Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/13927 K.2026/1791

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin 26.04.1991 tarihinden 25.07.1996 tarihine kadar davalı ... bünyesinde ... Çocuk ... çalışmasına rağmen işe giriş tarihinin 05.07.1994 olarak göründüğünü, müvekkilinin 26.04.19 91... .07.1994 tarihleri arasında sigortasız olarak çalıştırıldığını, işe giriş tarihinin 26.04.1991 tarihi olduğunu, davalı tarafından 24.07.1996 tarihinde ... Çocuk Konfeksiyonun bulunduğu adreste ...Sanayii ve ...

Şirketini faaliyete başlattığını, kendisinin de bu tarihten çıkışının yapılıp aynı gün... işyerinden girişinin gösterildiğini, işyeri adresi, sahibi ve faaliyet sahasının aynı oluşu müvekkilinin çalışmalarının kesintisiz olduğunun göstergesi olduğunu, 25.07.1996- 23.09.2002 tarihleri arasında... de çalışan müvekkilinin 2000 yılı öncesinde ait primlerinin eksik yatırıldığını, hatta 05.07.1994 tarihi öncesi sigortalı dahi gösterilmediğini beyanla müvekkilinin 26.04.1991-25.07.1996 tarihleri arasında davalı ... bünyesinde ...

Çocuk ..., 25.07.1996 tarihinden 23.09.2002 tarihine kadar davalı ...'ın kurmuş olduğu... Ltd. Şti.'de bir fiil çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı işveren vekili; davacının müvekkil işyerlerinde çalıştığını iddia ettiği 26.04.1991-23.09.2002 tarihleri arasında herhangi bir kaydı bulunmadığını, yasa gereği davanın 5 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açılmadığını beyanla davanın hak düşürücü süre nedeniyle ve esastan da reddi gerektiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir. Fer'i müdahil SGK vekili, hizmet tespit davaları kamu düzenine ilişkin olduğundan çalışma olgusunun özel bir duyarlılık ile araştırılması ve yöntemince ispat edilmesi gerektiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne, davacı ...'nun davalıya ait ... sicil numaralı iş yerinde Kuruma bildirilen süreler hariç olmak üzere. 1994/2. dönemde 15 gün, 1994/3. dönemde 105 gün, 1995/01. dönemde 60 gün, 1995/2. dönemde 60 gün, 1995/3. dönemde 120 gün, 1996/1. dönemde 60 gün, 1996/2. dönemde 45 gün, davalıya ait ... sicil numaralı iş yerinde Kuruma bildirilen süreler hariç olmak üzere.

1996/2. dönemde 15 gün, 1996/3. dönemde 60 gün,1997/1. dönemde 60 gün, 1997/2. dönemde 35 gün, 1997/3. dönemde 40 gün, 1998/1. dönemde 40 gün, 1998/2. dönemde 40 gün, 1998/3. dönemde 55 gün, 1999/1. dönemde 45 gün, 1999/2. dönemde 40 gün, 1999/3. dönemde 40 gün olmak üzere toplam 935 gün süre ile asgari ücret üzerinden çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraf vekillerinin istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, somut olay bakımından hak düşürücü sürenin işlemeyeceğini, davanın tamamen kabulü gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir. Davalılar vekili, çelişkili tanık beyanları esas alınarak hüküm kurulduğunu, davanın reddi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir. Fer'i müdahil Kurum vekili, davanın sadece tanık beyanları ile ispatının mümkün bulunmadığını, yazılı ve Kurum kayıtlarıyla eşdeğer bir belge sunamayan davacının açtığı davanın reddi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79. maddesidir. 506 sayılı Kanun'un 6. maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davaların, kamu düzenine ilişkin olması nedeni ile özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanması gerektiği özellikle göz önünde bulundurulmalıdır.

506 sayılı Kanun'un 79/2. maddesinde "(Ek: 25/8/1999 - 4447/11 md.) ay içinde bazı işgünlerinde çalıştırılmadığı ve ücret ödenmediği beyan edilen sigortalıların otuz günden az çalıştıklarını açıklayan bilgi ve belgelerin işverence prim bildirgelerine eklenmesi şarttır." düzenlenmiştir. Dosyada toplanan deliller, bilgi ve belgelere göre davalıların tüm, davacının sair temyiz itirazlarının reddine karar verilmesi gerekmektedir.

İnceleme konusu dosyada; davacı 26.04.1991-25.07.1996 tarihleri arasında davalı ..., 25.07.1996-23.09.2002 tarihleri arasında davalı ......Ltd.Şti. nezdinde çalıştığının tespitini talep etmiştir. Davacının hizmet cetvelinde 05.07.1994-1996/2 dönemde davalı ... iş yerinden, 25.07.1996-23.09.2002 döneminde davalı şirket iş yerinden kısmi bildirimlerinin bulunduğu, eksik gün nedeninin belirtilmediği anlaşılmaktadır.

Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de 01.01.2000-23.09.2002 tarihleri arasındaki dönem yönünden hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır. Anılan dönemde 2000/3 ve 2001/1 dönemlerinde kısmi bildirim yapıldığından 506 sayılı Kanun'un 79/2. maddesiyle getirilen değişiklik de gözetilerek eksik gün nedenleri araştırılmalı, ilgili bilgi ve belgeler davalı Kurumdan celp edilmeli, bu dönemlerde davacının tam süreli çalışıp çalışmadığı irdelenmeli, elde edilecek sonuç değerlendirilmek suretiyle karar verilmelidir. O halde İlk Derece Mahkemesince yukarıda belirtilen maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR