Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/10125 K.2026/1035

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Karayolları 4.Bölge Müdürlüğünce yapılan ihale ile Kırıkkale ... Yolu 2. kısım bitümlü sıcak karışım yapılması işini müvekkili "... İnşaat ve ... Ltd. Şti. ile ... İnşaat ... Tic. A.Ş. İş Ortaklığınca" alındığını, işin yapımı konusunda müvekkili şirketler arasında ....

Noterliğinin ... yevmiye no. ve 30.12.2009 günlü iş ortaklığı sözleşmesi imzalandığını, bu sözleşme gereği ortaklığın her türlü borçlarından müşterek ve müteselsil sorumluluğun söz konusu olduğunu, iş ortaklığı adına faaliyet gösteren bitümlü sıcak karışım yapılması işi işyeriyle ilgili olarak 4 4211 01 01 1...9 15 sicil sayılı dosya üzerinde Kurum denetmenlerince 12.07.20 12... /BY/84 sayılı rapor düzenlenerek işyerinde mevcut 31 sigortalıdan 22 sinin ana firma olan müvekkil ...

İnşaat ve ... Ltd. Şti. ile ... İnşaat ... Tic. A.Ş. iş ortaklığı adına bildirilmediğinden dolayı söz konusu sigortalılar için 2011 yılının 1-12 arası ayları ile 2012 yılının 1,2,3,4,5,6 ve 7. ayları için toplam 106.526,00 TL işsizlik ve gecikme zamlarını ihtiva edecek şekilde ek prim borcu tahakkuk ettirildiğini, kendilerine tebliğ edilmeyen bu prim borçlarından ancak .... .... Tic.

A.Ş.'nin Karayolları 4. Bölge Müdürlüğü nezdindeki hak edişinden yapılan kesinti ile haberdar olduklarını, ek prim borcu tahakkuk işleminin 15.11.2012 tarihli olduğunu ve ödemenin ise 02.11.2012 tarihinde yapıldığını, süresinden evvel tahsilat yapılarak müvekkil firmanın itiraz hakkının elinden alındığını, 30.11.2012 tarihinde de eksik ödeme yapıldığı bahsi ile ilaveten 470,30 TL daha tahsilat yapıldığını, yapılan işleme karşı iş ortaklığı adına 03.12.2012 tarih ve 58 sayılı dilekçeyle Kuruma itirazda bulunduklarını, Kurumun 18.12.2012 tarih ve 89 sayılı kararla itirazlarını reddettiğini,

işyerinde yapılan denetim neticesinde Kurum denetmenleri tarafından düzenlenen 09.07.2012 tarih ve 348 sayılı işyeri durum tespit tutanağında, adı geçen işçilerin bir kısmının iş ortaklığının ortağı ve aynı zamanda işyeri taşeronu olan .... .... Tic.

A.Ş. bünyesinde çalışan işçiler olduğunu ve bir kısmının da ihtiyaç dahilinde ve kısa süreli çalışmalar için 3. şahıs ve şirketlerle düzenlenen makine ve ekipman kiralanması sözleşmeleri kapsamında çalışan geçici işçiler olduğunu, düzenlenen tutanaklarda imzası bulunan kişilerin de işyerini temsil ve ilzama yetkili olmayan kişiler olduğunu, tutanakta adları geçen işçilerin bir kısmının ifadelerinin tümüyle gerçek dışı olduğunu iddia ederek, davalı SGK Başkanlığı ...

Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün ek prim borcu tahakkukuna yapılan itirazın reddine dair 18.12.2012 tarih ve 89 sayılı kararının kaldırılmasına ve iptaline, iptalin sonucu olarak müvekkil firmalardan tahsil edilen ödemelerin, tahsil tarihinden itibaren işleyecek yasal faizleriyle birlikte müvekkiline iadesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili Kurum denetmenleri tarafından yapılan denetimler sonucunda, denetim yapılan işyerinde çalıştıkları tespit edilen 31 adet sigortalıdan 22 sinin ana firma olan .... .... Tic.

A.Ş. ortaklığı adına kayıtlı işyeri dosyasından sigortalı bildirilmediğinin anlaşıldığını, söz konusu sigortalılar için 2011 yılı tamamı ile 20 12... .ayına kadar aylık prim hizmet belgelerinin 08.08.2012 tarih ve 14 128 989 sayılı yazı ile işverenlikten istenilmesine rağmen herhangi bir belge ibraz edilmediği için Kurumca re'sen 02.11.2012 tarihi itibariyle prim borcu tahakkuku yapıldığını, tahakkuk eden prim borcunun işverene 15.11.2012 tarih ve 18 900 783 sayılı yazılar ile gönderilerek 26.11.2012 tarihinde tebliğ edildiğini, müvekkili Kurumun bu işlemine işverenlikçe yapılan itirazın Prim İtiraz Komisyonu tarafından reddedildiğini,

yapılan işlemin kanun ve yönetmeliklere uygun olduğunu, açılan davanın yersiz ve yasal dayanaktan yoksun olduğunu savunarak reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 30.09.2019 tarihli kararı ile "Davanın kısmen kabulüne, 1-.... Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün 18.12.2012 gün, 89 sayılı kararının kısmen iptali ile Kurumun fazladan tahsil ettiği tespit edilen 8.738,13 TL asıl, 1.073,56 TL gecikme zammı olmak üzere toplam 9.811,69 TL'nin tahsil tarihi olan 02.11.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davacılara ödenmesine," karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

İlk Derece Mahkemesinin 30.09.2019 tarihli kararının süresi içinde taraf vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairenin 20.12.2022 tarihli kararı ile "...Eldeki davada ise bozmaya uyulmuş ise de, bozma kararının tam olarak yerine geldiğinden bahsedilmesi olanaksız olup, eldeki davada, bozma sonrası alınan bilirkişi raporu ile sadece kira sözleşmelerinin dönemleri ile sınırlı olarak inceleme yapıldığı anlaşılmakta ise de davalı Kurumca yapılan tahakkukun dava dışı sigortalıların tüm dönemlerde çalışmalarına rağmen, bildirimlerinin yapılmaksızın geçen sürelere ilişkin olarak yapıldığı,

Kurum denetiminde istihdam kaydırılması iddiasının bulunmaması ve kira sözleşmelerine ilişkin herhangi bir irdeleme veyahut inceleme yapılmadığının anlaşılması karşısında, kira sözleşmelerinden ve yapılan tahakkuk dönemlerinde önce devam eden sigortalı hizmet bildirimlerinin varlığı halinde, mükerrer yapılan tüm tahakkukların da iptalinin gerekeceği hususunun dikkate alınması ve bu kapsamda yeniden yapılacak inceleme sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

Mahkemece, bu maddî ve hukukî olgular göz önünde tutulmaksızın yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O hâlde, taraf vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır..." gerekçesiyle söz konusu kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Kırıkkale 1. İş Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar Kırıkkale 1. İş Mahkemesinin 06.02.2025 tarihli kararı ile davanın kabulüne, ... Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün 18.12.2012 gün, 89 sayılı kararının kısmen iptali ile Kurumun fazladan tahsil ettiği tespit edilen 70.642,13 TL asıl, 79.664,11 TL gecikme zammı olmak üzere toplam 79.664,11 TL'nin tahsil tarihi olan 02.11.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davacılara ödenmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, Kurum işlemlerine herhangi bir hatanın mevcut olmadığını aslen davanın reddi yerine yazılı şekilde kabulünün usul ve yasaya aykırı olduğunu beyanla karara karşı temyiz talebinde bulunmuştur.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, davalı Kurum tarafından yapılan ek tahakkuk bildirimine ilişkin işlemin iptali ile tahsil edilen ödemelerin iadesi istemine ilişkindir. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR