Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/10693 K.2025/12848

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının 15.01.1994 tarihinde ... ... İnşaat A.Ş.'ye ait iş yerinde fiilen kalorifer ve montaj işçisi olarak çalışmaya başladığını, 2-3 yıl çalıştığını, işveren tarafından davalı Kuruma çalışmaya başladığına ilişkin işe giriş bildirgesinin verildiğini, Kurum kayıtlarında ise sigortalılık başlangıç tarihinin 03.02.2005 tarihi olarak göründüğünü, gerekçe olarak da 15.01.1994 tarihine dair dönem bordrosunun bulunmadığının ileri sürüldüğünü beyanla, işveren ... ... İnşaat A.Ş.'ye ait iş yerinde 15.01.1994 tarihinde hizmet akdine dayalı günün asgari ücretiyle bir gün çalıştığının tespitine ve sigortalılık başlangıcının da 15.01.1994 olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde, Kurum kayıtlarında yapılan incelemede davacının davaya konu hizmeti ile ilgili olarak Kuruma başvuruda bulunduğunu, bahse konu iş yerine ait 15.01.1994 tarihinde davacının işe girişi bulunmakta olduğunu ve dosyasındaki belgelerden iş yerinin bordro vermediğinin anlaşıldığını, 5510 sayılı Kanun'a göre dönem bordrolarının verilmiş ve primlerinin yatırılmış olmasının gerektiğini beyanla, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının ... İnşaat-...-... unvana sahip .... sicil sayılı iş yerinde 15.01.1994 tarihinde 1(bir) gün süre ile sigortalı olarak hizmet akdine dayalı asgari ücret ile çalıştığının ve sigortalılık başlangıç tarihinin 15.01.1994 tarihi olduğunun tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı SGK vekili temyiz dilekçesinde, Kurum kayıtlarının esas olduğunu, fiili çalışmanın kuşkudan uzak bir şekilde tespit edilmesi gerektiğini belirterek kararı temyiz etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, (1) gün süre ile çalıştığının ve sigorta başlangıcının tespiti istemine ilişkindir.

1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369. maddesinin birinci fıkrası ile 3 70... . maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'un 2., 6., 9., 79., 108. hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2. maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6. maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 1999/21-549-555, 2005/21-437-4 48... /21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davalı işverenin kamu kurumu olduğu ve kamu kuruluşlarındaki çalışanların hizmetlerinin kayıtlara geçirilmesinin ve ücret ödemelerinin belgelere dayandırılmasının esas olduğu göz önünde tutularak, davacının davasına konu çalışmanın geçtiği iddia edilen dönemin tamamına ait işveren nezdindeki puantaj kayıtları, ücret tediye bordroları ve konuya ilişkin tüm belgeler eksiksiz olarak getirtilmeli ve dikkatli incelenmelidir.

Uyuşmazlığın çözümünde resmi ve yazılı kayıtlar esas alınmalı, anılan belge ve bordrolardan sigortalının imzasını içerenlerden, imza aidiyeti yönünden çekişme bulunmayanlar ile hata, hile, ikrah halleriyle sakatlığı iddia ve kanıtlanamayan belgelerin içeriklerinde gösterilen gün kadar çalışmanın karinesini teşkil edeceği göz önünde tutulmalıdır.

Ayrıca davalı işveren nezdinde resmi sıfatla çalışan kişiler (müdür, amir, memur gibi) ile bordrolu çalışanlar tespit edilerek beyanlarına başvurulmalı, resmi veya yazılı kayıtların bulunmadığı tarihlerde alınan bu beyanlar ile eldeki deliller bir arada değerlendirilerek hüküm kurulmalıdır.

3. Değerlendirme 1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada, Mahkemenin verdiği hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

2.Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacı adına dava dışı ...-...-...

İnşaat unvanlı işveren tarafından ... sicil no.lu iş yerinden 15.01.1994 tarihli işe giriş bildirgesi verilmiş olduğu, iş yerinin kalorifer tesisat tamir tic. mahiyetli olduğu, 01.10.1993-28.02.1994 tarihleri arasında kanun kapsamında olduğu, iş yerinden 1994 yılında bordro verilmediği, komşu iş yeri ve çalışanlarına ilişkin araştırma ise emniyet vasıtasıyla yapılmış olup bu kapsamda belirlenen tanıklardan ...'ün davacıyı tanımadığı,

...'ın ise davalı işverene evinin kalorifer tesisatı işini yaptırdığı ve davacının da çalıştığını beyan ettiği ancak belirttiği adreste o tarihte ikamet edip etmediği ve dava konusu işverene bu işi yaptırdığına dair herhangi bir kayıt vs. nin sunulmadığı ve Mahkemece de araştırılmadığı, bu kişiler haricinde dava dışı işverene iş yaptırdığı ya da malzeme satışı yaptığı ve bu kapsamda davacının çalıştığı yönünde beyanda bulunan diğer tanıkların da beyanlarını denetleyecek şekilde fatura, irsaliye, sözleşme vs. sunulmadığı,

malzeme satışı yaptığını belirten tanık ...'ın da faaliyet alanı, dönemi ve adresine ilişkin vergi ve diğer sigortalılık kayıtlarının araştırılmadığı, böylelikle Mahkemece belirtilen tanık beyanları ile diğer deliller değerlendirilmek suretiyle eksik araştırma ve incelemeye dayalı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.

3.Buna göre, Mahkemece, dava konusu dönemde iş yerine komşu iş yerleri ve sigortalı çalışanları SGK, vergi dairesi, belediye nezdinde de araştırılarak belirlenmeli, belirlenen bu kişilerin sigortalılık ve vergi kayıtları da getirtilmek suretiyle beyanlarına başvurulmalı, komşu iş yerinin tespit edilememesi halinde davacının çalışmasını bilebilecek olan kişilerin kimler olabileceği taraflardan sorularak bu kişilerin de vergi, sigortalılık kayıtları getirtilerek dinlenmeli,

öte yandan bozma öncesi dinlenen ve davacının çalışmasına tanıklık eden davacı ve kamu tanıklarının beyan içeriklerine göre dava dışı iş yerine iş yaptırdıklarını belirtenlerin sözleşme, fatura, irsaliye vs. gibi kayıtları yada vergi ve sigortalılık dönemleri istenerek beyanları denetlenmeli, böylelikle davacının işyerinde çalışıp çalışmadığı hususu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde belirlenmelidir.

Açıklanan bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, Mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu hüküm verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR