Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/13239 K.2025/14886

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının, ...'ye ait işyerinde 28.05.1998 tarihinde çalışmaya başladığını, iki ay kadar bu işyerinde çalıştığını, çalışmasına ilişkin işe giriş bildirgesinin verildiğini, ancak davalı Kurum tarafından bu çalışmanın kabul edilmediğini, davanın kabulü ile davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 28.05.1998 tarihi olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde, davanın hak düşürücü süre içerisinde açılmadığını, Kurum kayıtlarının resmi ve yazılı belge niteliğinde olduğunu, aksinin ispatının yine aynı nitelikte deliller ile mümkün olduğunu, beyanla, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının, davacının, ... sicil numaralı işyerinde 28.05.1998 tarihinde hizmet akdine dayalı olarak asgari ücret üzerinden 1 gün süre ile çalıştığının, sigortalılık başlangıç tarihinin 18 yaşını ikmal ettiği 20.05.2000 tarihi olduğunun ve bir günlük çalışmasının sigorta prim ödeme gün sayısının hesabına dahil edilmesi gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili fiili çalışmanın ispatlanamadığını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, sigorta başlangıcının tespiti istemine ilişkindir.

1.Davanın yasal dayanakları, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2., 6., 9., 79., 108. maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Yasanın belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2. maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6. maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun ... sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 5 06... sayılı Yasalar ile Yargıtayın yerleşik içtihatları gereğidir.

2.Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır.Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, dava dışı ... ünvanlı işverenin ... sicil no.lu işyerinden davacı adına 28.05.1998 tarihinde işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, "...işi inşaatı" mahiyetli işyerinin 24.05.1995-30.11.1998 tarihleri arasında kanun kapsamında olduğu, işyerinin dava konusu 1998/2.

Dönem bordrosundan kesinleşen Mahkeme kararı ile 1998/2. Dönem bordrosunda 15.07.1998 tarihi başlangıç olmak üzere 47 gün bildirimi bulunan ...'nin olduğu, öte yandan Mahkemece ...ilişkin ihale evrakının istendiği ancak ... tarafından anılan inşaata ilişkin kayıtların olmadığının bildirildiği, öte yandan dava konusu dönemdeki Yapı ve Teknik İşler Daire Başkanlığında görevli personel listesinin dosyaya alındığı, bu kişilerden bir kısmının dinlenediği,

davacıyı tanımadıkları, öte yandan tek dava konusu dönem bordro tanığı olan ...'nin alınan beyanında davacının davalı şirkette çaycılık yaptığını, kendisinin ise şirkette şoför olduğunu beyan ettiği, öte yandan davacı tanıkları olarak dinlenen ve dava konusu tarihten önce yada sonrasında işyerinden bildirimleri bulunan ... (davacının abisi), ..., ..., ...'ın ise davacının üniversitedeki inşaat işinde çalıştığını beyan ettikleri, böylelikle tanık beyanları arasında çelişkinin mevcut olduğu, Mahkemece bu çelişkinin giderilmediği, komşu işyeri araştırması yapılmadığı,

böylelikle Mahkemece tanık beyanları ve dosyadaki diğer delillere göre yazılı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

3.Tüm bu açıklamalara göre Mahkemece, davacının da beyanı alınarak işyerinde hangi işte çalıştığı, ne iş yaptığı ve kimlerle çalıştığı hususunda beyanı alınmalı, ... ile yukarıda anılan diğer davacı tanıklarının tekrar beyanı alınarak tanık beyanları arasındaki çelişki giderilmeli, işyerine dava konusu dönemde komşu iş yerleri ve sigortalı çalışanları emniyet, belediye, SGK ve vergi dairesi nezdinde araştırılarak belirlenmeli, belirlenen bu kişilerin sigortalılık ve vergi kayıtları da getirtilmek suretiyle beyanlarına başvurulmalı,

komşu işyeri tespit edilemediği takdirde ve yukarıda anılan tanıkların beyanlarının yetersiz kalması halinde taraflardan davacının çalışmasını bilebilecek olan kişiler sorulmak suretiyle bu tanıkların da sigortalılık ve vergi kayıtları getirtilmek suretiyle beyanları alınmalı, böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle, sonucuna göre bir karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR