Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/9840 K.2024/10048

Taraflar arasındaki 5434 sayılı Kanun kapsamında geçen fiili hizmet zammı süresi dikkate alınarak yaşlılık aylığı tahsisi ile aylıkların yasal faiziyle tahsili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, taraf vekilleri tarafından ayrı ayrı temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacıya yıpranmaya tabi fiili hizmet zammı süresi olan 1373 gün yani 3 yıl 9 ay 23 gün sigorta başlangıç tarihinden ve emeklilik yaş haddinden düşüldüğünde 05.09.2020 tarihi itibariyle emekliliğe hak kazandığına, Pendik Sosyal Güvenlik Merkezine emeklilik aylığı bağlanması talebiyle başvurulan 31.12.2020 tarihini takip eden 01.01.2021 tarihinden itibaren emeklilik aylığı bağlanmasına ve birikmiş aylıkların 01.04.2021 tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davacıya ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurum işleminin kanuna uygun olduğu, haksız davanın reddinin gerektiği, davacının yasal dayanaklarından olan 506 sayılı Kanun'un 60 ve Geçici 81 inci maddelerinde yaşlılık aylığından yararlanmak için kural olarak maddede belirlenen yaşa ulaşmış olmak, belirli bir süre prim ödemek, işten ayrılmak ve talepte bulunmak gibi koşulların öngörüldüğü, dolayısıyla davacının yaşlılık aylığından yararlanma şartları gerçekleşmediği için Kurumun ret kararının hukuka uygun olduğu savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesi tarafından yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile benzer davalarda verilen emsal kararların kesinleştiği gerekçesiyle davanın kısmen kabul, kısmen reddi ile davacının, fiili hizmet zammı süresinin tamamının 506 sayılı Kanun'un Ek 39 uncu maddesi gereğince Geçici 81 inci maddede belirtilen yaş haddinden indirilmesi gerektiğinin tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf yoluna başvurmuşlardır.

B.İstinaf Sebepleri 1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Mahkeme kararının hukuka aykırı olduğu, fiili hizmet zammı süresinin sadece yaş haddinden indirilmesi durumunda dahi yargılama aşamasında yaşlılık aylığı tahsis koşullarının oluştuğu iddiasıyla İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; Kurum işlemlerinde hata bulunmadığı, davanın reddi ile dava açılmasına sebebiyet vermeyen Kurum aleyhine yargılama gideri ile vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiği iddiasıyla İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Mahkemece tahsis yapılmasına ilişkin Kuruma başvuruda bulunulduğu tarih veya dava tarihi itibarıyla tümüyle oluşmayan tahsis koşullarının yargılama aşamasında gerçekleştiği, Yargıtay 10 HD. nin 2022/11959 Esas, 15060 Karar sayılı ilamı doğrultusunda bütün şartların yerine getirildiği tarihi izleyen aybaşından itibaren aylığa hak kazanıldığı kabul edilmesi gerektiği gerekçesiyle davacı vekili ve davalı Kurum vekilinin istinaf istemlerinin kabulü ile İstanbul Anadolu 19. İş Mahkemesinin 20.02.2024 tarihli, 2021/62 Esas,

2024/98 Karar sayılı kararının HMK'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince kaldırılmasına, davanın kısmen kabulü ile davacının 506 sayılı Kanun'un Geçici 81 inci maddesi gereğince belirlenen yaş haddinden aynı Yasa'nın Ek 39 uncu maddesi gereğince fiili hizmet zammı süresinin indirilmesiyle yaşlılık aylığı koşullarının tamamlandığı,

05.09.2022 tarihini takip eden aybaşı olan 01.10.2022 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlanması gerektiğinin ve hak edilen aylıkların 01.01.2023 tarihi başlangıç kabul edilerek her bir aylık için hak kazanılan tarihten itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesi gerektiğinin tespitine, fazlaya ilişkin taleplerin reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Taraf vekilleri istinaf sebepleri doğrultusunda temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, 5434 sayılı Kanun kapsamında geçen fiili hizmet zammı süresi dikkate alınarak belirlenecek sigorta başlangıç tarihine göre yaşlılık aylığı tahsisi ile aylıkların yasal faiziyle tahsili davasıdır.

1.Vekâletnamesinde davadan feragat yetkisi bulunan davacı vekili 17.08.2024 tarihli dilekçesi ile davadan feragat ettiklerini açıkça, kayıtsız ve şartsız olarak bildirmiştir. 2.Feragat, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 307 inci maddesinde düzenlenmiş olup, davacının talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesidir. Feragat davayı sona erdiren taraf işlemlerindendir. Hüküm kesinleşinceye kadar her zaman yapılabilir. Hüküm ifade etmesi karşı tarafın ve mahkemenin muvafakatine de bağlı olmadığı gibi, 6100 sayılı Kanun'un 311 inci maddesi uyarınca kesin hükmün hukuki sonuçlarını da doğurur.

3.Öte yandan 6100 sayılı Kanun'un 310 uncu maddesine, 7251 sayılı Kanun'un 29 uncu maddesiyle eklenen üçüncü fıkrasına göre feragatin, dosyanın temyiz incelemesine gönderilmesinden sonra yapılması hâlinde, Yargıtay temyiz incelemesi yapmaksızın dosyayı, feragat hususunda ek karar verilmek üzere hükmü veren Mahkemeye gönderir. Buna göre temyiz incelemesi aşamasında ortaya çıkan feragat konusunda Mahkemece ek karar verilmesi gerekir.

4.Ne var ki bu hüküm davanın konuları arasında yer alan yaşlılık aylığı tahsisi ve aylıkların yasal faiziyle birlikte tahsili istemi açısından uygulama alanı bulur. Ancak sigorta başlangıç tarihinin belirlenmesi istemi açısından uygulanamaz. Zira sigorta başlangıç tarihinin belirlenmesi kamu düzenine ilişkindir ve re'sen araştırma ilkesi uygulanır. Tarafların dava konusu üzerinde tasarruf yetkileri yoktur. Bu nedenle feragat / kabul edilemez. Dolayısıyla sigorta başlangıç tarihinin belirlenmesi istemi açısından feragat beyanı 6100 sayılı Kanun'un 123 üncü maddesindeki davanın geri alınması veya 150 nci maddesindeki davanın takipsiz bırakılması kapsamında değerlendirilebilir.

5. Bu nedenle davacı taraftan feragat beyanının 6100 sayılı Kanun'un anılan 123 veya 150 nci maddelerinde düzenlenen haklardan birinin kullanımı niteliğinde olup olmadığı sorulmak suretiyle belirlenmeli, beyanın anılan anlamlarda kullanıldığının saptanması halinde duruma göre belirtilen maddelerde öngörülen prosedür işletilmeli, elde edilecek sonuca göre karar verilmelidir.

6. Mahkemece, açıklanan maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin eksik inceleme neticesinde yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması, usul ve kanuna aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan, Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,