Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/10381 K.2025/14744

Taraflar arasındaki ek bildirge ve bordro tanzim edilerek ek prim tahakkuku ve bağlı olarak teşvik hükümlerinden yararlandırılması işlemlerinin iptaline ilişkin Kurum işleminin iptali ve tahsil edilen primlerin istirdadı davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı Kurum vekilin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı Kurum tarafından 18.12.20 20... /... sayılı tebliğ edilmeyen denetmen raporunda 2019/4 döneminde raporda belirtilen çalışanların prime esas kazançlarının Kuruma eksik bildirildiğinden bahisle 2019/1-12 dönemi arası asgari ücret desteğinin iptali ile yararlandırılan tutarların gecikme zammı ile tahsiline karar verildiği, karara istinaden ilgili dönemlere ait geriye dönük prim borcu tahakkuk ettirildiği, ilgili döneme ilişkin ek aylık prim ve hizmet bildirgesi düzenlenerek Kuruma verilmesine karar verildiği,

tahakkuk ettirilen ek prim bildirgesi tahakkuku ve teşviklerin iptalinden kaynaklı geçmiş prim ödemesi olarak toplam 12.325,29 TL ödeme yapıldığı, davacı şirket tarafından 21.01.20 21... 6 11...

224 evrak numaralı dilekçeler ile itiraz edildiği, SGK ilgili komisyon tarafından 25.01.2021 tarihinde itirazların reddine karar verildiği, söz konusu kararın taraflarına 29.01.2021 tarihinde tebliğ edildiği, davacı şirketin kurumsal yapısı gereği çalışanlarının prime esas kazançlarını eksiksiz olarak Kuruma bildirdiği, altı personelin 2019/4 döneminde yol ücretinin prime esas kazanca dahil edilmediği, davalı idarenin 2019/1-12 dönemine ilişkin asgari ücret desteği iptali işleminin ölçüsüz olduğu,

iptalinin gerektiği, SGK'nın 04.08.2017 tarihli yazısında personele ödenen yol ücretlerinin SGK matrahına dahil edilmemesi gerektiğinin açıkca ifade edildiği, denetmen tarafından bu genel yazı dikkate alınmadan düzenlenen 18.12.2020 tarihli 2020/... sayılı denetmen raporunun haksız ve ilgili yazıya aykırı olduğu iddiasıyla 18.12.20 20... /... sayılı denetmen raporunun iptaline, tahakkuk ettirilen ek prim bildirgesi tahakkuku ve teşviklerin iptalinden kaynaklı geçmiş prim ödemesi olarak haksız tahsil edilen 12.325,29 TL'nin istirdadına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurumun ... sicil sayılı dosyada işlem gören davacı iş yeri hakkında tutulan 18.12.20 20... /..../48 sayılı denetmen raporuna incelenmesinde 2019/4 dönemine ilişkin prim esas kazançların eksik bildirildiği, bu nedenle 2019/4 sayılı genelge gereği bu döneme ilişkin asgari ücret destek primlerinin iptal edilerek ek tahakkuk oluşturulduğu ve oluşan prim ve gecikme zammı borcunun işverene tebliğ edildiği, davacı işverenin Kuruma itiraz ettiği, işverenin itiraz dilekçesi ve ekinde sunmuş olduğu belgelerin komisyonca incelendiği ve 25.01.2021 tarihli Komisyon kararıyla reddedilerek işverene tebliğ edildiği, açılan davada hak düşürücü sürelerin mevcut olduğu savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesi tarafından yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararla.

Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 2014/28267 Esas, 2016/3697 Karar, Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin 2016/11831 Esas, 2018/1876 Karar sayılı ilamları ile yol yardımı aynı yardım kapsamında değerlendirilmekte ve bu yardımların aynı veya parasal olarak yapılmasının bir öneminin bulunmadığı kabul edilmekte olup Yargıtay uygulaması gereği yol yardımının prime esas kazanca dahil edilemeyeceği, bu yöndeki Kurum işleminin yasal olmadığı,

yol yardımının prime esas kazanca dahil edilmemesi nedeniyle asgari ücret desteğinin iptal edilmesinin yasal olmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile Kurumca yapılan ... sayılı aylık prim ve hizmet bildirgesi belge talebi işleminin ve ek prim tahakkukunun iptaline, Kurumca yapılan 18326090 sayılı, 2019 yılında davacının yararlandığı döneme ilişkin asgari ücret desteğinin iptali işleminin ve asgari ücret desteğinin iptali nedeniyle düzenlenen geçmişe dönük prim tahakkunun iptaline, davacının asgari ücret desteğinden yararlanabileceğinin tespitine,

Kurumca tahsil edilen toplam 12.325,29 TL'nin yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararla.

506 sayılı Kanun'un yürürlükte olduğu 30.09.2008 tarihine kadar çalışanlara ödenen yol yardımlarının sigorta primine esas kazanca dahil edilmemesi, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 01.10.2008 tarihinden itibaren ise çalışan sigortalılara yol yardımlarının ise prime esas kazanca dahil edilmesi gerektiği gerekçesiyle davacı vekilinin ...

1. İş Mahkemesinin 16.07.2021 tarih ve 2021/94 Esas - 2021/363 Karar sayılı kararına yönelik istinaf başvurusunun, HMK'nın 353/1-b maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca esastan reddine, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile, ... 1. İş Mahkemesinin 16.07.2021 tarih ve 2021/94 Esas - 2021/363 Karar sayılı kararının kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A.Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; denetmen raporunda yapılan tespitlerin her türlü şüpheden uzak, kesin ve inandırıcı delillerle desteklenmediğinden iptaline karar verilmesi gerektiği, denetmen raporu düzenlenirken hazır bulunan şirket çalışanının yol ödemelerine ilişkin tam bilgisi olmadığını ifade etmesine rağmen eksik incelemeyle doğrudan şirket aleyhine denetim raporu düzenlendiği,

davalı idarece, işyerinde çalışan işçiler arasında imzalanan bireysel iş sözleşmeleri ve eğer varsa toplu iş sözleşmesindeki hükümler incelenerek işe geliş gidiş için otobüs parası olarak nakdi ödeme yapılıp yapılmadığına, görev mahalli ve iş yeri adresi dışında geçirilen süreler için görev yolluğu ödemesi yapılıp yapılmadığına ilişkin düzenleme bulunup bulunmadığının tespit edilmesi,

işçilerin görev tanımları, yaptıkları işin mahiyeti, söz konusu işin bilfiil iş yeri adresinde mi yoksa posta alımı, dağıtımı ve teslimi için iş yeri adresi dışında mı ifa edildiğinin, yol ödemesi adı altında yapılan ödemenin neye ilişkin olduğunun, neye karşılık verildiğinin, görev mahalli veya iş yeri adresi dışında yapılan göreve karşılık görev yolluğu verilip verilmediği hususlarının ücret bordrolarını hazırlayan ve sigorta veri girişlerini yerine getiren kişiler ile gerekirse sigortalıların da beyanına başvurularak ortaya konulması,

ilgili döneme ilişkin ücret bordroları ile dönem dışındaki ücret bordrolarının karşılaştırılması suretiyle davalı idarece her türlü inceleme ve araştırma yapılarak yol ödemesi adı altında yapılan ödemenin hukuki mahiyetinin açık ve tartışmasız bir şekilde ortaya konulması gerekirken, her türlü şüpheden uzak, hukuken geçerli, kesin, inandırıcı delillerle ortaya konulmaksızın eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olarak tesis edilen denetim raporunun iptaline karar verilmesi gerektiği, davacı şirketin kurumsal yapısı gereği çalışanlarının prime esas kazançlarını eksiksiz olarak davalı Kuruma bildirdiği,

kabul manasına gelmemek kaydıyla, 18.12.20 20... /413962/48 sayılı denetmen raporu referans alınarak 2019/04 döneminde ayni yardım niteliğinde bulunan bu ödemenin prime esas kazancın belirlenmesinde dikkate alınabilmesi mümkün olmadığı, uygulama ve öğretide kabul edildiği üzere ücret, görülen bir işin karşılığında çalışana işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve nakden ödenen meblağ olduğu,

bu duruma göre işverence ödenen yol ve yemek yardımı parasını, görülen bir işin karşılığı değil, mülga 506 sayılı Kanun'un 77/2 maddesinde ve 5510 sayılı Kanun'un 80. maddesinin b fıkrasında sayılan istisnalar kapsamında ücrete dâhil edilmeyecek ödemeler arasında yer alan "ayni yardım" olarak tanımlamak ve yol, yemek yardımı yerine bedelinin verilmiş olması nedeniyle bu yardımların niteliğini değiştirmemek gerektiği, buna ilişkin Yargıtay kararları bulunduğu,

dava konusu işlemlere neden olan denetim raporunun, hukuken geçerli, kesin, inandırıcı delillerle ortaya konulmaksızın eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olarak tesis edilmiş olması nedeniyle iptali gerektiği iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, ek bildirge ve bordro tanzim edilerek ek prim tahakkuku ve bağlı olarak teşvik hükümlerinden yararlandırılması işlemlerinin iptaline ilişkin Kurum işleminin iptali ve tahsil edilen primlerin istirdadına ilişkindir.

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmakla davacı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR