Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/13755 K.2025/15799

Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar davacı tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı taraf dava dilekçesinde özetle; 506 sayılı Kanun kapsamında sigortalı iken 18.05.2002 tarihinde vefat eden eşinden ötürü ölüm aylığı aldığını, 506 sayılı Kanun kapsamında sigortalı iken 31.03.1983 tarihinde vefat eden babasından dolayı da hak sahibi sıfatı ile aylık için 04.11.2020 tarihinde Kuruma başvurduğunu ancak talebinin kabul edilmediğini beyan ederek ... babasından ötürü ölüm aylığı almaya hak kazandığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili Kurumca yapılmış bulunan işlemlerin yasal düzenlemelere uygun olduğunu beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 01.11.2021 tarihli kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin 01.11.2021 tarihli kararına karşı süresi içinde davalı Kurum tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 26.05.2022 tarihli kararıyla davalının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin 26/05/2022 tarihli kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından temyiz isteminde bulunulması üzerine Dairemizce.

"Sonuç olarak, 02.07.1973 tarihinde 1753 sayılı Kanun ile getirilen 506 sayılı Kanun'un 68 inci maddesinde düzenlenen “evliliğin son bulması ile kocasından da aylık almağa hak kazanan kimseye bu aylıklardan fazla olanı ödenir” hükmü aynı Kanun'un geçici 91 inci maddesi ile yürürlükten kalkmamış olup uygulanmaya devam edilmiştir.

02.07.1973 tarihinden sonra 506 sayılı Kanun kapsamında hak sahibi kız çocuğu sıfatıyla hem eşten hem de ana/babadan gelir veya aylığın ikisi bir arada alınamayacak ve hak sahibi aksini talep etmediği sürece bu ölüm aylıklarından fazla olanı ödenecektir. Kaldı ki 5510 sayılı Kanun'un Geçici 1 inci maddesi kapsamında kazanılmış haktan da söz etmek mümkün değildir.

(HGK 19.04.2017 tarih, 2015/10-841 E, 2017/787 K) Belirtilen nedenlerle eldeki davanın reddine karar verilmesi gerekirken, hatalı değerlendirme sonucu, yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.” gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozma ilamına uyulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı temyiz dilekçesinde özetle; babasının 1983 yılında, eşinin ise 2002 yılında vefat ettiklerini, eşinin vefat ettiği tarih olan 2002 yılında yürürlükteki mevzuata göre hem eşinden hem de babasından ölüm aylığı almaya hak kazandığının aşikâr olduğunu, eşinin vefat ettiği tarihlerde talepte bulunsaydı bugüne kadar her iki aylığı almaya devam edeceğini, bozma ilamında ve yerel mahkemenin red kararında ileri sürdüğü gerekçelerin hukuka uygun olmadığını, Sosyal Güvenlik Kurumunun tüm uygulamalarında (emeklilik vb.) hak kazanma olayının hak kazanıldığı tarihteki meri mevzuata göre belirlendiğini,

hem eşinin hem de babasının vefatının 2003 öncesinde olması nedeniyle o tarihte hak etmiş olduğu her iki aylığı almasının kazanılmış hakkı olduğunu, dayanak olan Hukuk Genel Kurulunun kazanılmış bir haktan söz edilemeyeceği yönündeki kararının hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, 2008 öncesinde her iki aylığı talep etmemiş olmasının bu hakkını sona erdirmeyeceğini, hakkı var iken bunu farketmediğini, o tarihte başvuranların halen iki aylık aldığını, sadece daha sonra başvurmuş olması nedeniyle tarafına her iki aylığın bağlanmamasının Anayasada yer alan eşitlik ilkesine aykırı olduğunu, kararın usule,

yasaya ve Anayasaya aykırı olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, Kurum işleminin iptali ile ölen eşinden dolayı ölüm aylığı bağlanan davacıya, ölen babasından dolayı da ölüm aylığı bağlanması gerektiğinin tespiti istemine ilişkindir.

Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davacı tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR