Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/1316 K.2025/7663

Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalılardan Bozkasan unvanlı iş yerinde 15.06.1987- 17.04.2012 tarihleri arasında çalıştığını ancak Kuruma bildiriminin gerçek ücret üzerinden bildirilmediğini, Bakırköy 27. İş Mahkemesinin 2013/364 Esas sayılı dosya ile işçilik alacakları davası açıldığını emsal ücret araştırması yapıldığını bu dosyanın Yargıtaydan onanarak kesinleştiğini belirterek belirtilen tarihler arasında eksik ücretin tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

1- Davalı şirket vekili cevap dilekçesinde; davanın süresinde açılmadığını, davacının asgari ücretle çalıştığını belirterek davanın reddini davanın reddini istemiştir. 2- Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde;davanın süresinde açılmadığını hak düşürücü süre itirazı olduğunu iddiaların yazılı delil ile ispatlanması gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 04.04.2016 tarihli kararı ile açılan davanın kabulü ile; davacının davalı iş veren yanında;

16.06.1992-31.07.1992 tarihleri arasında 44 gün, günlük(26.700x3,46) 92,382 ETL

01.08.1992-31.07.1993 tarihleri arasında 360 gün, günlük(48.300x3,46) 167.118 ETL

01.08.1993-31.08.1994 tarihleri arasında 390 gün, günlük(83.250x3,46) 288.045 ETL

01.09.1994-31.08.1995 tarihleri arasında 360 gün, günlük(139.125x3,46) 481.372 ETL

01.09.1995-31.07.1996 tarihleri arasında 330 gün, günlük(282.000x3,46) 975.720 ETL

01.08.1996-31.07.1997 tarihleri arasında 360 gün, günlük(567.000x3,46) 1.961.820 ETL

01.08.1997-31.07.1998 tarihleri arasında 360 gün, günlük( 1.181.250x3,46) 4.087.125 ETL

01.08.1998-31.12.1998 tarihleri arasında 150 gün, günlük(l.594.650x3,46) 5.517.489 ETL

01.01.1999-30.06.1999 tarihleri arasında 180 gün, günlük(2.602.500x3,46) 9.004.650 ETL

01.07.1999-31.12.1999 tarihleri arasında 180 gün, günlük(3.120.000x3,46) 10.795.200 ETL

01.01.2000-30.06.2000 tarihleri arasında 180 gün, günlük(3.660.000x3,46) 12.663.600 ETL

01.07.2000-31.12.2000 tarihleri arasında 180 gün, günlük(3.960.000x3,46) 13.701.600 ETL

01.01.2001-30.06.2001 tarihleri arasında 180 gün, günlük(4.665.000x3,46) 16.140.900 ETL

01.07.2001-31.12.2001 tarihleri arasında 180 gün, günlük(4.898.250x3,46) 16.947.945 ETL

01.01.2002-30.06.2002 tarihleri arasında 180 gün, günlük(7.400.025x3,46) 25.604.086 ETL

01.07.2002-31.12.2002 tarihleri arasında 180 gün, günlük(8.362.500x3,46) 28.934.250 ETL

01.01.2003-31.12.2003 tarihleri arasında 360 gün, günlük( 10.200.000x3,46) 35.292.000 ETL

01.01.2004-30.06.2004 tarihleri arasında 180 gün, günlük( 14.100.000x3,46) 48.786.000 ETL

01.07.2004-31.12.2004 tarihleri arasında 180 gün, günlük(14.805.000x3,46) 51.225.300 ETL

01.01.2005-31.12.2005 tarihleri arasında 360 gün, günlük( 16,29x3,46) 56,36 TL

01.01.2006-31.12.2006 tarihleri arasında 360 gün, günlük(l7,70x3,46) 61,24 TL

01.01.2007-30.06.2007 tarihleri arasında 180 gün, günlük( 18,75x3,46) 64,87 TL

01.07.2007-31.12.2007 tarihleri arasında 180 gün, günlük(l9,50x3,46) 67,47 TL

01.01.2008-30.06.2008 tarihleri arasında 180 gün, günlük(20,28x3,46) 70,16 TL

01.07.2008-31.12.2008 tarihleri arasında 180 gün, günlük(21,29x3,46) 73,66 TL

01.01.2009-30.06.2009 tarihleri arasında 180 gün, günlük(22,20x3,46) 76,81TL

01.07.2009-31.12.2009 tarihleri arasında 180 gün, günlük(23,10x3,46) 79,92 TL

01.01.2010-30.06.2010 tarihleri arasında 180 gün, günlük(24,30x3,46) 84,07 TL

01.07.2010-31.12.2010 tarihleri arasında 180 gün, günlük(25,35x3,46) 87,71 TL

01.01.2011-30.06.2011 tarihleri arasında 180 gün, günlük(26,55x3,46) 91,86 TL

01.07.2011-31.12.2011 tarihleri arasında 180 gün, günlük(27,90x3,46) 96,53 TL

01.01.2012-17.04.2012 tarihleri arasında 107 gün, günlük 102,43 TL ücretle, 506 sayılı Kanun'a tabi olarak hizmet akdine dayalı çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. İlk Bozma Kararı

Mahkemenin 04.04.2016 tarihli kararının süresi içinde davalı Kurum vekili ile davalı şirket yetkilisi tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 21. Hukuk Dairesince (kapatılan); "...Somut olayda; davacının 2003/1-18.05.2012 tarihleri arasında davalı işyerinde çalışmalarının bulunduğu, hizmet cetvelinde 2003 yılından önce gözüken işyerlerinin davalı işyerine ait olup olmadığının dosya içerisindeki belgelerden anlaşılamadığı, nizalı döneme ait bordroların alınmadığı ve bu döneme ilişkin imzalı ücret bordrosu olup olmadığının araştırılmadığı, davacının aynı işverene karşı açtığı işçilik alacaklarına ilişkin dosyadaki bilirkişi raporu ve emsal ücret araştırmaları dikkate alınarak ve tanık beyanları ile sonuca gidildiği anlaşılmaktadır.

Mahkemece yapılacak iş, Sosyal Güvenlik Kurumu'ndan davacının sicil dosyası ile işyerine ilişkin dönem bordrolarını getirtmek, davacının hizmet cetvelinde 2003 yılından önce gözüken işyeri kayıtları getirtilerek davalı işyerine ait olup olmadığı hususları tespit edilmeli, giderek işyerinin kapsam ve kapasitesini belirlemek, işyerinden imzalı ücret bordrosu var ise getirtmek, gerektiğinde işverenin bordrolarında kayıtlı diğer işçilerin beyanına başvurmak, işverenin yaptığı bildirimler ile çalışan işçilerin niteliklerini de karşılaştırarak,

işverenin çalıştırdığı işçilerin kıdem ve pozisyonuna göre gerçek ücreti üzerinden bildirilip bildirilmediği üzerinde durmak, davacının bildirilen ücret ile çalışması olağan olmayan nitelikli bir işçi olup olmadığını, nitelikli bir işte çalıştırılıp çalıştırılmadığını belirlemek, bildirilen ücretle çalışmasının olağan olmadığı belirlendiği takdirde, işverenin aynı pozisyondaki işçilere ödediği ücretlerin gerçeğe uygun olup olmadığını değerlendirmek, bu bildirimlerin gerçeğe uygun olduğunun belirlenmesi halinde, bu ücretleri esas almak, aksi takdirde benzer işi yapan işyerlerinden,

gerektiğinde ilgili meslek odasından ve Türkiye İstatistik Enstitüsü'nden emsal ücret araştırması yaparak, elde edilecek sonuca göre karar vermekten ibarettir..." gerekçesiyle söz konusu karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar

Mahkemenin 26.01.2021 tarihli kararı ile açılan davanın kabulü ile davacının davalı iş veren yanında;

16.06.1992-31.07.1992 tarihleri arasında 44 gün, günlük(26.700x3,46) 92,382 ETL

01.08.1992-31.07.1993 tarihleri arasında 360 gün, günlük(48.300x3,46) 167.118 ETL

01.08.1993-31.08.1994 tarihleri arasında 390 gün, günlük(83.250x3,46) 288.045 ETL

01.09.1994-31.08.1995 tarihleri arasında 360 gün, günlük(139.125x3,46) 481.372 ETL

01.09.1995-31.07.1996 tarihleri arasında 330 gün, günlük(282.000x3,46) 975.720 ETL

01.08.1996-31.07.1997 tarihleri arasında 360 gün, günlük(567.000x3,46) 1.961.820 ETL

01.08.1997-31.07.1998 tarihleri arasında 360 gün, günlük( 1.181.250x3,46) 4.087.125 ETL

01.08.1998-31.12.1998 tarihleri arasında 150 gün, günlük(l.594.650x3,46) 5.517.489 ETL

01.01.1999-30.06.1999 tarihleri arasında 180 gün, günlük(2.602.500x3,46) 9.004.650 ETL

01.07.1999-31.12.1999 tarihleri arasında 180 gün, günlük(3.120.000x3,46) 10.795.200 ETL

01.01.2000-30.06.2000 tarihleri arasında 180 gün, günlük(3.660.000x3,46) 12.663.600 ETL

01.07.2000-31.12.2000 tarihleri arasında 180 gün, günlük(3.960.000x3,46) 13.701.600 ETL

01.01.2001-30.06.2001 tarihleri arasında 180 gün, günlük(4.665.000x3,46) 16.140.900 ETL

01.07.2001-31.12.2001 tarihleri arasında 180 gün, günlük(4.898.250x3,46) 16.947.945 ETL

01.01.2002-30.06.2002 tarihleri arasında 180 gün, günlük(7.400.025x3,46) 25.604.086 ETL

01.07.2002-31.12.2002 tarihleri arasında 180 gün, günlük(8.362.500x3,46) 28.934.250 ETL

01.01.2003-31.12.2003 tarihleri arasında 360 gün, günlük( 10.200.000x3,46)35.292.000 ETL

01.01.2004-30.06.2004 tarihleri arasında 180 gün, günlük( 14.100.000x3,46)48.786.000 ETL

01.07.2004-31.12.2004 tarihleri arasında 180 gün, günlük(14.805.000x3,46)51.225.300 ETL

01.01.2005-31.12.2005 tarihleri arasında 360 gün, günlük( 16,29x3,46) 56,36 TL

01.01.2006-31.12.2006 tarihleri arasında 360 gün, günlük(l7,70x3,46) 61,24 TL

01.01.2007-30.06.2007 tarihleri arasında 180 gün, günlük( 18,75x3,46) 64,87 TL

01.07.2007-31.12.2007 tarihleri arasında 180 gün, günlük(l9,50x3,46) 67,47 TL

01.01.2008-30.06.2008 tarihleri arasında 180 gün, günlük(20,28x3,46) 70,16 TL

01.07.2008-31.12.2008 tarihleri arasında 180 gün, günlük(21,29x3,46) 73,66 TL

01.01.2009-30.06.2009 tarihleri arasında 180 gün, günlük(22,20x3,46) 76,81TL

01.07.2009-31.12.2009 tarihleri arasında 180 gün, günlük(23,10x3,46) 79,92 TL

01.01.2010-30.06.2010 tarihleri arasında 180 gün, günlük(24,30x3,46) 84,07 TL

01.07.2010-31.12.2010 tarihleri arasında 180 gün, günlük(25,35x3,46) 87,71 TL

01.01.2011-30.06.2011 tarihleri arasında 180 gün, günlük(26,55x3,46) 91,86 TL

01.07.2011-31.12.2011 tarihleri arasında 180 gün, günlük(27,90x3,46) 96,53 TL

01.01.2012-17.04.2012 tarihleri arasında 107 gün, günlük 102,43 TL ücretle, 506 sayılı Kanun'a tabi olarak hizmet akdine dayalı çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

E. 3.Bozma Kararı

Mahkemenin 13.10.2022 tarihli kararının süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece; "...eldeki davada ise Dairemize devredilen Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin 15.02.2018 tarih ve 2016/10649 Esas, 2018/1287 Karar sayılı bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonrasında mahkemece, dinlenilen taraf ve tanık beyanları ile işyeri kayıtları dikkate alınarak 26.01.2021 tarihinde davanın kabulüne karar verilmiş, davalı Kurumun temyiz talebi üzerine bu defa Dairemizin 30.09.2021 tarih ve 2021/4862 Esas,

2021/11391 Karar sayılı ilamı ile “dosya içeriğinde bulunan ve davalı iş yerinden sunulan ücret bordroları dışında varsa başka ücret bordroları da celp edilerek, var olan imzalı ücret bordrolarındaki imzaların kendisine ait olup olmadığı ve/veya anılan belgelerin hile, hata veya manevi baskı altında imzalanıp imzalanmadığı hususlarında davacı tarafın beyanı alınmalı, imzanın kendisine ait olmadığı yönünde beyanda bulunması halinde imza incelemesi yaptırılmalı, deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmesi” gerekliliğine işaret edilerek kararın bozulmasına karar verilmiş ise de;

bozma gereklerinin yerine getirildiğinden bahsedilmesi mümkün değildir.

Mahkemece, uyulan ilk bozma ilamı doğrultusunda sigorta primine esas kazanç tutarı konusunda öngörülen yönteme uygun inceleme ve araştırma yapılarak varılacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeye dayalı olarak hüküm kurulması üzerine 30.09.2021 tarihinde yeniden verilen bozma ilamı sonrasında mahkemece “davalı tarafça sunulan belgelere karşılık davacı tarafça ibraz edilen herhangi bir belgenin olmadığı” gerekçesiyle davanın reddine dair yazılı şekilde karar verilmesi,

usul ve yasaya aykırı olup, Dairemize devredilen Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin 15.02.2018 tarihli ilamının davacı lehine usuli kazanılmış hak oluşturacağı dikkate alınarak mahkemece yapılacak iş; davacının davalı işveren tarafından dosyaya ibraz olunan 1990-1994 yılları arasındaki ücret bordrolarındaki imzaları da inkar etmediği değerlendirilmek suretiyle, Dairemizin 30.09.2021 tarihli bozma ilamının gerekleri dikkate alınarak, deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar vermekten ibarettir..." gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.

F. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Dördüncü Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü ile; davacının davalı işveren nezdindeki prime esas kazançlarının,

01.01.1995-31.08.1995 tarihleri arasında 240 gün, günlük 481.372-ETL,

01.09.1995-31.07.1996 tarihleri arasında 330 gün, günlük 975.720-ETL,

01.08.1996-31.07.1997 tarihleri arasında 360 gün, günlük 1.961.820-ETL,

01.08.1997-31.07.1998 tarihleri arasında 360 gün, günlük 4.087.125-ETL,

01.08.1998-31.12.1998 tarihleri arasında 150 gün, günlük 5.517.489-ETL,

01.01.1999-30.06.1999 tarihleri arasında 180 gün, günlük 9.004.650-ETL,

01.07.1999-31.12.1999 tarihleri arasında 180 gün, günlük 10.795.200-ETL,

01.01.2000-30.06.2000 tarihleri arasında 180 gün, günlük 12.663.600-ETL,

01.07.2000-31.12.2000 tarihleri arasında 180 gün, günlük 13.701.600-ETL,

01.01.2001-30.06.2001 tarihleri arasında 180 gün, günlük 16.140.900-ETL,

01.07.2001-31.12.2001 tarihleri arasında 180 gün, günlük 16.947.945-ETL,

01.01.2002-30.06.2002 tarihleri arasında 180 gün, günlük 25.604.086-ETL,

01.07.2002-31.12.2002 tarihleri arasında 180 gün, günlük 28.934.250-ETL,

01.01.2003-31.12.2003 tarihleri arasında 360 gün, günlük 35.292.000-ETL,

01.01.2004-30.06.2004 tarihleri arasında 180 gün, günlük 48.786.000-ETL,

01.07.2004-31.12.2004 tarihleri arasında 180 gün, günlük 51.225.300-ETL,

01.01.2005-31.12.2005 tarihleri arasında 360 gün, günlük 56,36-TL

01.01.2006-31.12.2006 tarihleri arasında 360 gün, günlük 61,24-TL,

01.01.2007-30.06.2007 tarihleri arasında 180 gün, günlük 64,87-TL,

01.07.2007-31.12.2007 tarihleri arasında 180 gün, günlük 67,47-TL,

01.01.2008-30.06.2008 tarihleri arasında 180 gün, günlük- 70,16-TL,

01.07.2008-31.12.2008 tarihleri arasında 180 gün, günlük 73,66-TL,

01.01.2009-30.06.2009 tarihleri arasında 180 gün, günlük 76,81-TL,

01.07.2009-31.12.2009 tarihleri arasında 180 gün, günlük 79,92-TL,

01.01.2010-30.06.2010 tarihleri arasında 180 gün, günlük 84,07-TL,

01.07.2010-31.12.2010 tarihleri arasında 180 gün, günlük 87,71-TL,

01.01.2011-30.06.2011 tarihleri arasında 180 gün, günlük 91,86-TL,

01.07.2011-31.12.2011 tarihleri arasında 180 gün, günlük 96,53-TL,

01.01.2012-17.04.2012 tarihleri arasında 107 gün, günlük 102,43-TL olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1- Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; eksik inceleme ile hazırlanan bilirkişi raporu esas alınarak karar kurulmuş olmasının bozmayı gerektirdiğini, sadece tanık anlatımlarına dayalı olarak davacı lehine tespitte bulunulduğunu, dosyadaki tanık anlatımlarının da hüküm kurulmasına yeterli derecede açıklık içermediğini, iddianın yazılı delil ve belge olmadan sadece tanık beyanlarına dayanılarak ispat edilmesini kabul etmediklerini, Kurumun yasal hasım olduğunu, aleyhine müştereken ve müteselsilen vekalet ücreti, yargılama giderlerine hükmedilmiş olmasının hakkaniyete aykırı olduğunu beyan etmektedir.

2- Davalı işveren vekili temyiz dilekçesinde; davalı tanık beyanlarının hükme esas alınmamasının hatalı olduğunu, kıdem tazminatına esas olan karar gerekçesinden etkilenmek sureti ile yazılı kesin delil ile ispatı olmayan şekilde emsal ücret araştırması ile elde edilen sonuçları nazara alarak Kuruma bildirilen ücretin ne olması gerektiği yönünde alınan bilirkişi raporunun hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, bozma kararında nitelikli kişilerin asgari ücret ile çalışmayacağı belirtilmiş ise de; davacının usta olduğunu ispat edemediğini, resmi belgeler ve kayıtlar yazılı belge olup, işyeri kayıtları, ücret tediye bordrosu, makbuz, ticari defterler nazara alınmadan, bilirkişi incelemesi yapılmadan eskik inceleme ile hüküm kurulduğunu beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının 15.06.1987 - 17.04.2012 tarihleri arasında davalı işyerinde geçen çalışmalarına ilişkin prime esas kazancın tespiti istemine ilişkindir.

Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalılar vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA, Aşağıda yazılı temyiz giderlerinin temyiz edene yükletilmesine, Dosyanın mahkemesine gönderilmesine,