Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/1257 K.2025/1902

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının davalılardan Gordion Kazı Başkanlığına ait Yassıhöyük Mah. kazı çalışmalarında işçi olarak çalıştığını, müvekkilinin davalı yanında 1989 yılında işe başladığı halde Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmediğini, herhangi bir işlem yapılmayarak prim ödenmediğini, işverenden prim tahsili yoluna gidilmemiş olmasının müvekkilinden kaynaklanan bir kusur olmadığını Kurumun kendi kusuru nedeniyle müvekkilinin mağdur edildiğini, müvekkilinin davalıya ait iş yerindeki işe başlama ve fiili çalışmasının tespiti ile bu çalışmalarına ait yatırılmayan primlerin işverenden tahsilini sağlanması amacıyla iş bu davayı açtıklarını beyanla müvekkilinin sigortalı hizmet başlangıç tarihinin 1989 yılı olarak tespitini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde haksız olarak açılan davayı kabul etmediklerini, hak düşürücü süre nedeniyle davanın reddini talep ettiklerini, 5510 sayılı Kanun gereğince işçinin çalıştığı sigorta primlerini gösteren belgeleri Kuruma bildirmesi mecburiyetinin işverene ait olduğunu Kurumun sorumlu tutulmasını mümkün olmadığını, davacının çalışma olgusunun somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde kanıtlanması gerektiğini, ayrıca Kurumun dava açılmasına sebebiyet vermediğinden yargılama giderlerine hükmedilmemesi, davada fer'i müdahil olmaları gerektiğini beyanla, davanın reddini istemiştir.

2.Davalı ... Arkeolojik Kazı Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle, açılan davanın yasal dayanağı bulunmadığını, davacının talebinin zamanaşımına uğradığını, ayrıca davacı yanın iddia ettiği yıllarda davalı müvekkili bünyesinde çalıştırılmış olması söz konusu olmadığını iş yeri şahsi sicil dosyasının bulunmadığını, zaten bu belgeleri saklama süresinin 10 yıl olduğunu, davalı iş yerinde gerek yetkili personel gerekse muhasebecinin uzun yıllardan beri belli dönemlerde değiştiğini, 1989 yılında görevli olan muhasebe görevlisinin ise yaklaşık 25 yıl önce vefat ettiğini ve elinde hiçbir belge ve muhasebe kaydının davalı müvekkiline iade edilmediğini beyanla, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 06.04.2023 tarihli kararı ile davanın kısmen kabulü ile davacının davalı ... Arkeolojik Kazı Başkanlığına ait 68755 sicil numaralı iş yerinde 17.06.1989 tarihinde çalışmaya başladığının ve buna göre 18 yaşını doldurduğu 05.05.1991 tarihinin sigorta başlangıç tarihi olduğunun tespitine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin 06.04.2023 tarihli kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 14.09.2023 tarihli kararı ile davalılar vekillerinin istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin14.09.2023 tarihli kararının süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece, Mahkemenin, davalı SGK tarafından Mahkeme dosyasına sunulan iş yerine ait 1989/2. dönem bordrosunda davacı adına 17.06.1989 (giriş)-17.06.1989 (çıkış) olmak üzere 1 gün süre ile sigortalılık bildiriminin olduğu yine davalıya davacıya ait hizmet döküm cetvelinde aynı tarihler arasında 1 gün süreli sigortalılığının cetveline işlenmiş olduğu görülmekle Mahkemece, davanın konusuz kalıp kalmadığının araştırılarak sonucuna göre karar verilmesi gerektiği belirtilerek bozulmasına karar verilmiştir. B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "... Polatlı Sosyal Güvenlik Merkezinden gelen 08.10.2024 tarihli ve 103418469 sayılı yazı cevabında. İl Müdürlüğü Hukuk Biriminin 26.01.2021 tarih ve 19037406 sayılı yazısı ekinde bulunan ve ....

T.C. kimlik numaralı ... hakkındaki Mahkememizin 2017/71 Esas ve 2019/227 Karar sayılı kararına istinaden, (sehven kesinleşme şerhi beklenilmeden) 17.06.1989 tarihli sigortalılık başlangıcına dair hizmet giriş işleminin 26.01.2021 tarihinde yapıldığı, Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 2024/489 Esas ve 2024/1236 Karar no.lu ilamına istinaden yukarıda bahsolunan işlem ile kazandırılan hizmetin 04.07.2024 tarihinde iptal edildiğinin bildirildiği görülmüştür.... Davalı ...

Arkeolojik Kazı Başkanlığının uzun yıllardan beri Polatlı ilçesi, Yassıhöyük mahallesinde bulunan Gordion Örenyerinde her yıl 2-3 aylık yaz döneminde kazı faaliyetlerini yürüttüğü, 1989 yılı 2. döneminde iş yerinde çalıştığı tespit edilen bordro tanığı ...'in ve yine Kültür Bakanlığı tarafından Mahkememize gönderilen yazıda isimleri geçen Sedat Belen ve Hidayet Köragözlü'nün dinlendiği, dinlenen tanıkların beyanlarında davacının da kendileri ile birlikte aynı dönemde çalıştığını beyan ettikleri, tanık ifadelerinin birbirini destekler mahiyette olduğu,

Mahkememiz emsal dosyasına (2021/71 E., 2022/383 K.) gelen yazılardan anlaşıldığı üzere davalı iş yerinin Kanun kapsamına alınış tarihinin 01.09.1975 olduğu, emsal dosyalarda gelen yazı cevaplarında Kültür ve Turizm Bakanlığının 16.01.2018 tarihli yazısına göre davacının tespitini talep ettiği yıllarda kazı faaliyetlerinin yapıldığı,

her yıl dönemsel olarak kazı bölgesinde yaşayanların talep etmeleri halinde kazı faaliyetlerinde işçi olarak çalıştıkları, Mahkememizce dinlenen tanıkların kazı faaliyetlerinde çalışmış oldukları ve kazı faaliyetine ilişkin ayrıntılı beyanda bulundukları, davacıya ait sigorta sicil numarasını taşıyan, sahteliği ileri sürülmeyen 07.07.1989 tarihli işe giriş bildirgesi bulunduğu görülmekle..." gerekçesiyle,

Davanın kısmen kabulü ile davacının davalı ... Arkeolojik Kazı Başkanlığına ait 68755 sicil numaralı iş yerinde 17.06.1989 tarihinde çalışmaya başladığının ve buna göre 18 yaşını doldurduğu 05.05.1991 tarihinin sigorta başlangıç tarihi olduğunun tespitine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; Kurum işleminin yerinde olduğunu belirterek davanın reddinin gerektiğinden bahisle kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının sigorta başlangıcının tespiti istemine ilişkindir.

Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR