Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/9769 K.2025/1923

Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar; davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 0101011925545 sigorta sicil numarası ile ... Yapı Kooperatifinde 01.01.1992 yılından 31.12.2002 yılına kadar kesintisiz olarak usta olarak çalıştığını, ilk işe girişinin 01.01.1992 olmasına karşın işe girişinin 1994 olarak gösterildiğini, bu arada SSK müfettişlerinin Kooperatifte yaptıkları denetimde eksik işçilik bildirimi tespit ettiklerini, bu durumun da delil teşkil edeceğini belirterek davacının 01.01.1992 yılından 31.12.2002 yılına kadar kesintisiz çalıştığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı işyeri vekili; davacının Kooperatifte kısmi çalışmalarının mevcut olduğunu, araya başka işyerlerindeki çalışmalarının da girdiğini, hak düşürücü sürenin geçtiğini, davanın reddini talep etmiştir.

2.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davanın Kanun'un 79/10 maddesi gereğince zamanaşımına uğradığını bu nedenle reddi gerektiğini, davacının Kurum kayıtlarının incelenmesinde 0101011925545 sicil numarası ile Kuruma kayıtlı olduğunun tespit edildiğini, davalıya ait işyerinde 01.12.1994 tarihinde işe girişinin dört aylık dönem bordroları ile Kuruma bildirildiğini, çıkışının 02.04.1999 tarihinde bildirildiğini, talep aralığına rastlayan sürelerde ....ünvanlı işyerinden 01.03.1992 tarihinde işe giriş bildirgesi verildiğini, 75 gün bildirim yapılarak 15.06.1992 tarihinde çıkışının bildirildiğini,

.... ünvanlı işyerinden 18.02.2000 tarihinde işe giriş bildirgesinin verildiğini, 27 gün bildirim yapılarak 01.05.2000 tarihinde çıkışının bildirildiğini, ..... İnş. Tic. Ltd. Şti.

Ünvanlı işyerinden 16.08.2001 tarihinde işe giriş bildirgesi verildiğini, 76 gün bildirim yapılarak 30.10.2001 tarihinde çıkışının bildirildiğini, .... ünvanlı işyerinden 17.06.2002 tarihinde çıkışının verildiğini, başka işverenlerce davalı adına Kuruma yapılan bu bildirimlerin davacının çalışmasının kesintili geçtiğine karine olduğunu, karinenin aksinin eşdeğer belgelerle ispat edilmesi gerektiğini, delillerin resen toplanması gerektiğini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 19.03.2013 tarihli kararı ile davacının 01.01.1992 ila 31.12.2002 tarihleri arasında davalı ... isimli Kooperatifte kesintisiz çalışmadığı çalışmış olduğu dönemin kesintili olarak SGK kayıtlarında gösterildiği anlaşıldığından açılan davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. İlk Bozma Kararı

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin (kapatılan) 30.10.2014 tarihli kararında; "...dosyadaki kayıt ve belgelerden; davalı Kooperatifin 12.4.1991 tarihinde ticaret siciline tescil edildiği, davacı adına 1.12.1994 tarihli işe giriş bildirgesinin .... sicil nolu davalı ...

Konut Yapı Kooperatifi tarafından Kurum kayıtlarına intikal ettirildiği, 5.7.1991-1.3.1992 tarihleri arasında davacının sigortalı çalışmasının bulunmadığı, 1.3.1992-15.6.1992 tarihleri arasında dava dışı 400... sn dava dışı .... ünvanlı işyerinden sigortalı hizmet bildiriminde bulunulduğu, 15.6.1994-1.12.1994 tarihleri arasında sigortalı çalışmasının bulunmadığı, 1.12.1994 den itibaren 1004486 sn davalı ...

Konut yapı kooperatifi nezdinde 1994/3 de 2 gün, 1995/1 de 52 gün, 1995/2 de 80 gün, 1995/3 de 60 gün, 1996/1-2-3 de 60 şar günden toplam 180 gün, 1997/1 de 60 gün, 1997/2 de 50 gün, 1997/3 de 20 gün, 1998/1 de 30 gün, 1998/2-3 de 120 şer gün sigortalı çalışmasının bulunduğu, 1999/1 de 92 gün ... sicil nolu dava dışı ... Teks Paz. San. Tic. Ltd.

Şti. işyerinde sigortalı çalışmasının bulunduğu ve bu işyerinden 2.4.1999 tarihinde işten çıkışının Kuruma bildirildiği,18.2.2000-1.5.2000 arası dava dışı 11021502 sicil nolu Süleyman Yıldırım ünvanlı işyerinden, 16.8.2001-31.10.2001 tarihleri arasında dava dışı .... sicil numaralı dava dışı ..... İnş. Tic. Ltd.

Şti. tarafından, 17.6.2002—21.7.2002 tarihleri dava dışı arası 1027140 sn Sahil Güvenlik Komutanlığı tarafından davacı adına sigortalı çalışma bildiriminde bulunulduğu, 21.7.2002-22.7.2005 arası davacının sigortalı çalışmasının bulunmadığı, grafoloji ve sahtecilik uzmanı ... tarafından tanzim edilen bilirkişi raporunda 17.6.2002 tarihli işe giriş bildirgesi dışındaki bütün bildirgelerdeki imzaların davacıya ait imzalarla uygunluklar arzettiği, 17.6.2002 tarihli işe giriş bildirgesindeki imzanın davacıya ait olmadığının belirtildiği,

tespite konu dönem bordrolarının incelenmesinde ..., ...,...,...,...,...,...,, ... ve ... ve davacının bildirildiği,dinlenen bordro tanıklarından bir kısmının davacının çalışmalarını 1992 yılından itibaren doğruladıkları bir kısmının ise davacıyı tanımadıklarını beyan ettikleri anlaşılmaktadır.

Davacının çalışmalarının geçtiğini ileri sürdüğü işyeri Kooperatif olup denetime tabi bir işyeridir. Bu nedenle, davalı işyerinde davacının çalışmalarının resmi kayıtlara dayanması ve ücretlerin yazılı belge ile ödenmesi esastır.

Yapılacak iş, davalı Kooperatife ait ihtilaflı döneme ilişkin tüm kayıtları getirtmek, ücret ödeme belgelerini istemek, davacının işyeri özlük dosyasının eksiksiz ve onaylı bir örneğini davalı Kooperatiften istemek, davacının çalışmasının resmi kayıtlara geçmeyen dönemlerde, çalıştığını ve ücretini aldığını gösterir belgelerin ibraz edilememesi halinde bunun nedenini araştırmak ve haklı ve izah edilebilir bir nedene dayanıyor ise bu takdirde tanık sözlerine itibar etmek,

davacı adına davalı işyerinden verilen işe giriş bildirgesinin Kuruma verilmesinden önce ve sonra davalı işyerinde blok çalışma iddiası mevcut ise bu sürelerin hak düşümüne uğramayacağı gözetilerek davacının çalışmasını somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde ortaya koyduktan sonra sonucuna göre karar vermekten ibarettir. ...." gerekçesiyle söz konusu karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar

Mahkemenin 20.02.2018 tarihli kararı ile davacının ve bordro tanığı olan ...'ın beyanına göre 1992 yılının Mart ve Nisan aylarında davacı, kendisi ve soyadı Kel olan bir kişi ile inşaatta çalışmaya başladıklarını ve 2002 yılına kadar çalıştıklarını, davacının sürekli çalıştığını beyan etmiş olması dikkate alınarak, davacının imzasını taşıyan başka işverenler nezdindeki çalışmalarına ilişkin işe giriş bildirgeleri dikkate alınarak bu sürelerin dışlanması sureti ile davalı işyerinde çalışması bordro tanığının beyanı dikkate alınarak 01.04.1994 tarihinde işe giriş esas alınarak 01.04.1992-31.12.2001 yılları arası 2377 gün eksik hizmet bildiriminde bulunduğu ve davacının bu süre kadar davalı işyerinde asgari ücret ile çalıştığı tespit edilerek davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 21. Hukuk Dairesine (kapatılan); "...1-Davalı ... Yapı Kooperatifi'nin 27.05.2016 tarihinde tasfiyesinin sonlanması nedeniyle ticaret sicilinden terkin edildiği böylelikle davalı ... Yapı Kooperatifi vekillerinin de vekalet görevi sona erdiği anlaşıldığından davalı ... Yapı Kooperatifi vekilinin temyiz dilekçesinin reddine,

2- Dava, davacının 01.01.1992-31.12.2002 tarihleri arasında davalı Kooperatifte inşaat işçisi sıfatı ile geçen ve Kuruma eksik bildirilen sigortalı çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir.Somut olayda, davalı ... Konut Yapı Kooperatifi'nin 27.05.2016 tarihinde ticaret sicilindeki kaydının silinerek re'sen terkin edildiği dolayısıyla tüzel kişiliğinin ortadan kalktığı anlaşılmıştır. Hal böyle olunca, tüzel kişiliği sonlanmış kooperatif aleyhine yargılamaya devam olunması ve karar verilmiş olması isabetsiz olmuştur.

Kabule göre de, davacının hizmet döküm cetveli incelendiğinde 01.12.1994-1998/3. dönem arasında geçen çalışmasının davalıya ait ... sicil sayılı işyerinden, 1999/1-02.04.1999 arasında geçen 92 günlük çalışmanın ise ... sicil sayılı ... Ltd. Şti. ne işyerinden bildirildiği, bu iki işyerinin sicil numaralarının benzer olduğu görülmekle yazım yanlışı olup olmadığı araştırılmalı, her iki işyerinin dönem bordroları getirtilmeli ve davacının bildiriminin hangi işyerinden yapıldığı ortaya konulmalı ve davacının bu tarihten sonra da dava dışı işyerinden çalışmaları olduğu dikkate alınarak hak düşürücü süre yönünden değerlendirme yapılmalıdır.

Yapılacak iş, öncelikle davacıya davalı Kooperatifin ihyasını sağlamak amacıyla dava açması için uygun bir süre vermek, ihya edilince davalı ... taraf haline getirmek ve hak düşürücü süre yönünden değerlendirme yaparak sonucuna göre karar vermekten ibarettir." belirtilerek söz konusu karar bozulmuştur.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Üçüncü Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tarafların iddia ve savunmaları, SGK kayıtları, işe giriş bildirgeleri, tarafların delilleri ve resen yapılan araştırmaya göre davacının talebinin kısmen kabulüne, davacının davalı ... Kooperatifinde 01.12.1994-17.02.2000 tarihleri arasında 1877 gün asgari ücret ile çalıştığının ve bu tarih aralığında 1011 gün asgari ücret üzerinden davalı kuruma bildirilmeyen çalışmalarının olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin taleplerin reddine, karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kooperatif temyiz dilekçesinde; kararın eksik incelemeye dayalı olduğunu beyan etmektedir.

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; hak düşürücü süre nedeniyle davanın reddinin gerektiğini, çelişkili ve husumetli tanık beyanlarına göre karar verilmesinin hatalı olduğunu beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının 01.01.1992-31.12.2002 tarihleri arasında davalı Kooperatifte inşaat işçisi sıfatı ile geçen ve Kuruma eksik bildirilen sigortalı çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir.

Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3. maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428. maddesi ile 439. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR