Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/13265 K.2025/12288

İlk Derece Mahkemesi kararı feri müdahil Kurum vekili ve davalı Tarım ve Orman Bakanlığı (Orman İşletme Müdürlüğü) vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 294 kayıt numarası ile 1994 yılının Mart ayında ... Orman İşletme Şefliği'nde mevsimlik işçi olarak işe başladığını, mevsimlik çalışmaların Mart, Nisan, Mayıs ve Eylül, Ekim, Kasım ayları olmak üzere iki dönem ve toplamda 6 aydan oluştuğunu, prim ödemesinin yapılmadığını gördüğünü belirterek l994 yılı Mart ayından dava tarihine kadarki hizmetlerinin tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... vekili cevap dilekçesi ile özetle; davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesini, keza davanın hak düşürücü süre geçtikten sonra açıldığını, dava dilekçesinde belirtilen talebin hukuki dayanağının olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. 2.Feri müdahil SGK vekili cevap dilekçesi ile özetle; hizmet tespitine yönelik davaların kamu düzenine ilişkin olduğunu, resen inceleme ve araştırmaya tabi olduğunu, çalışma iddiasının resmi belgelerle ispat olunmasının gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 26.02.2020 tarihli kararı ile davanın kısmen kabulüne dair karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 04.11.2021 tarihli kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin 04.11.2021 tarihli kararının süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece, "İnceleme konusu davada; davacı, dava dilekçesinde 1994 Mart ayından itibaren mevsimlik işçi olarak 2002-2003 tarihine kadar çalıştığının tespitini talep etmiş olup, Mahkemece, yazılı gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de dosyada yer alan bilgi ve belgeler karar vermeye elverişli görünmemektedir.

Bu bakımdan; davalı işverenin kamu Kurumu olduğu ve kamu kuruluşlarındaki çalışanların hizmetlerinin kayıtlara geçirilmesinin ve ücret ödemelerinin belgelere dayandırılmasının asıl olduğu da göz önünde tutularak, çalışmanın geçtiği iddia edilen dönemin tamamına ait işveren nezdindeki puantaj kayıtları, ücret tediye bordroları ve konuya ilişkin tüm belgeler eksiksiz olarak getirtilmeli ve dikkatli incelenmelidir.

Uyuşmazlığın çözümünde resmi ve yazılı kayıtlar esas alınmalı, anılan belge ve bordrolardan sigortalının imzasını içerenlerden, imza aidiyeti yönünden çekişme bulunmayanlar ile hata, hile, ikrah halleriyle sakatlığı iddia ve kanıtlanamayan belgelerin içeriklerinde gösterilen gün kadar çalışmanın karinesini teşkil edeceği göz önünde tutulmalıdır.

Şayet işveren hiçbir kayıt ibraz edemiyorsa, bunun sebebi sorularak ve fiili imkansızlık varsa, talep konusu dönemde davalı işveren nezdinde çalışan amir, şef, memur vb. kişiler belirlenerek beyanlarına başvurulmalı, çalışılan işyerinde yapılmış Kurum tespiti, tahkikat raporu, yerel denetim tutanağı olup olmadığı araştırılmalıdır.

Davacıya ücretinin nasıl ödendiği, buna dair imzalı belgeler bulunup bulunmadığı, kaç gün çalışıldığına dair kayıtların kim tarafından tutulduğu sorulmalı, davacının kayıtlarda görünmeyen çalışmalarının hangi nedenlerle kayıtlara geçmediği ya da bildirim dışı kaldığı hususu, çalışmanın varlığı, sürekliliği ve süresi yöntemince araştırılmalı ve toplanan tüm kanıtlar yeniden değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre bir karar verilmelidir.

Ayrıca 6552 sayılı Kanun'un 11.09.2014 günü yürürlüğe giren 64 üncü maddesiyle 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 7 nci maddesine eklenen 4 üncü fıkrada, hizmet akdine tabi çalışmaları nedeniyle zorunlu sigortalılık sürelerinin tespiti talebi ile işveren aleyhine açılan davalarda, davanın Kuruma resen ihbar edileceği, ihbar üzerine davaya davalı yanında feri müdahil olarak katılan Kurumun, yanında katıldığı taraf başvurmasa dahi kanun yoluna başvurabileceği belirtilmiş olup, eldeki dava, Sosyal Güvenlik Kurumunun taraf sıfatının feri müdahil olduğu gözetilmelidir.

Bunun yanında karar başlığında davalı olarak Orman Genel Müdürlüğü’nün gösterilmemesi de isabetsizdir. " gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne dair karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; eksik araştırma ile karar verildiğini, kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, davanın reddi ile kararın bozulması gerektiğini beyan etmiştir.

Davalı Tarım ve Orman Bakanlığı vekili temyiz dilekçesinde özetle; Mahkemece verilen kararın yerinde olmadığı, davanın husumet yönünden reddi gerektiği, davanın evveliyatında belirttikleri hak düşürücü sürenin geçtiği davanın esasına girilerek yargılama yapılmış olmasının da usul ve yasaya aykırı olduğunu, çifte kanaat bildiren, objektif ve bilimsel veriler taşımayan bilirkişi raporunun tanık beyanlarına itibar ederek çıkartmış olduğu tabloya esas alınarak karar verilmesinin hatalı olduğunu beyan etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

İnceleme konusu eldeki davada; davacı, dava dilekçesinde 1994 Mart ayından itibaren mevsimlik işçi olarak 2002-2003 tarihine kadar çalıştığının tespitini talep etmiş olup, Mahkemece, yazılı gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de dosyada yer alan bilgi ve belgeler karar vermeye elverişli görünmemektedir. Davacının talep tarih aralığı gözetilerek, tanıkların hizmet süreleri buna göre belirlenmelidir.

Bu bakımdan; davalı işverenin kamu Kurumu olduğu ve kamu kuruluşlarındaki çalışanların hizmetlerinin kayıtlara geçirilmesinin ve ücret ödemelerinin belgelere dayandırılmasının asıl olduğu da göz önünde tutularak, çalışmanın geçtiği iddia edilen dönemin tamamına ait işveren nezdindeki ücret tediye bordroları ve konuya ilişkin tüm belgeler eksiksiz olarak getirtilmeli ve dikkatli incelenmelidir.

Uyuşmazlığın çözümünde resmi ve yazılı kayıtlar esas alınmalı, anılan belge ve bordrolardan sigortalının imzasını içerenlerden, imza aidiyeti yönünden çekişme bulunmayanlar ile hata, hile, ikrah halleriyle sakatlığı iddia ve kanıtlanamayan belgelerin içeriklerinde gösterilen gün kadar çalışmanın karinesini teşkil edeceği göz önünde tutulmalıdır.

Şayet işveren hiçbir kayıt ibraz edemiyorsa, bunun sebebi sorularak ve fiili imkansızlık varsa, talep konusu dönemde davalı işveren nezdinde çalışan amir, şef, memur vb. kişiler belirlenerek beyanlarına başvurulmalı, çalışılan iş yerinde yapılmış Kurum tespiti, tahkikat raporu, yerel denetim tutanağı olup olmadığı araştırılmalıdır.

Davacıya ücretinin nasıl ödendiği, buna dair imzalı belgeler bulunup bulunmadığı, kaç gün çalışıldığına dair kayıtların kim tarafından tutulduğu sorulmalı, davacının kayıtlarda görünmeyen çalışmalarının hangi nedenlerle kayıtlara geçmediği ya da bildirim dışı kaldığı hususu, çalışmanın varlığı, sürekliliği ve süresi yöntemince araştırılmalı ve toplanan tüm kanıtlar yeniden değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre bir karar verilmelidir.

VII. KARAR