Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/12216 K.2025/16221

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalı işverene ait ...Fabrikasında laminasyon makinesi operatörü olarak çalıştığını, bildirilen hizmet süreleri için itibari hizmet süresi verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı işveren vekili vekili cevap dilekçesinde; davacının işyerinde ağır ve yıpratıcı koşullarda çalışmadığını, bildirimlerinin usulüne uygun şekilde süresinde yapıldığını belirterek davanın reddini istemiştir. Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı işveren vekili temyiz dilekçesinde; davanın reddi gerektiğini kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini beyan etmektedir. Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, itibari hizmet süresi tespiti istemine ilişkindir.

İtibari hizmet süresi, ağır ve yıpratıcı işlerde çalışanların erken yıpranmaları nedeniyle daha erken emekli olabilmeleri için kanun koyucu tarafından belirlenmiş erken emeklilik sağlayan düzenlemelerden biridir. İtibari hizmet süresi fiilen olmayan ancak kanun koyucu tarafından verilen imkân nedeniyle varsayılan bir sürenin sigortalılık süresine eklenmesi şeklinde ortaya çıkmaktadır.

506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun’un Ek 5. maddesinin II numaralı bendi; basım ve gazetecilik işyerlerinden 1475 sayılı Kanun ve değişikliklerine göre çalışan sigortalıların, solunum ve cilt yoluyla vücuda geçen gaz veya diğer zehirleyici maddelerle çalışılan iş yerleri, fazla gürültü ve ihtizaz yapıcı makine ve aletlerle çalışarak iş yapılan işyerleri, doğrudan doğruya yüksek hararete maruz bulunarak çalışılan işyerleri, fazla ve devamlı adali gayret sarf edilerek iş yapılan işyerleri, tabii ışığın hiç olmadığı ve münhasıran suni ışık altında çalışılan işyerleri, günlük mesainin yarıdan fazlası saat 20.00'den sonra çalışılarak yapılan işyerlerinde geçen çalışmalarının her 360 günü için 90 gün itibari hizmet süresi verilmesi gerektiğini düzenler.

Bu yönüyle davanın yasal dayanağı, 506 sayılı Kanunun Ek 5. maddesidir. Anılan maddeye göre, sigortalıların itibari hizmetten yararlanabilmesi için iki koşulun birlikte gerçekleşmesi gerekir. Birinci koşul sigortalının basım ve gazetecilik iş yerlerinde çalışması, ikinci koşul ise II. bendin (a-f) alt bendlerinde yazılı fiziksel dış etkenlerin ve olumsuz çalışma koşullarının olayda ayrıca gerçekleşmesidir. Söz konusu maddede, basım ve gazetecilik iş yeri birlikte ifade edilmişse de gazetecilik işi yapılmayan sadece basım işi yapılan iş yerlerinde çalışan sigortalılarda, maddenin alt bentlerinde sayılan koşullardan herhangi birisi oluştuğu takdirde itibari hizmetten yaralanacakları açıktır.

Eldeki davada davacı, davalı işverene ait ... laminasyon makinesi operatörü olarak çalıştığını, işyerinden yapılan bildirimleri için itibari hizmet süresi verilmesini talep etmiş, Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir. Karar eksik araştırma ve incelemeye dayalıdır.

Mahkemece davacının varsa işyeri şahsi sicil dosyasının dosya içine alınması ile çalıştığı makinenin bulunduğu yerde yeniden keşif yapılarak ve bordro tanıkları dinlenerek davacının çalıştığı makinenin baskı makinesi olup olmadığı, çalıştığı makinenin baskı bölümünde mi ya da bu bölümle aynı veya yakın bir ortamda mı olup olmadığı hususları netleştirilmeli, davacının çalışırken, ambalaj üzerine baskı yapılan bölümde bulunan zararlı etkenlere maruziyetinin bulunup bulunmadığı da tespit edilerek, bu kapsamda bir zararlı etkiye maruziyet halinde ancak 506 sayılı Kanun'un geçici 5. maddesinin II numaralı bendinde bulunan düzenleme kapsamında itibari hizmet süresi uygulamasından faydalanabileceği gözetilerek bir karar verilmelidir.

Ayrıca kabule göre hüküm altına alınması gereken itibari hizmet süresi belirlenirken bulunan rakam yukarıya doğru yuvarlanmaksızın, tespit edilen gün üzerinden hüküm tesisi gerekirken, yazılı şekilde 778,5 günün 779 gün olarak hüküm altına alınması usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.

VI.KARAR