Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/10461 K.2025/14742

Taraflar arasındaki ek bildirge ve bordro tanzim edilerek ek prim tahakkuku ve bağlı olarak teşvik hükümlerinden yararlandırılması işlemlerinin iptaline ilişkin Kurum işleminin iptali ve tahsil edilen primlerin istirdadı davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı Kurum vekilin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü;

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı Kurum tarafından 01.12.20 20... sayılı tebliğ edilmeyen denetmen raporunda 2019/4 döneminde raporda belirtilen çalışanların prime esas kazançlarının Kuruma eksik bildirildiğinden bahisle 2019/1-12 dönemi arası asgari ücret desteğinin iptali ile yararlandırılan tutarların gecikme zammı ile tahsiline karar verildiği, karara istinaden ilgili dönemlere ait geriye dönük prim borcu tahakkuk ettirildiği, ilgili döneme ilişkin ek aylık prim ve hizmet bildirgesi düzenlenerek Kuruma verilmesine karar verildiği,

tahakkuk ettirilen ek prim bildirgesi tahakkuku ve teşviklerin iptalinden kaynaklı geçmiş prim ödemesi olarak toplam 24.609,21 TL ödeme yapıldığı, davacı şirket tarafından 21.01.20 21... 4 56...

028 evrak numaralı dilekçeler ile itiraz edildiği, SGK ilgili komisyon tarafından 05.02.2021 tarihinde itirazların reddine karar verildiği, söz konusu kararın taraflarına 10.02.2021 tarihinde tebliğ edildiği, davacı şirketin kurumsal yapısı gereği çalışanlarının prime esas kazançlarını eksiksiz olarak Kuruma bildirdiği, altı personelin 2019/4 döneminde yol ücretinin prime esas kazanca dahil edilmediği,

davalı idarenin 2019/1-12 dönemine ilişkin asgari ücret desteği iptali işleminin ölçüsüz olduğundan iptalinin gerektiği, SGK'nın 04.08.2017 tarihli yazısında personele ödenen yol ücretlerinin SGK matrahına dahil edilmemesi gerektiğinin açıkca ifade edildiği,

denetmen tarafından bu genel yazı dikkate alınmadan düzenlenen 01.12.2020 tarihli 70 sayılı denetmen raporunun haksız ve ilgili yazıya aykırı olduğu iddiasıyla ... sayılı aylık prim ve hizmet bildirgesi belge talebi işleminin ve ek prim tahakkukunun iptaline, 53494150-17.532.682 sayılı 2019/1-12 dönemine ilişkin asgari ücret desteğinin iptali işleminin ve asgari ücret desteğinin iptali nedeniyle düzenlenen geçmişe dönük prim tahakkukunun iptaline, davacı şirketin asgari ücret desteğinden yararlanabileceğinin tespitine,

Kurumca haksız olarak tahsil edilen toplam 24.609.21 TL'nin yasal faizi ile birlikte istirdadına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle.

Kurumun... sicil sayılı dosyada işlem gören davacı iş yeri hakkında tutulan 01.12.20 20... sayılı denetmen raporuna incelenmesinde 2019/4 döneminde 10 çalışanın prim esas kazançların eksik bildirildiği, 06.01.2021 tarih E. 17.516.187 sayılı yazı ile işverenden 2019/4 dönemine eksik bildirilmiş olan kazançlar için APHB düzenleyerek Kuruma verilmesinin talep edildiği, talep edilen belgenin re'sen düzenlendiği, 2019 yılı yararlanmış olduğu asgari ücret destekleri, 2019/8 sayılı Genelge gereği iptal edildiği ve işverene 20.01.20 21... .737.028 sayılı dilekçesiyle yaptığı işlemlere itiraz edildiği,

itiraz komisyonunca 05.02.20 21... .810.335 sayılı yazı ile reddedildiği, Kurum işleminin hukuka uygun olduğu savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesi tarafından yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararla.

Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 2014/28267 Esas, 2016/3697 Karar, Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin 2016/11831 Esas, 2018/1876 Karar sayılı ilamları ile yol yardımı aynı yardım kapsamında değerlendirilmekte ve bu yardımların aynı veya parasal olarak yapılmasının bir öneminin bulunmadığı kabul edilmekte olup Yargıtay uygulaması gereği yol yardımının prime esas kazanca dahil edilemeyeceği, bu yöndeki Kurum işleminin yasal olmadığı,

yol yardımının prime esas kazanca dahil edilmemesi nedeniyle asgari ücret desteğinin iptal edilmesinin yasal olmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile Kurumca yapılan 53494150 -17.516.187 sayılı aylık prim ve hizmet bildirgesi belge talebi işleminin ve ek prim tahakkukunun iptaline, Kurumca yapılan ... sayılı, 2019 yılında davacının yararlandığı döneme ilişkin asgari ücret desteğinin iptali işleminin ve asgari ücret desteğinin iptali nedeniyle düzenlenen geçmişe dönük prim tahakkunun iptaline, davacının asgari ücret desteğinden yararlanabileceğinin tespitine,

Kurumca tahsil edilen toplam 24.609,21 TL'nin yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararla; davanın konusunun davalı Kurum işverenin çalıştırdığı işçilere yönelik 2019/04 döneminde yol yardım tutarlarının prime esas kazanca dahil edilmemesinden kaynaklı olarak, 2019 yılındakı asgari ücret desteğinin iptal edilmesi ve bu kapsamda Kuruma ödenen 24.609,21 TL'nin iadesine ilişkin olduğu,

506 sayılı Kanun döneminde yol yardımı miktarları prime esas kazanca dahil değilken, 5510 sayılı Kanun'un 80. maddesi uyarınca yol yardımı prime esas kazanca dahil olduğu, hatta Mahkeme kararında dayanak alınan Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 2014/28267 Esas, 2016/3697 Karar sayılı ilamında da 5510 sayılı dönem için yol yardımının prime esas kazanca dahil olduğu belirtildiği bu nedenle, 5510 sayılı Kanun döneminde yol yardımı tutarları prime esas kazanca dahil olduğundan Kurum işlemleri yerinde olup, davanın tümden reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine,

davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile 6100 sayılı HMK.’nin 353/1-b maddesinin (2) numaralı alt bendi uyarınca, Kayseri 1. İş Mahkemesi 2021/148 Esas - 2021/364 Karar sayılı ilamının kaldırılarak, yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A.Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; denetmen raporunda yapılan tespitlerin her türlü şüpheden uzak, kesin ve inandırıcı delillerle desteklenmediğinden iptaline karar verilmesi gerektiği, denetmen raporu düzenlenirken hazır bulunan şirket çalışanının yol ödemelerine ilişkin tam bilgisi olmadığını ifade etmesine rağmen eksik incelemeyle doğrudan şirket aleyhine denetim raporu düzenlendiği,

davalı idarece, işyerinde çalışan işçiler arasında imzalanan bireysel iş sözleşmeleri ve eğer varsa toplu iş sözleşmesindeki hükümler incelenerek işe geliş gidiş için otobüs parası olarak nakdi ödeme yapılıp yapılmadığına, görev mahalli ve iş yeri adresi dışında geçirilen süreler için görev yolluğu ödemesi yapılıp yapılmadığına ilişkin düzenleme bulunup bulunmadığının tespit edilmesi,

işçilerin görev tanımları, yaptıkları işin mahiyeti, söz konusu işin bilfiil iş yeri adresinde mi yoksa posta alımı, dağıtımı ve teslimi için iş yeri adresi dışında mı ifa edildiğinin, yol ödemesi adı altında yapılan ödemenin neye ilişkin olduğunun, neye karşılık verildiğinin, görev mahalli veya iş yeri adresi dışında yapılan göreve karşılık görev yolluğu verilip verilmediği hususlarının ücret bordrolarını hazırlayan ve sigorta veri girişlerini yerine getiren kişiler ile gerekirse sigortalıların da beyanına başvurularak ortaya konulması,

ilgili döneme ilişkin ücret bordroları ile dönem dışındaki ücret bordrolarının karşılaştırılması suretiyle davalı idarece her türlü inceleme ve araştırma yapılarak yol ödemesi adı altında yapılan ödemenin hukuki mahiyetinin açık ve tartışmasız bir şekilde ortaya konulması gerekirken, her türlü şüpheden uzak, hukuken geçerli, kesin, inandırıcı delillerle ortaya konulmaksızın eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olarak tesis edilen denetim raporunun iptaline karar verilmesi gerektiği, davacı şirketin kurumsal yapısı gereği çalışanlarının prime esas kazançlarını eksiksiz olarak davalı Kuruma bildirdiği,

kabul manasına gelmemek kaydıyla, 01.12.20 20... sayılı denetmen raporu referans alınarak 2019/04 döneminde ayni yardım niteliğinde bulunan bu ödemenin prime esas kazancın belirlenmesinde dikkate alınabilmesi mümkün olmadığı, uygulama ve öğretide kabul edildiği üzere ücret, görülen bir işin karşılığında çalışana işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve nakden ödenen meblağ olduğu,

bu duruma göre işverence ödenen yol ve yemek yardımı parasını, görülen bir işin karşılığı değil, mülga 506 sayılı Kanun'un 77/2 maddesinde ve 5510 sayılı Kanun'un 80. maddesinin b fıkrasında sayılan istisnalar kapsamında ücrete dâhil edilmeyecek ödemeler arasında yer alan "ayni yardım" olarak tanımlamak ve yol, yemek yardımı yerine bedelinin verilmiş olması nedeniyle bu yardımların niteliğini değiştirmemek gerektiği, buna ilişkin Yargıtay kararları bulunduğu,

dava konusu işlemlere neden olan denetim raporunun, hukuken geçerli, kesin, inandırıcı delillerle ortaya konulmaksızın eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olarak tesis edilmiş olması nedeniyle iptali gerektiği iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, ek bildirge ve bordro tanzim edilerek ek prim tahakkuku ve bağlı olarak teşvik hükümlerinden yararlandırılması işlemlerinin iptaline ilişkin Kurum işleminin iptali ve tahsil edilen primlerin istirdadına ilişkindir.

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmakla davacı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR