Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/13518 K.2025/14362

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü;

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının davalı Kurumda 0...4 sigorta sicil numarası ile 4/a sigortalısı olduğunu, hizmet döküm cetvelinde görünmeyen günlerinin olduğunu tespit ettiğini, 01.07.1985 tarihinde Adana'da ilk işe giriş bildirgesinin bulunmasına rağmen 01.07.1985 tarihinde hiç prim gününün gözükmediğini, 01.07.1985 tarihi itibari ile ...

İnşaat ve Ticaret ... - ... yanında (1) günlük sigortalılığının tespitine karar verilmesini, 22.07.2016 havale tarihli ıslah dilekçesinde ise açmış olduğu davada ... İnşaat ve Ticaret ... ve ...'ü davalı olarak gösterdiğini, (1) günlük tespit davalarının SGK'ya açılması gerektiğini yeni öğrendiğini, ... İnşaat ve Ticaret ..., ... yününden açtığı davasını atiye bıraktığını, bu davayı SGK Başkanlığına yönelttiğini, davalı olarak SGK'nın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde, davacının hizmet dökümünde görünmeyen hizmet günlerinin olduğunu ve 01.07.1985 tarihi itibariyle prim gününün 1 günlük hizmet tespitini talep ettiğini ancak bu talebinin yerinde olmadığını, davacının davasını somut delillerle ispat edemediğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının, ...iş yeri sicil numaralı ... ve ortakları unvanlı iş yerinde 01.07.1985 tarihi itibari ile asgari ücretle hizmet akdine tabi olarak 1 gün süre ile çalıştığının tespiti ile davacının sigorta başlangıç tarihinin 01.07.1985 olduğunun tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili, davanın reddinin gerektiğini belirterek temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının tespiti istemine ilişkindir. 1.Davanın yasal dayanakları, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'un 2., 6., 9., 79., 108. maddesi hükümleridir.

Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen iş yerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli,

aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik alacakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli,

bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

2.Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır.

Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, dava dışı ... ve ortakları ünvanlı işverenin ... sicil no.lu işyerinden davacı adına 01.07.1985 tarihinde işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, büro mahiyetli işyerinin 01.07.1985-01.07.1985 arasında kanun kapsamında olduğu, ancak işyerinden iş yerinden dava konusu 1985 yılında hiç bordro verilmediği, komşu işyeri araştırması yapılmadığı, davacının sigorta sicil numarasının işe giriş bildirgesinin Kuruma verildiği yıla ait olduğu,

davacı asilin beyanında ... inşaatta ölçüm işçisi olarak çalıştığını, Şirketin sahibinin ... isimli kişi olduğunu, işyerinde kendisi ve işyeri sahibi dışında 1 çalışan daha olduğunun ancak uzun zaman geçtiği için hatırlayamadığını, o dönem komşu işyeri olan ...Kebap'ta ... isimli bir çalışan olduğunu hatırladığını beyan ettiği ...'ın davacı tanığı olarak dinlendiği ancak dinlenen tanığın ne anılan işyerinden ne de başka bir işyerinden dava konusu 1985/2. döneminde bir sigortalılığının olmadığı, Mahkemece anılan davacı tanık beyanı ile dosyadaki diğer delillere göre yazılı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

3.Tüm bu açıklamalara göre Mahkemece, işyerine komşu iş yerleri ve sigortalı çalışanları emniyet, belediye, SGK ve vergi dairesi nezdinde araştırılarak belirlenmeli, belirlenen bu kişilerin sigortalılık ve vergi kayıtları da getirtilmek suretiyle beyanlarına başvurulmalı, komşu işyeri tespit edilemediği takdirde taraflardan davacının çalışmasını bilebilecek olan kişiler sorulmak suretiyle bu tanıkların da sigortalılık ve vergi kayıtları getirtilmek suretiyle beyanları alınmalı, böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle, sonucuna göre bir karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR