Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/10760 K.2025/18132

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen kararın davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü;

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 01.03.1983 tarihinde davalı bankada temizlik işçisi olarak çalışmaya başladığını, bir yıl sonra çaycı olarak görev aldığını, 1990 yılına kadar bu görevde çalışmayı sürdürdüğünü, bu tarihten sonra da 10 yıl süreyle 2000 yılına kadar yemek işinde görev aldığını, bu tarihten sonra işten çıkarıldığı 01.04.2009 tarihine kadar tekrar çaycı olarak kesintisiz çalıştığını, işten haksız ve mesnetsiz olarak çıkarıldığını, tam gün olarak 07:30-19:30 saatleri arasında çalıştığını, sigortalı yapılmadığı gibi işe giriş bildirgesinin de Kuruma verilmediğini,

bu sebeple çalışmalarının Kurum kayıtlarında görünmediğini belirterek müvekkilinin 01.03.1983-01.04.2009 tarihleri arasındaki çalışmasının sigortalı çalışma olduğunun tespitine, Kurum kayıtlarının düzeltilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı ile banka arasında yazılı veya sözlü herhangi bir hizmet akdi bulunmadığını, davacının banka şubesi içerisindeki çay ocağını kendi adına işleterek kazanç elde ettiğini, temizlik veya yemekhane görevlisi olarak çalışmadığını, şubelerce herhangi bir personelin istihdam edilmesinin mümkün olmadığını, davacının çay ocağını kendi adına bir ticari müessese gibi işleterek gelir elde ettiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir. Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle;davanın reddini talep etmiştir. Dahili davalı ... A.Ş. Mensupları ... Vakfı vekili davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesinin 17.04.2017 tarihli kararı ile davalı ... A.Ş. ve dahili davalı ... Mensupları ... Vakfı yönünden davanın kısmen kabulü ile davacı ...'ın, 01.03.1983 - 01.04.2009 tarihleri arasında Kurum taban ücretleri üzerinden çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine, SGK yönünden açılan davanın husumet yokluğundan reddine,“ karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili ile dahili davalı ... A.Ş. Mensupları ... Vakfı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 14.02.2018 tarihli kararı ile istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin14.02.2018 tarihli kararının süresi içinde davalı ... vekili ile dahili davalı ... A.Ş. Mensupları ...

Vakfı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizce 31.03.2021 tarihli karar ile "Davacının talebi 01.03.1983-01.04.2009 tarihleri arasında aralıksız olarak davalı işyerinde temizlik, yemekhane yardımcılığı ve çaycılık yaptığının tespiti istemine ilişkin olup, öncelikle dinlenen tanıkların ihtilaflı dönemde davalı işyeri çalışanları olduğu anlaşılmış ise de, hangi tanığın hangi dönemde çalıştığı tanık beyanları dışında işyeri kayıtları ile doğrulanması gerekmektedir.

Diğer taraftan, davacı 01.03.1983 tarihinde temizlik işçisi olarak çalışmaya başladığını, bu tarihin bir yıl sonrasından 1990 yılına kadar çaycılık yaptığını, 1990-2000 yılları arasında yemek işinde görev aldığını, 2000 yılından 01.04.2009 tarihine kadar yine çaycılık yaptığını belirtmiş, davacı tanıkları dahi yapılan çalışmayı netleştirmediği gibi, diğer tanıklarında çaycılık dışında başka bir işten bahsetmedikleri anlaşılmakla, mahkemece, davacının hangi dönemler arası varsa temizlik, yemekhane görevlisi ve çaycılık yaptığı tam olarak netleştirilmeli,

gerektiğinde daha fazla bordrolu tanık beyanına başvurularak ilgili dönemler yönünden yapılan iş ve hizmet akdi unsurları irdelenerek sonucuna göre karar verilmelidir.

Davacının bu dönemlerde çaycılık yaptığı kanaatine varılması durumunda ise, taraflar arasındaki ilişkinin netleştirilmesi gerekmektedir. Dosya kapsamından, davacının çaycılık işleminin sonucu olarak almış olduğu ücretin genel olarak marka karşılığı yapıldığı, bu markaların personele verilen çayların karşılığı olduğu, 2007 yılı ve sonrası dönemde müşterilere ısmarlanan çayların çay bedeli adı altında makbuz karşılığı ödendiği anlaşılmaktadır.

Davacının bu iş karşılığı almış olduğu ödemelerin her aya göre değişiklik göstereceği belirgin olup, işyerinde uzun bir süre çaycılık hizmeti iddiası olduğundan, davacıya bu iş için bir yer teslimi yapılıp yapılmadığı, davalı işyerinin bu konuda davacıya özel bir görevlendirme yapıp yapmadığı, gerekli malzemelerin (çay, şeker, bardak vs.) ne şekilde temin edildiği, işin yürütümünden kaynaklı tüm rizikonun davacıya ait olup olmadığı, davacının bunları kendi cebinden karşılayıp karşılamadığı,

bu durumun bir esnaf faaliyeti olup olmadığı ile sonuç olarak hizmet ilişkinin bulunup bulunmadığının tartışılmasını gerektirmektedir." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili özetle;

1.Davacı müvekkilinin 01.03.1983 tarihinde temizlik işçisi olarak işe girmiş, 1 yıl sonra 01.03.1984 tarihi itibariyle temizlik işi yanı sıra çaycılık işini de yapmaya başlamış, bundan sonra 1990 - 2000 tarihi arası çaycılık işi yanı sıra yemek işini de yapmaya başlamış, 2000 - 2009 tarihleri arası ise sadece çaycı olarak görev yapmış olduğunu, davacıya çaycılık işi için resmi olarak bir yer teslimi yapılmamış ancak çalışacağı yer davalı tarafça gösterilmiş olduğunu, gerekli malzemelerin (çay, şeker, bardak vs.) genellikle davalı banka tarafından temin edilmiş, zaman zaman müvekkili tarafından alınan malzemeler de banka tarafından müvekkiline ödendiğini,

2.Davalı banka şube çalışanı olan tüm tanıkların eksiksiz olarak anlatımlarında kendi çalışma dönemlerine ilişkin olarak müvekkilin çalışmasının kesintisiz olduğunu, müvekkilin çaycılık yanı sıra temizlik ve yemek görevlisi olarak da çalıştığını beyan ettiklerini,

3.İkitelli Vergi Dairesi yazı cevabından görüleceği üzere davacının vergi mükellefiyetinin bulunmadığını, davalıların savunmasına rağmen davacı ile banka arasında yapılmış bir kira akdi ya da yer tahsisine dair sözleşme veya belge sunulmadığını,

4.Davalı banka tarafından davacının kendi nam ve hesabına çalışan biri olarak banka içerisinde çay ocağı işlettiği iddia edilmişse de davacıya ödenen çay ücretlerinin bir ücret ödeme şekli olduğu, davacının çalışma saatlerinin banka şubesi yöneticilerince belirlendiği, davacının vergi mükellefi olmayıp banka tarafından verilen temizlik ,çaycılık, yemek dağıtımı işlerini yaptığı, çay ocağı işlettiğine dair bankayla arasında herhangi bir kira ilişkisi veya yer tahsisinin bulunmadığı, iş akdinin unsurlarının olayda gerçekleştiği, davacının çalışmasının fiili ve gerçek olduğu sabit olup buna karşılık davanın reddine ilişkin kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR