Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/9958 K.2025/5646

Taraflar arasında Mahkemece görülen ödeme emrinin iptali davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın konusuz kaldığı gerekçesiyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Mahkeme kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, dosyada tespit edilen noksanın ikmali için dosya mahalline geri çevrilmiş, geri çevirme üzerine dosya Dairemize gelmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 30.03.2009 tarihinden bu yana ... Belediye Başkanı olduğunu, ... Belediye Başkanlığının ve ...

Belediyesi Hazır Beton Kum Çakıl İşletmesi'nin SGK borcundan dolayı davalı Kurumun davacıya 2011/10933, 10934, 2011/10528, 10530 ve 2011/10551, 10552 takip no.lu ödeme emirlerini 13.05.2013 tarihinde tebliğ ettiğini, Belediyenin ve işletmenin SGK prim borçlarını ödememesinin haklı sebepleri olduğunu, harcama yetkilisi olmayan davacının SGK ödemelerinden sorumlu tutulamayacağını, ...

Hazır Beton Kum Çakıl İşletmesi'nin ayrı tüzel kişiliği olmadığından ayni durumun bu şirketin SGK borçlarında da geçerli olduğunu belirterek ihtiyati tedbir kararı verilerek ödeme emirlerinin iptalini ve ödeme emirlerine konu alacakların davacıdan tahsil edilmemesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Kamu Kurum ve kuruluşlarının tahakkuk ve tediye ile görevli memurlarının ve üst düzey yöneticilerinin kamu alacaklarından sorumlu olduğunu, davacının da Belediye Başkanı olması nedeniyle müşterek ve müteselsil sorumluluğu bulunduğundan hakkında işlem yapıldığını, davacının Belediye Başkanı olmasının yanında harcama yetkisi olduğunu, ayrıca Kurum işleminin tedbiren durdurulması talebinin yerinde olmadığını ve itirazında haksız çıkan tarafın % 10 inkar tazminatı ödemesini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 02.02.2016 tarihli ve 2013/203 Esas, 2016/52 Karar sayılı kararıyla; dava konusu yapılan 2011/10933, 2011/10934, 2013/10528, 2013/10530 no.lu takip nolu ödeme emirlerinin asıl prim borçlusu ... Belediye Başkanlığının 6552 sayılı Kanun kapsamında yapılandırma başvurusu davalı SGK tarafından kabul gördüğünden, bu ödeme emirlerine ilişkin açılan davanın konusuz kaldığı anlaşılmakla karar verilmesine yer olmadığına, 2013/10551, 2013/10552 takip nolu ödeme emirleri için açılan davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 2016/6779 E. 2019/1018 K. sayılı kararı ile " Eldeki dava bakımından irdeleme yapıldığında ise 2011/6 ile 2012/12. aylar arasında kalan prim ve işsizlik borçlarını konu edinen ödeme emirleri bakımından, kişisel malvarlığı ile sorumluluğu bulunmayan davacının, belediyenin ödeme güçlüğü yaşadığına ilişkin haklı sebep iddiası üzerinde durulmalı, bu kapsamda öncelikle borcu olan işyerlerinin belediye tüzel kişiliğine ait olup olmadığı irdelenmeli, davacının belediye başkanlığı yaptığı dönemde, belediyenin gelirlerinin ne kadar olduğu, bu tutarın davaya konu borçları karşılamaya yetip yetmediği,

iller bankasından yardım alıp almadığı ve ödeme güçlüğü yaşayacak durumda olup olmadığı, başka bir deyişle, belediyenin mali yapısının denetlenmesi ve ödeme güçlüğü içerisinde olup olmadığı hususlarının araştırılması için belediye kayıtlarının incelenmesi ve sayıştay denetçilerinden oluşturulan bir bilirkişi kurulunda denetime elverişli şekilde bir rapor aldırılması ile davacı bakımından haklı sebep unsurunun gerçekleşip gerçekleşmediği açıklığa kavuşturulduktan sonra bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

3-Kabule göre de 6183 sayılı Kanun'un 58. maddesinde, itirazında tamamen veya kısmen haksız çıkan borçludan, hakkındaki itirazın reddolunduğu miktardaki kamu alacağının %10 oranında haksız çıkma tazminatına hükmedilmesi gerekirken bu hususun gözetilmemiş olması isabetsizdir. " denilerek Mahkememiz dosyası bozularak gönderilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozma sonrası bozma ilamına uyularak yargılama sırasında dava konusu yapılan 2011/10933, 2011/10934, 2013/10528, 2013/10530, 2013/10551ve 2013/10552 no.lu takip no.lu ödeme emirlerinin yapılandırma başvurusu üzerine tamamının tahsil edilerek ödeme emrine konu dosyaların kapandığı tespit edildiğinden bu ödeme emirlerine ilişkin açılan davanın konusuz kaldığı gerekçesiyle karar verilmesine yer olmadığına, 2011/10933, 2011/10934, 2013/10528,

2013/10530 no.lu takip no.lu ödeme emirleri ile davacının göreve başlamadan önceki döneme ait usulsüz şekilde işçi alımı tespiti hakkında takibe başlandığı, bu şekilde davacının yasal sorumluluğunun bulunmadığının tespit ve kabul edilmesi nedeniyle dava tarihi 20/05/2013 itibariyle davanın açılmasına davalı Kurumun sebep olduğu anlaşıldığından yapılan yargılama giderlerinin davalı üzerine bırakılmasına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacının "Harcama Yetkilisi" olmaması nedeniyle dava konusu ödeme emirlerine konu SGK ödemelerinden sorumlu tutulamayacağını, davacının belediye başkanı olduğu dönemde prim borçlarının ödenmemesinde haklı sebepler bulunduğunu, dava konusu ödeme emirlerinin asıl prim borçlusu ...

Belediyesinin yapılandırma başvurusunda bulunması nedeniyle bu ödeme emirlerine ilişkin açılan davanın konusuz kaldığı kabul edilerek ödeme emirlerinin iptal edilmeyip, davanın konusuz kaldığına karar verilmesinin hukuka ve hakkaniyete aykırılık teşkil ettiğini, Mahkemece davanın kabulüne karar verilerek söz konusu ödeme emirlerinin iptaline karar verilmesinin ileride davacı müvekkil tarafından ödenen miktarların tahsili için açılacak davalarda kolaylık sağlayacağını belirterek yasaya ve usule aykırı verilen karar hakkında temyiz isteminde bulunmuştur.

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; verilen kararın Kurum aleyhine hükmedilen yargılama gideri ve vekalet ücreti yönüyle bozulması isteyle temyiz başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, ödeme emrinin iptali istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369. maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371. maddeleri ile 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 55 ve devamı maddeleri ilgili hükümlerdir.

3. Değerlendirme

1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; taraf vekillerinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR