/4 30 1.071,00 TL 1,58 1.688,67 TL 1.688,67 TL 1.071,00 TL 617,67 TL

2014/5 30 1.071,00 TL 1,58 1.688,67 TL 1.688,67 TL 1.071,00 TL 617,67 TL

2014/6 30 1.071,00 TL 1,58 1.688,67 TL 1.688,67 TL 1.071,00 TL 617,67 TL

2014/7 3 1.134,00 TL 1.788,00 TL 178,80 TL 113,40 TL 65,40 TL. karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 28.11.2022 tarihli ve 2021/798 E., 2022/1757 K. sayılı kararıyla; istinaf istemlerinin 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi nin 1 numaralı alt bendi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde feri müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairece, 02.03.2023 tarihli ve 2023/1823 Esas 2023/1894 Karar sayılı ilamı ile "1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre feri müdahil Kurum vekilinin sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

3-Davacı vekili, davacının 01.02.2012-06.03.2012 tarihleri arasındaki çalışmalarının ve en son aylık net 1.500,00 TL ücretle çalıştığının, 06.03.2012-03.07.2014 tarihleri arasında gerçek ücretleri üzerinden prime esas kazancının tespitini talep etmiş, Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İnceleme konusu eldeki davada, davacının hizmet tespiti talebine ilişkin olarak verilen kabul kararı yerinde ise de, prime esas kazanç tespiti istemi yönünden verilen karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

Yukarıdaki yasal düzenleme ve açıklamalar ile ortaya çıkan maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulduğunda, sigorta primine esas kazanç tutarı konusunda öngörülen yönteme uygun inceleme ve araştırma yapılmaksızın eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu, yazılı şekilde karar verilmesi, usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir. " gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesince, davacının asgari ücretin üzerinde ücret aldığı iddiasının HMK’daki parasal sınırı aşmadığı ancak dosyada davacının çalıştığı dönemlere ilişkin olarak davacının imzaladığı bordrolar bulunduğu, bu durumda bordrolarda yazan miktarların aksi yazılı belge ile ispat edilmesi gerektiği, ancak davacı taraf ise iddialarını yazılı belge ile ispat edemediği, yine davacı taraf delil başlangıcı sayılacak herhangi bir evrak sunmaması nedeni ile dosyada dinlenen tanıkların beyanları bu hususta hükme esas alınamadığı, bu nedenle davacının talebinin tümden reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; yerel Mahkemece talebin reddine karar verilmiş olmasının hatalı olduğunu toplanan delillere göre davacının bu tarihler arasındaki hizmetinin tespitine karar verilmesi gerekirken aksi cihetle reddine karar verilmiş olması hatalı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet ve prime esas kazançların tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 1 inci maddesi, 114 üncü maddesinin 1 inci fıkrasının b bendi, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 79 uncu maddesi ile 5510 sayılı Kanun’un 86/9 uncu maddesi ve ilgili hükümleri.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA, Aşağıda yazılı temyiz harcının ve temyiz yoluna başvuru harcının ilgisine yükletilmesine,