Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/9621 K.2024/9423

Taraflar arasındaki hizmet tespitine ilişkin asıl ve birleşen davalarında İlk Derece Mahkemesince verilen davanın kısmen kabulüne dair karara karşı süresi içinde davalı Kurum vekili ile davalı ... Harf. Nak. Turz. San. Tic. Ltd. Şti. vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması ve Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi üzerine davalı Kurum vekilinin temyiz istemi hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde; davacının Çorum Laçin arası yol yapım işini üstlenen ... İnşaat Hafriyat Nakliyat Turizm San. ve Tic. Ltd Şti.'nde iş makinası operatörü olarak 01.07.2008 - 30.05.2011 tarihleri arasında çalıştığını, davacının bu süre zarfında aralıksız olarak çalıştığını, davacının iş akdinin haksız yere sonlandırıldığını beyanla 01.09.2005 ile 30.05.2011 tarihleri arasında aralıksız çalıştığını ve eksik bildirilen sürelerin tespitini talep etmiştir.

Birleşen dosyada davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ...'in davalı ... İnşaat Ltd. Şti'nde SGK kayıtlarına göre 29.11.2010 tarihinde işe başlayıp, işten ayrıldığı 13.04.2011 tarihleri arasında tam ve aralıksız olarak çalıştığı gün sayısının 134 gün olarak bildirildiğini; oysa müvekkilinin Çorum Osmancık İl Yolu Çorum/Laçin yolu arası yapım işini üstlenen ... İnş. Nak. Ltd.

Şti inde iş makinası operatörü olarak 01.07.2008 tarihinden 30.05.2011 tarihleri arasında tam ve aralıksız sürekli çalıştığını; müvekkilinin davalı ... İnş. Harfiyat Nakliyat Ltd. Şti hakkında bu şirkette 01.09.2005-30.05.2011 tarihleri arasında tam ve aralıksız çalıştığının tespitine ilişkin Çorum 2. İş Mahkemesi'nin 2013/111 Esasına kaydı yapılan hizmet tespiti davasını açtığını belirterek müvekkilinin davalı ... İnşaat Harfiyat Ltd.

Şirketi'nde 29.11.2010 - 13.04.2011 tarihleri arasındaki hizmet süresinin Çorum Osmancık il yolu Çorum/Laçin arası yapım işini üstlenen ... İnş. Nak. Ltd. Şti'nde iş makinası operatörü olarak 01.07.2008 tarihinden 30.05.2011 tarihleri arasında çalıştığı dönem olarak tespiti ile ödenmeyen-eksik ödenen sigorta primlerinin davalı işveren tarafından ödenmesine karar verilmesini tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... İnş. Nak. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; açılan davayı kabul etmediklerini, davanın zamanaşımına uğradığını, davacının kendisinin işten ayrıldığını, davacının 29.11.2010 tarihinde işten çıkışının verildiğini, Duranlar şirketindeki çalışmasını da müvekkili şirkette çalışmış gibi göstermeye çalıştığını, haklarının kendisine ödenmesini bu nedenle talep edemeyeceğini, işverenin davacıyı işten çıkarmasının mümkün olmadığını, davacının 1,300 TL ücretle çalıştığını, dava dilekçesinde belirtilen ücretin gerçeği yansıtmadığını, bu nedenle haksız ve yersiz açılan davanın reddini istemiştir.

2. Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; derdestlik, husumet ve hak düşürücü süre ilk itirazları ile zamanaşımı defini bildirerek haksız açılan davanın usul ve esastan reddini istemiştir.

3. Birleşen dava davalısı ... İnşaat Hafriyat Sanayi Tic. Ltd. Şti. tarafından davaya cevap verilmemiştir.

4. Davalı Kurum vekili birleşen dosyada cevap dilekçesinde; davanın süresinde açılmadığını, üç adet işe giriş bildirgesi olduğunu ancak bordro kayıtlarında çalışmasının bulunmadığını, fiilen çalışmasının olmadığını, çalıştığını yazılı belge ile kanıtlaması gerektiğini, 6552 sayılı yasa gereğince fer'i müdahil olduklarını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 04.04.2017 tarihli ve 2013/111 Esas, 2017/129 Karar sayılı kararı ile davacının davasının kısmen kabulü ile davacı ...'in (... sigorta sicil nolu) davalı ...

İnşaat Hafriyat Nakliyat Turizm San ve Tic Ltd Şti'ne ait değişik iş yerlerinde ve en son ... sicil nolu iş yerinde 22.07.2008 - 30.05.2011 tarihleri arasında kesintisiz olarak 5510 sayılı 4/a maddesi kapsamında kesintisiz olarak çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine, kesintisiz çalışma kapsamında Kuruma bildirilen süreler dışlanmak suretiyle (23.12.2008 - 03.04.2009 tarihleri arasında 100 gün, 02.08.2010 - 12.08.2010 tarihleri arasında 10 gün, 30/11/2010-30/05/2011 tarihleri arasında (Kuruma .......Ltd Şti tarafından bildirilen süre de dahil olmak üzere ) 181 gün olmak üzere toplam 291 gün daha davalı ...

İnşaat Hafriyat Nakliyat Turizm San ve Tic Ltd Şti' nezdinde 5510 sayılı 4/a maddesi kapsamında olarak çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine, Kuruma davacı ...'in (... sigorta sicil nolu) davalı ... İnşaat Hafriyat Sanayi ve Ticaret Ltd Şti tarafından 30.11.2010 - 13.04.2011 tarihleri arasında ... iş yeri sicil nolu iş yerinden bildirilen toplam 134 gün çalışmasına ilişkin bildirimin söz konusu çalışmanın davalı ...

İnşaat Hafriyat Nakliyat Turizm San ve Tic Ltd Şti nezdinde geçmiş olduğunun tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili ile davalı ... Harf. Nak. Turz. San. Tic. Ltd. Şti. vekili istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 06.02.2020 tarihli ve 2018/3960 Esas, 2020/205 Karar sayılı kararıyla; İlk derece mahkemesinin kararının yasal ve hukuksal gerekçeleri ile dayanağı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmadığından 6100 sayılı HMK'nun madde 353/1-b.1 hükmü gereğince davalı şirket vekili ile feri müdahil SGK vekilinin ayrı ayrı istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairenin 01.07.2021 tarihli 2020/5126 Esas, 2021/9476 sayılı kararında; "...Dosya kapsamına göre; dinlenen bordro tanıklarının hizmetlerinin davalı işverenin Çorum/Laçin yolu işyerinde geçtiği, bordro tanıklarından en erken dönemde çalışması bulunan ...’un bahsi geçen işyerindeki çalışmasının 06.07.2009 tarihinden itibaren başladığı,

diğer bordro tanıklarının ise işyerinde hizmete başladıkları tarihlerin daha sonraki tarihler olduğu sabit olup, Mahkemece davacının ilk dönem çalışması olarak kabul edilen 23.12.2008 - 03.04.2009 tarihleri arasındaki 100 günlük hizmetinin davalı işverenin ... sicil numaralı Konya/Ereğli ve ... sicil numaralı Sinop/Boyabat işyerlerinden yapılan bildirim sürelerinin arasında kalan döneme ilişkin olması karşısında;

söz konusu işyerlerinden 23.12.2008 - 03.04.2009 tarihleri arasındaki dönem bordroları getirtilip, bu işyerlerinde çalışması bulunan bordo tanıklarının tespiti ile yine ilgili dönemde komşu işyeri çalışanları veya bu işyerlerinden bordroya geçmiş çalışanlar re'sen tespit edilerek bilgi ve görgülerine başvurulmalı, bu döneme ilişkin davalı ... İnşaat Hafriyat Nakliyat Turizm San. ve Tic. Ltd.

Şti.’nin Konya/Ereğli ve Sinop/Boyabat işyerlerine ait sicil dosyaları, Kurum kayıtları getirtilerek, bu işyerlerindeki çalışma süreleri netleştirilmeli, toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilerek davacının 23.12.2008 - 03.04.2009 tarihleri arasındaki hizmet süreleri yönünden sonuca göre hüküm kurulmalıdır.

3-Mahkemece, nizalı dönem içerisinde davacının, 30.11.2010 - 13.04.2011 tarihleri arasında ... sicil numaralı birleşen dava davalısı ... İnş. Hafr. Tic. Ltd. Şti.'ne ait iş yerinde bildirilen sürelerde fiili olarak asıl dava davalısı ... İnşaat Hafriyat Nakliyat Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti. bünyesinde çalıştığının tespitine karar verilmiş olup, birleşen dava davalısı ... İnş. Hafr. Tic. Ltd. Şti.’nden yapılan bildirimlerin iptal edilmeden yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. " gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile mahkemenin 2013/111 Esas ve birleşen Gebze 2. İş Mahkemesinin 2014/615 E sayılı dava dosyaları yönünden davacının davasının kısmen kabulü ile davacı ...'in (... sigorta sicil nolu) davalı ...

İnşaat Hafriyat Nakliyat Turizm San ve Tic Ltd Şti'ne ait değişik iş yerlerinde ve en son ... sicil nolu iş yerinde 22.07.2008 - 30.05.2011 tarihleri arasında kesintisiz olarak 5510 sayılı 4/a maddesi kapsamında kesintisiz olarak çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine. Kuruma 30.11.2010 - 13.04.2011 tarihleri arası ... sicil nolu ...

İnş.Hafr.Tic,Ltd.Şti adına yapılan bildirimlerin iptali ile kesintisiz çalışma kapsamında Kuruma bildirilen süreler dışlanmak suretiyle (23.12.2008 - 03.04.2009 tarihleri arasında 100 gün, 02.08.2010 - 12.08.2010 tarihleri arasında 10 gün, 30.11.2010 - 30.05.2011 tarihleri arasında 181 gün olmak üzere toplam 291 gün daha davalı ...

İnşaat Hafriyat Nakliyat Turizm San ve Tic Ltd Şti' nezdinde 5510 sayılı 4/a maddesi kapsamında olarak çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine. Kuruma davacı ...'in (... sigorta sicil nolu) davalı ... İnşaat Hafriyat Sanayi ve Ticaret Ltd Şti tarafından 30.11.2010 - 13.04.2011 tarihleri arasında ... iş yeri sicil nolu iş yerinden bildirilen toplam 134 gün çalışmasına ilişkin bildirimin söz konusu çalışmanın davalı ...

İnşaat Hafriyat Nakliyat Turizm San ve Tic Ltd Şti nezdinde geçmiş olduğunun tespitine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyizi; Yerel Mahkemece yeterli araştırma ve inceleme yapmadan karar verildiğini, Yargıtay bozma ilamından sonra dinlenen tanıklar davacıyı tanımadıklarını beyan ettiklerini, bozma ilamından sonra alınan 31.05.2023 tarihli bilirkişi raporunda davacının Kuruma bildirilen sürelerin dışında 244 gün daha çalışması olduğu belirtilmişken Mahkeme, davacının 291 gün daha çalışması olduğuna karar verilmesinin de hatalı olduğunu, diğer taraftan Mahkemece davanın kısmen reddine karar verildiği halde Kurum lehine vekalet ücretine hükmedilmediğini beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, asıl davada davacının 01.09.2005 - 30.05.2011 tarihleri arasında davalı işyerinde geçen çalışmalarına ilişkin hizmet tespiti, birleşen davada davalı ... İnşaat Harfiyat Ltd. Şirketi'nde 29.11.2010 - 13.04.2011 tarihleri arasındaki hizmet süresinin diğer davalı ... İnş. Nak. Ltd. Şti. işyerinde geçtiğinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

2-Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7 inci maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

3-Bu tür davalarda mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli,

aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli,

bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

3.Değerlendirme 1- Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı Kurum vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir

2- Eldeki davada verilen karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olup, bozma gereklerinin tam olarak yerine getirilmediği anlaşılmaktadır.

3- Somut olayda, davacının ilk dönem çalışması olarak kabul edilen 23.12.2008 - 03.04.2009 tarihleri arasındaki 100 günlük hizmeti davalı işverenin ... sicil numaralı Konya/Ereğli ve ... sicil numaralı Sinop/Boyabat işyerlerinden yapılan bildirim sürelerinin arasında kalan döneme ilişkin olup, davanın kısmen kabulüne dair verilen kararın Dairece bozulması üzerine ilgili Sosyal Güvenlik İl Müdürlüklerinden her iki işyerine ait kayıtların getirildiği, davalı ...

İnşaat Hafriyat Nakliyat Turizm San ve Tic Ltd Şti.'ne ait Konya/Ereğli'de bulunan ... sicil numaralı işyerinin 22.12.2008 tarihinde kanun kapsamından çıktığı, bu nedenle ihtilaflı dönem olan 23.12.2008 - 03.04.2009 tarihleri arasında bu işyerine ait dönem bordrolarının bulunmadığının bildirildiği, diğer yandan anılan davalı şirkete ait Sinop/Boyabat'ta kurulu ... sicil numaralı işyerinin ise 03.04.2009 tarihinde kapsama alındığı, 03.04.2009 tarihinden itibaren bu işyerine ait dönem bordrolarının celp olunduğu, bu kapsamda bildirimi yapılan bordro tanıklarının beyanlarının alındığı, dinlenen tanıkların davacıyı tanımadıkları anlaşılmakla;

mahkemece davanın aydınlatılması yükümlülüğü kapsamında davacının beyanı alınmak suretiyle 23.12.2008 - 03.04.2009 tarihleri arasında davalı ... İnşaat Hafriyat Nakliyat Turizm San. ve Tic. Ltd.

Şti.'nin hangi işyerinde ve hangi adreste, kimlerle çalıştığı hususu açıklığa kavuşturulmalı, davacının bu dönemde beraber çalıştığını bildirdiği tanıklar dinlenilmeli, ayrıca bildirdiği işyerinin tescilli olup olmadığı da araştırılarak Mahkemece bu işyerinden resen tespit edilecek bordro tanıkları da belirlenerek beyanları alınmalı ve tanık beyanları arasında çelişki oluşması halinde çelişkiler giderilmeli ve sonucuna göre karar verilmelidir.

4- Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.

VI.KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,