Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/11405 K.2025/18119

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili ve davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkilinin davalı Şirkete ait bağlama limanı İstanbul olan gemi siciline kayıtlı ... isimli teknede 01.03.20 09... .03.2010 tarihleri arasında yardımcı kaptan olarak aylık net 2.000,00 TL maaşla çalıştığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekilinin cevap dilekçesinde, davacının hiç bir zaman müvekkili iş yerinde çalışmadığını, davacının abisinin hissedarı ve müdürü olduğu ... Taş. ve Tic. Ltd.

Şti.'nde çalıştığını, söz konusu şirketin sahibi olduğu küçük şişme zadiak tarzı bot ile ... ve ... arasında deniz taksi taşımacılığı yaptığını, davacının da bu şirkette abisine yardımcı olduğunu, müvekkili şirketin 11.06.2010 tarihinde kurulduğunu, buna karşın davacı tarafın 01.03.2009 tarihinden beri davalı Şirkette çalıştığını iddia ettiğini, 8 aydır maaş alamadığı beyanında bulunduğunu, bu durumda davacının kendi beyanına göre çalıştığı süre boyunca iş yerinin kuruluş tarihi de dikkate alındığında hiç maaş almadan çalıştığını, bunun hayatın olağan akışına aykırı olduğunu,

davacının şirketin kuruluş tarihinden itibaren gemi adamlığı belgesi bile olmadığını, oysa yardımcı kaptan olduğunu beyan ettiğini, müvekkili şirketin kuruluşundan beri deniz taksi işi yapmadığını, ancak şirket müdürünün davacının abisinin .... parkı önündeki limanda aynı işi yaptığını, şirket müdürünün görevine 2010 yılının ekim ayında son verildiğini, davacının da aralarında bulunduğu 3 kişinin müvekkili şirketin teknesine el koymaya çalışmaktan yargılandıklarını ve mahkum olduklarını, mahkumiyet kararının kesinleştiğini, davacının çalışıp çalışmama konusunda da beyanlarının ceza dosyasında olduğunu belirterek,

davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Kurum vekili; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "1-Davanın kısmen kabulü ile Davacının 02.07.2009 - 15.12.2009 tarihleri arasında 163 gün süreyle günlük 23,10 TL ücretle çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine," karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde temyiz isteminde bulunmuştur. Temyiz dilekçesinde:

a.Eksik araştırma ile karar verildiğini, davalının tekneyi satın almasının değil davacının fiilen çalışmaya başlamasının dikkate alınması gerektiğini, davalı tanığı ...’ın tekne ortağı olması nedeni ile davanın tarafı olduğunu ve dinlenmemesi gerektini ancak onun dahi beyanında davacının 2009 Haziran’da çalışmaya başladığını doğruladığını, prime esas kazanç tespitinde emsal araştırması yapılmasına rağmen yazılı delil olmadığından alt sınırdan hüküm kurulmasını kabul etmediklerini, ayrıca ceza davasındaki olay tarihinden sonra tanık ...’in de beyanı olduğu üzere 2010 Mart ayında geminin teslim edildiğini, kararın bozulmasını talep etmektedir.

2.Davalı Kurum vekili, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde temyiz isteminde bulunmuştur. Temyiz dilekçesinde:

a. Davanın re'sen araştırma ilkesine tabi olduğunu, beyanlar arasında çelişki bulunması nedeniyle araştırmanın genişletilmesini, eksik araştırma ile karar verildiğini, kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davacının 01.03.20 09... .03.2010 tarihleri arasında davacının davalılar nezdinde çalıştığının tespitine ilişkindir. 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79. maddenin 10. fıkrası maddesi olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

3. Mahkemenin yazılı hükmü eksik araştırmaya dayanmaktadır. Mahkemece genel bir ifade ile ceza dosyası, dinlenen tanık beyanları ve tüm dosya kapsamı dikkate alınarak değerlendirme yapıldığı belirtilmiş ise de dinlenen tanıkların davalı işyerinden hizmet bildirimlerinin bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Mahkemece komşu tekne çalışanı olduğunu iddia eden tanıkların hizmet dökümleri ile talep döneminde yapılan bildirimler varsa bu iş yerlerinin gerçekten komşu tekneler olup olmadığı hususu emniyet ve liman amirliğinden araştırılmalı, başkaca komşu tekne veya işyerinde talep konusu dönemde sigortalı bildirilen çalışanlar varsa tespit edilerek beyanları alınmalı, dosya içerisinde bulunan petrol alım belgelerinde isim soyisim ve tarih belirtilmiş olduğundan bu kayıtlar tek tek belirtilerek talep dönemindeki çalışma bakımından değerlendirilmeli,

ceza davası dosyasında bulunan 24.07.2009 tarihli kaptan bildiriminde Dairemizde aynı mahiyette davası bulunan ...'nın hem de davacı ...'nın bildirildiği gözetilmeli, 2011/764 E. sayılı dosyaya sunulduğu beyan edilen gemi jurnalleri celp edilmeli, Sahil Güvenlik kayıtları da petrol alım kayıtları gibi tek tek incelenerek tarihleri de dikkate alınarak somut bir gerekçe oluşturulmalı ve talep edilen tüm dönem bakımından izahı yapılan araştırmalar sonucunda değerlendirme yapılmalıdır.

Açıklanan bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, Mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu hüküm verilmesi, usul ve kanuna aykırı olup, sair hususlar incelenmeksizin bozma nedenidir.

VI. KARAR